मी ते वाचलेले आहे ,फारच जबरदस्त

नरकात जगलेला माणूस.. `इनसाईड द गॅस चेंबर्स` दुस-या महायुध्दाच्या काळात नाझींनी ज्यू लोकांच्या अमानुष कत्तली केल्या. त्यांना गॅस चेंबर्स मध्ये कोंडून मारण्यात आलं. लाखो ज्यू लोकांची अशाप्रकारे कत्तल करण्यात आली. गॅस चेंबर मध्ये तडफडून मरणा-या याप्रेतांना भट्टीत टाकून जाळण्यात आलं. अनेकदा जिवंत भट्टीत टाकले जात असे. हे काम देखील ज्यू लोकांकडून करून घेण्यात येई आणि नंतर त्यांना देखील ठार मारलं जात असे. त्यापैकी जे मूठभर लोकं जिवंत वाचले त्यापैकी सुदैवाने वाचलेला श्लोमो वेत्सानिया हा एक ज्यू तरुण. त्याने अनुभव कथन केलेल्या गॅस चेंबरचं वर्णन असलेलं हे पुस्तक. ``इनसाईट द गॅस चेंबर``... नरक म्हणजे काय असतो तो आपल्यासमोर येतं. लहान मुले, स्त्रिया, वृध्द महिला यांना ज्यावेळी आणलं जात होतं. तेव्हा त्यांचे कपडे काढून या गॅस चेंबर मध्ये पाठविण्यात येई. हे गॅस चेंबर्स कसे होतं, मृत्यूला सामोरे जाणाऱ्या लोकांच्या भावना काय होत्या हे सारं श्लोमो यांनी सांगितलं आहे. श्लोमो आणि त्याच्या कुटुंबाला ग्रीस मधून हद्दपार केल्यानंतर बिर्केनो येथील छळछावणीत आणण्यात आले. त्याची आई आणि दोन लहान बहिणी कधीच दिसल्या नाहीत. श्लोमोला `झॉंडरकमांडो` म्हणून ज्यू लोकांना गॅस भट्टीत टाकण्याचं, नंतर प्रेतांची विल्हेवाट लावण्याचं काम देण्यात आलं. हा नरकच होता. त्याचे वर्णन श्लोमो सांगत असताना अंगावर काटा येतो. आपल्याला मरणासाठी गॅस चेंबर मध्ये नेले जात आहे, हे समजल्यावर भयभीत झालेले, लहान मुलांना पोटाशी कवटाळणाऱ्या आया, रडणारे बालके, त्यांना गोळ्या घालणारे, विकृत छळ कऱणारे जर्मन, एक लहान बाळ गॅस चेंबर्स मधून जिवंत बाहेर पडतो कारण तो आईचं दूध पित असतो. ते पाहून संतापलेला जर्मन त्या बालकाला लागलीच गोळ्या घालतो.....सारंच भेसूर, सुन्न करणारं. पुस्तक सलग वाचता येत नाही. हात थरथरतात, छाती धडधडते. सैतानाही लाजवेल असे कृत्य पाहून संवेदना बधीर होतात. या विषयाकडे वळायचं असेल तर नाझी, ज्यू लोकांचा छळ याची पार्श्वभूमी माहिती असणं आवश्यक आहे. ...Read more

‘इनसाइड द गॅस चेंबर्स’ हे पुस्तक कोणाही वाचकाला अस्वस्थ करणारे आहे. दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात हिटलरने छळछावण्यांतून आणि गॅस चेंबर्समधून साठ लाख ज्यू लोकांना हालहाल करून अत्यंत क्रूरपणे ठार मारले हे सर्वांनाच माहीत आहे. त्यासंबंधी नवनवे तपशील गेल्य पन्नास साठ वर्षात उघड झाले आहेत आणि या होलोकास्टचे हत्याकांडाचे भीषण अमानुष स्वरुप जगापुढे उभे राहिले आहे. ‘शिंडलर्स लिस्ट’ या १९८३ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या कादंबरीत ऑस्कर शिंडलर या जर्मन माणसाने पोलंडमधील क्रकोव्ह या गावात कारखाना काढून स्वस्तात मजूर मिळतात म्हणून ज्यू मजूरांचा वापर करायला सुरुवात केली. जर्मन सरकारचा कारखान्यांना स्वस्त मजूर पुरवण्यामागचा अंत:स्थ हेतू लक्षात आल्यावर ज्यूंना छळछावण्यांपासून वाचविण्याचे केंद्र म्हणून आपल्या कारखान्याचा वापर करून बाराशेवर ज्यूंचे प्राण वाचवले. थॉमस केनेली या लेखकाला लॉस एंजेलिस येथील एका प्रवासी सामानाच्या दुकानाचा मालक पेफरबर्ग भेटला. तो शिंडलरने वाचवलेल्या ज्यूंपैकी एक होता. त्याने शिंडलरच्या ‘ज्यू बचाव’ मोहिमेची माहिती दिली. केनेलीला शिंडलरने वाचवलेल्या आपल्या काही मित्रांचे पत्ते दिले. त्यावरून केनेलीने लिहिलेल्या ‘शिंडलर्स लिस्ट’ ला बुकर प्राइझ मिळाले. १९९४ मध्ये या कादंबरीवर चित्रपट निघाला. त्याला ऑस्कर मिळाले. एका सज्जन जर्मन माणसाची ही कामगिरी दुसऱ्या महायुद्धानंतर चाळीस-पन्नास वर्षांनी जगाला कळली, त्याचप्रमाणे ऑश्वित्झ येथील छळछावणीत हजारो ज्यूंना गॅस चेंबरमध्ये ठार मारून नंतर विद्युतदाहिनीत त्यांना जाळून भस्म करण्याच्या कामात गुंतलेल्या झांडरकमांडो या खास गटातील सालोनिका येथील इटालियन ज्यू समाजातील श्लोमो व्हेनेत्सिया या तरुणाने त्या छावणीतून सुटका करून घेऊन, युद्ध संपल्यावर नव्याने आयुष्याची घडी बसवली. साठ वर्षानंतर जीव माउटपा या पत्रकाराने त्याच्याशी संपर्क साधून दीड महिन्यात अनेक तास त्याच्या बरोबर घालवून, त्याच्या आठवणी टेप करून घेतल्या. त्या प्रश्नोत्तरांवरून श्लोमोच्या बालपणापासून ते छळछावणीतील ज्यूंचा हत्याकांडाच्या कार्यपद्धतीचा उलगडा होतो. त्या प्रश्नोत्तरांवरून तयार झालेले ‘इनसाइड द गॅस चेंबर्स ’ हे पुस्तक गॅस चेंबरमध्ये काम करणाऱ्या व्यक्तीने लिहिलेले एकमेव पुस्तक आहे. मराठीत त्याचा अनुवाद होणे ही निश्चितच महत्त्वाची घटना मानायला हवी. श्लोमो हा ऑश्वित्झ येथील छळछावणीत आठ महिने होता. तो झोंडरकमांडो या तुकडीत होता. या तुकडीचे काम होते गॅसचेंबरमधील प्रेते विद्युतदाहिनीत नेऊन त्यांचे दहन करणे. त्याची आई, आईचे भाऊ, त्यांच्या बायका, मुले हे सर्व या हत्याकांडात मारले गेले. फक्त एक भाऊ, एक बहीण एवढेच वाचले. गॅसचेंबरमध्ये लोकांना विवस्त्र करून कोंबणे, ते मृत पावल्यावर त्यांची प्रेते वाहून नेणे, ती विद्युतदाहिनीत लोटणे हा रोजचा क्रम. सतत मृतदेहांचे सान्निध्य. त्याचे सावट मनावरून जात नाही. सर्वसाधारण आयुष्य जगणे त्याला शक्य होत नाही. ‘सारं काही छान होतं असं समजून इतरांप्रमाणे निष्काळजी, निर्भर, मोकळे आयुष्य जगायचे भाग्य आपल्या वाट्याला आलेच नाही’ असे त्याला वाटते. आपले प्राण वाचवण्यासाठी स्वत: ज्यू असून आपण ज्यू स्त्री पुरुषांना गॅस चेंबरमध्ये कोंबून मृत्यूच्या हवाली करत होतो आणि त्यांचे थंडगार मृतदेह, दुर्गंधी सुटलेले मृतदेह आपल्या हाताने विद्युतदाहिनीत लोटत होतो. या जबरदस्तीपुढे आपण हतबल होतो... याबद्दल त्याच्या मनात अपराधभावना आहे. अजूनही आपण खऱ्या अर्थाने क्रिमेटोतिरयममधून बाहेर आलो नाही अशी भावना श्लोमोला भेडसावत असते. रेल्वे स्टेशनवर उतरलेल्या युद्ध कैद्यांना जवळच्या लाकडी इमारतीत नेऊन नग्न केले जाई आणि गॅस चेंबरमध्ये नेऊन ठार मारले जाई. ज्यूंना मारण्यासाठी ज्यू मजुरांचीच नेमणूक करण्यात येई. या मजुरांनाही नंतर खलास केले जाई. विद्युत भट्टीत प्रेते जाळण्यात येत. ज्यू युद्ध कैदी मोठ्या प्रमाणावर येत. त्यापैकी काहींना जवळच्या जर्मन कारखान्यात कामगार म्हणून नेमण्यात येई. या कैद्यांना त्या परिसरातील कारखाने मजूर म्हणून काम देत. नव्वद बाय एकवीस फूट अशा एका गॅस चेंबरमध्ये १५०० कैदी कोंबले जात. गॅस चेंबरच्या छताला चार झडपा असत. त्यावर सिमेंटचे जड झाकण. दर कत्तलीनंतर भिंतींना नव्याने चुना फासला जाई. छतावरच्या झडपांमधून सोडलेल्या धातूंच्या तारांच्या नळकांड्यातून झायक्लॉन बी वायू (सायनहाड्रिक अ‍ॅसिड) सोडण्यात येई. त्याच्या स्फटिकांचा हवेशी संयोग झाला की विषारी वायू निघे. दर कत्तलीनंतर चेंबरची झटपट सफाई केली जाई. त्यानंतर झांडर कमांडो पथके प्रेते हलवू लागत. प्रेतांचे केस, सोन्याचे दात वगैरे काढून त्यांना लिफ्टने तळमजल्यावरील भट्टीकडे पाठवले जाई. १९४५ जानेवारी नंतर हा कॅम्प रिकामा करून ५८ हजार कैद्यांना येथून जर्मनीत व अन्यत्र धाडण्यात आले. कत्तलीचे नावनिशाणही राहू नये म्हणून इमारती पाडण्यात आल्या. अगदी आजारी जराजर्जर अशा ९ हजार कैद्यांना ऑश्वित्झ कॅम्पातच ठेवले गेले. त्यापैकी ७०० लोकांना पहारेकरयांनी ठार मारून टाकले. ऑश्वित्झच्या आणि बिर्केनाच्या परिसराचे रुप युद्धातील जर्मनीच्या पराभवाच्या शक्यतेबरोबर बदलण्याचा घाट घातला गेला. आपल्या अमानुष क्रौर्याचे पुरावे नष्ट करण्याबाबत जर्मनीचे नेते फार सावध होते. काही देह लालभडक दिसत, काही फिकुटलेले दिसत. कारण प्रत्येकाची प्रतिक्रिया वेगळी होत असे. पण त्या साऱ्यांनाच यातनामय मरण आलेलं असे. लोकांना बरेचदा वाटतं, की गॅस आत फेकला जाई आणि बस्स! माणसं मरत! पण तो कसला भीषण मृत्यू असे!.... एकमेकांना घट्ट पकडलेले देह आमच्या नजरेला पडत. प्रत्येकजण थोडीफार हवा मिळवण्याची अतीव धडपड करत असे. गॅस जमिनीवर ओतला जात असे आणि तो खालून अ‍ॅसिड पसरवत असे. त्यामुळे जरी त्यांना एकमेकांच्या अंगावर चढावं लागत असलं, तरी शेवटचं माणूस मरेपर्यंत प्रत्येकजण थोडीफार हवा मिळवण्याचा प्रयत्न करत राही. मी खात्रीनं म्हणू शकत नाही, पण मला वाटतं की अनेक लोक आत गॅस ओतला जाण्यापूर्वीच मरण पावत असत. त्यांना इतक्या दाटीवाटीनं आत कोंबलं जाई, की सर्वांत लहान आणि सर्वात अशक्त नक्कीच गुदमरून जात असणार. एका विवक्षित क्षणी त्या दडपणाखाली, त्या धास्तीपोटी माणूस स्वार्थी बनतो आणि तो फक्त एकाच गोष्टीचा विचार करतो स्वत:ला कसं वाचवायचं! गॅसचा असा परिणाम होत असे. आम्ही दरवाजा उघडल्यावर नजरेला पडणारं दृश्य भयानक असे, त्याची कुणी कल्पनाही करू शकणार नाही. जर्मन गार्ड या मरणासन्न माणसांचीही क्रूर चेष्टा करीत. दिव्यांची उघडमीट करून घाबरवत. गुदमरून माणसे मरावीत म्हणून गॅस चेंबरचे दिवे बंद करीत. प्रेतांचे तीनचार फूट उंचीचे ढीग लागत. भिंतीवर रक्ताचे डाग दिसत. व्हेंटिलेटर स्वच्छ करावा लागे. मृतांची काहीही खूण मागे राहू नये म्हणून प्रेतांची राखही भट्टीतून काढावी लागे. न जळलेली जाड हाडे बाहेर काढून त्यांचे चूर्ण करून राखेत मिसळावे लागे. ही राख नदीत टाकली जाई. गॅसने मारण्याची किंवा जाळण्याची प्रक्रिया २४ तास चालू राही. मृत्यूला सामोरे जायचे आहे, हे लक्षात आल्यावरही कोणाला काही करता येत नसे. काही माणसे अंगावरच कपडे किंवा अंतर्वस्त्रे काढायला आडकाठी घेत. सिक्रेट सर्विसची माणसे एकेकाच्या कवटीच्या ठिकऱ्या उडवत. मरणाऱ्या माणसाला जमिनीवर कोसळण्याआधी पकडून त्याचे डोके खाली करावे लागे. तसे न केले तर रक्ताचे कारंजे उसळत असे. सिक्रेट सर्विसच्या माणसाच्या अंगावर चुकूनही रक्त उडले तर तो झांडरकमांडोला गोळी घालायला कमी करत नसे. हे सर्व वाचताना आपल्या मनाची अवस्था सैरभैर व्हावी यात काही नवल नाही. हिटलरच्या क्रौर्याची ही झलक आजही अंगावर शहारे आणते. ...Read more