* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: Maratheshahiteel Manswini
  • Availability : Available
  • ISBN : 8177663895
  • Edition : 3
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 184
  • Language : MARATHI
  • Category : BIOGRAPHY
Quantity
Through this book, Dr. Deshpande has tried to bring in light some of the great, capable and competent women from the `Maratheshahi`. He has researched the old historical documents mainly the letters written then; to cast a light on the truth. All these ladies hold a great position in the minds of the `Marathas` yet each had to face the worst turns of destiny. Through the drastic situations their skills were tested. Their patience, their tolerance level, their presence of mind, and their determination to tackle the worst situations were tested. The author has described this in a very simple language. He has given appropriate historical precedents while bringing these ladies into limelight. The post `Peshwai` period has always sketched ladies like Mastani and Anandibai as vamps, but the then correspondence reveals the fact that these two ladies are not treated properly by the historians. For the first time, through this book, we come to know about the proud regime of Jijabai of Karveer while trying her best to preserve the Kolhapur Sansthan. Hardly, anyone has ever written in detail about her till today. This book also reveals some new aspects of the nature of the great ladies like Jijabai, the mother of Shivaji; Maharani Yesubai; and Maharani Tarabai. This book will surely add to the knowledge of history lovers and students of history.
मराठेशाहीतील काही निवडक कर्तबगार-कर्तृत्ववान स्त्रियांचा परिचय डॉ. सुरेश देशपांडे यांनी अस्सल ऐतिहासिक साधनांचा विशेषत: तत्कालीन पत्रांचा धांडोळा घेऊन देण्याचा प्रयत्न प्रस्तुत पुस्तकात केला आहे. या सर्व स्त्रियांबद्दल मराठा मंडळात मोठा पूज्यभाव होता; तथापि राजवैभव पायाशी लोटांगण घालत असतानासुद्धा नियतीने प्रत्येकीच्या जीवनात अनेक खडतर प्रसंग उभे केले. या प्रसंगांच्या वेळची त्यांची सोशिकता, सहनशीलता, प्रसंगावधान आणि नियतीवर मात करण्याची जबरदस्त जिद्द व महत्त्वाकांक्षा त्यांच्या जीवनचरित्रातून पाहावयास मिळते. डॉ. सु. र. देशपांडे यांनी अतिशय सोप्या, साध्या व ओघवत्या भाषाशैलीत, ऐतिहासिक दाखले देत ही जीवनचरित्रे शब्दबद्ध केली आहेत. उत्तर पेशवाईतील बखरकारांनी मस्तानी-आनंदीबार्इंसारख्या स्त्रियांना खलनायिका बनविले; मात्र तत्कालीन अस्सल पत्रव्यवहार आणि परिस्थितीजन्य पुरावा पाहता, या स्त्रियांवर इतिहासकारांनी अन्याय केल्याचे जाणवते. याचा परामर्श लेखकाने तत्कालीन ऐतिहासिक दाखले देऊन घेण्याचा प्रयत्न केला आहे. तसेच करवीरच्या जिजाबार्इंची स्वाभिमानी कारकीर्द आणि त्यांनी कोल्हापूर संस्थानच्या संरक्षण-संवर्धनासाठी केलेली खटपट प्रस्तुत पुस्तकात प्रथमच सविस्तर आली आहे. यापूर्वी एखादा अपवाद वगळता या महाराणीवर स्वतंत्ररीत्या कुणी फारसे लिहिले नाही. तसेच शिवमाता जिजाबाई, महाराणी येसूबाई, महाराणी ताराबाई या शिवकालाशी निगडित असलेल्या स्त्रियांविषयी काही नवीन माहिती उजेडात आली आहे. तिचा डॉ. देशपांडे यांनी परामर्श घेतला आहे. त्यामुळे इतिहासप्रेमी व इतिहास विषयाच्या विद्यार्थी वर्गाला आणि अभ्यासकांना हा ग्रंथ खचितच उपयुक्त ठरेल, असा विश्वास वाटतो.
Video not available
Keywords
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK LOKSATTA 03-01-2004

    इतिहासातील स्त्रियांचे अज्ञात पैलू… आज प्रत्येक क्षेत्रात स्त्रिया आपल्या कर्तृत्वाच्या जोरावर भरारी घेताना दिसतात. स्त्रीमुक्तीकडे वाटचाल करणारी, आजच्या म्हणजे आधुनिक काळातील स्त्री ही अधिकाधिक बंधमुक्त होत चालली आहे. अधिक स्वतंत्र, अधिक धीट, अधिक ्यापक क्षेत्रातील आव्हाने स्वीकारणाऱ्या आजच्या स्त्रीचे धडाडीचे व्यक्तिमत्व आपण आज कौतुकाने स्वीकारतो. पण अशाच धडाडीच्या शूर आणि कर्तृत्वान स्त्रिया अगदी तीन-साडेतीनशे वर्षांपूर्वी म्हणजे मध्ययुगीन कालखंडातही होत्या. कट्टर पुरुषप्रधान समाजव्यवस्थेतील या कर्तृत्ववान स्त्रिया इतिहास शिकताना आपल्याला जरूर भेटल्या. त्यातल्या काही तपशीलवारपणे समोर आल्या, तर काही केवळ ओझरत्या दिसल्या. या स्त्रिया कर्तबगार असल्यामुळे अर्थातच इतिहासप्रसिद्ध होत्या. मात्र, त्यांच्या विस्ताराने परिचय किंवा त्यांचे जीवनचरित्र आपल्या वाचनात फारसे न आल्यामुळे त्यांच्याविषयी निर्माण झालेले प्रवादच आपल्या अधिक स्मरणात राहतात. राजघरण्यातील किंवा श्रीमंत कुटुंबातील स्त्रिया, नाजूक, ऐतखाऊ, परावलंबी असतात, असा एक सार्वत्रिक गैरसमज आहे. मात्र मराठेशाहीतील काही लोकोत्तर स्त्रिया आपल्या वैध हक्कांसाठी, सत्तेसाठी, कर्तव्यासाठी, मुलांसाठी, स्वराज्यासाठी, वारशांसाठी संघर्ष करताना, जिवाची बाजी लावताना किंवा प्रसंगी राजकीय कटकारस्थानेही करताना दिसतात. अशा अनेक स्त्रिया मराठेशाहीत होऊन गेल्या. त्यापैकी शिवमाता जिजाऊ, महाराणी येसूबाई, महाराणी ताराबाई, महाराणी जिजाबाई (करवीर), मस्तानी, गोपिकाबाई, आनंदीबाई, अहिल्याबाई होळकर, राणी लक्ष्मीबाई अशा नऊ मनस्विनी स्त्रियांचे जीवनचरित्र डॉ. सुरेश र. देशपांडे यांनी ‘मराठीशाहीतील मनस्विनी’ या पुस्तकाद्वारे वाचकांपुढे मांडले आहे. मराठेशाहीतील अस्सल ऐतिहासिक साधनांचा विशेषत: तत्कालीन पत्रांचा धांडोळा घेऊन या स्त्रियांचा परिचय करून देण्यात आला असल्यामुळे त्यांच्याविषयी काही नवी माहितीही आपल्याला या पुस्तकातून मिळते. राजवैभव पायाशी लोटांगण घालत असतानाही त्यांच्या जीवनात आलेल्या काही खडतर प्रसंगामध्ये या मनस्विनीची सोशिकता, सहनशीलता, प्रसंगावधानता, नियतीवर मात करण्याची जबरदस्त जिद्द आणि महत्त्वाकांक्षा या जीवनचरित्रातून पाहावयास मिळते. जानेवारी १६६४ मध्ये शहाजीराजांचे अपघाती निधन झाल्यावर जिजाबार्इंनी सती जाण्याचा दृढनिश्चय केला. धर्मशास्त्राचे काटेकोर पालन करणाऱ्या समाजात वाढलेल्या जिजाबार्इंनी स्वराज्याचे ध्येय डोळ्यांसमोर ठेवून सती जाण्याचा निश्चय सोडून देण्याचा धडाडीचा निर्णय घेतला. इतकेच नव्हे, तर औरंगजेबाने बाटविलेल्या बजाजी निंबाळकरांना पुन्हा धर्मदीक्षा देवविली. यामुळे ब्राह्मणांनी मोठा गहजब केला. त्याकडे साफ दुर्लक्ष करून बजाजीच्या मुलाशी आपल्या नातीची सोयरिक घडवून आणखी एक प्रागतिक पाऊन टाकले. ही घटना सुमारे साडेतीनशे वर्षांपूर्वीची आहे, हे लक्षात घेतले पाहिजे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ऐन वैभवकाळात वीरस्नुषा म्हणून भोसले घराण्यात प्रविष्ट झालेली, महाराणी होऊनही ऐन उमेदीची हयात काबाडकष्टांत, पारतंत्र्यात, तुरुंगात व्यतीत करणारी, खडतर जीवनाला सामोरी जाऊन राजकीय संक्रमणाच्या अवस्थेत आपल्या पराक्रमी, पण तापट स्वभावाच्या पतीमागे छायेप्रमाणे एकदिलाने उभी राहिलेली आणि आप्तस्वकियांचा रोष सांभाळून आपल्या परीने चोख राज्यव्यवहार करणारी महाराणी येसूबाई या पुस्तकात आपल्याला भेटते. संभाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर विखुरलेल्या मराठी घराण्यांना पुन्हा एकत्र आणण्याचा अथक प्रयत्न करणारी महाराणी ताराबाई आजच्या राजकाराणात सहभागी झालेल्या महिलांसाठी निश्चितच मार्गदर्शक ठरणारी आहे. युद्धक्षेत्र असो वा राज्यकारभार - या दोन्हीवर ताराबार्इंनी जबरदस्त पकड बसविली होती. शक्य तितका किल्ला लढवून मनुष्यहानी टाळायची. शिबंदी संपत आली की वाटाघाटी सुरू करून शत्रूला गुंतवून ठेवायचे आणि वेळ आलीच तर भरपूर पैसे घेऊन नंतरच किल्ला शत्रूच्या स्वाधीन करायचा... किल्ला जिंकल्याचा आनंदशत्रूला उपभोगू द्यायचा नाही, असे ताराबार्इंचे धोरण होते. हंबीरराव मोहिते या सेनापतीची ही कन्या; पण विवाहनंतर तिच्या पदरी नजरकैदच आली. नवऱ्याचा सहवास जेमतेम सात-आठ वर्षे लाभलेल्या या महाराणीने जिद्द, जबरदस्त महत्त्वाकांक्षा आणि आत्मविश्वास यांच्या जोरावर औरंगजेबासारख्या बलाड्य शत्रूला सळो की पळा करून सोडले. नानासाहेब पेशव्यांच्या निधनाची वार्ता ऐकून ‘माझा सूड मी उगवला, आता मी सुखाने मरेन’, असा आसुरी आनंद व्यक्त करणाऱ्या ताराबाई यांनी आपल्या मरणापूर्वी पेशवार्इंची वस्त्रे थोरल्या माधवरावांस दिली. हे लक्षणीय आहे. ताराबार्इंप्रमाणेच त्यांची सावत्र सून करवीरची महाराणी जिजाबार्इंनेही कोल्हापूरच्या संस्थानाचा विकास, विस्तार करताना संस्थानाचे हित जपून, एकाच वेळी बलवान पेशव्यांशी स्नेहपूर्ण संबंध ठेवून छत्रपती शाहूमहाराजांशी जवळीक साधली व कोल्हापूरच्या गादीचे रक्षण केले. जिजाबाई मुत्सद्देगिरीत चलाख होत्याच. पण रणनीतीतही वाकबगार होत्या. राज्यकारभारातही त्यांचे बारीक लक्ष असे. देवदर्शनसाठी निघालेल्या जिजाबार्इंनी आपल्या गैरहजेरीत भगवंतराव अमात्य यांना करवीर नगरीची व्यवस्था पाहण्याची आज्ञा दिली. भगवंतरावांनी नकार देताच या स्वाभिमानी महाराणीने ‘आपण हे काम न केल्याने फार मोठी अडचण होईल असे समजू नये. हे काम सामान्य कुणबिणींकडूनसुद्धा चालविता येईल,’ असे भगवंतरावांना कळवून गंगू. रंगू, भागू, नागू आणि लिंगू या पाच सुज्ञ कुणबिणींकडून हे काम करवून घेतले. आज विविध क्षेत्रांत अधिकारपदावर असलेल्या महिलांसाठी ही घटना निश्चितच प्रेरणादायी आहे. उत्तर पेशवाईतील बखरकारांनी मस्तानी आणि आनंदीबाईसारख्या स्त्रियांना खलनायिका बनविले. मात्र, तत्कालीन अस्सल पत्रव्यवहार आणि परिस्थितीजन्य पुराव्यांच्या आधारे या स्त्रियांवर इतिहासकारांनी अन्याय केल्याचे जाणवल्याचे त्याचा परामर्श ‘मनस्वीनी’त घेण्यात आलेला आहे. आनंदीबार्इंना त्यांच्या जीवनात सुयोग्य जोडीदार लाभला असता तर पेशव्यांच्या कुळात या शहाण्या व धूर्त स्त्रीने एक देशाभिमानी, कर्तबगार स्त्री म्हणून मान्यता मिळविली असते, असे लेखकाचे म्हणणे आहे. पेशव्यांच्या स्त्रियांपेक्षा अधिक प्रभावी असलेल्या गोपिकाबाई महत्त्वाकांक्षी आणि स्वाभिमानी होत्या. रघुनाथरावांनाही त्यांनी प्रायश्चित घेतल्यानंतरच भेट दिली. राजकारण, धूर्तपणा, माणसांची पारख आणि निर्भीडपणा याबाबतीत या तत्कालीन सरदार, कारभाऱ्यांपेक्षा काकणभर सरसच होत्या. आपल्या सेवकवर्गावर त्यांनी पुत्रवत प्रेम केले. देशी औषधांची, वनस्वतींची त्यांना चांगली जाण होती. कित्येकांना त्या औषधोपचारासाठी आपल्या वाड्यात ठेवून घेत. त्यांच्या या सामाजिक कार्याची नोंद दुर्लक्षित करण्यासारखी निश्चितच नाही. भारतभरची अवघी प्रजा पोटच्या लेकराप्रमाणे मानून, जनांच्या हालअपेष्टा वर्तमानी गोळा करून, त्यांच्या कष्टदशेचे निवारण व्हावे यासाठी अनेकविध उपाययोजना आखणाऱ्या अतिशय कर्तबगार अशा अहिल्याबाई होळकर आणि तळपती समशेर घेऊन रणांगणावर शत्रूच्या सैन्यावर झेप घेणारी आणि स्वदेहाचा धारातीर्थी बळी देऊन पुढच्या पिढीची संतती, संपत्ती सुरक्षित करणारी झाशीची राणी काही नवीन पैलूंसह या पुस्तकात आपल्यासमोर येते. राजघराण्यातील या तथाकथित अशिक्षित स्त्रिया बुद्धीच्या आणि कर्तृत्वाच्या दृष्टीने आजच्या आधुनिक स्त्रीच्याही चार पावले पुढेच होत्या याचा प्रत्यय येतो. त्या प्रतिगाती कालखंडातह या स्त्रियांचे विचार काही प्रसंगी कमालीचे पुरोगामी कसे होते, हे समजून घेण्यासाठी आजच्या आधुनिक स्त्रीवादी वर्गाने हा ग्रंथ जरूर अभ्यासला पाहिजे. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

THE PARTNER
THE PARTNER by JOHN GRISHAM Rating Star
Eknath Marathe

कायदेशीर सल्लागार कंपनीत भागीदार असलेला एक सरळमार्गी, बुद्धीमान वकील. त्याचे बाकी 3 भागीदार त्याला हाकलून देवून एका अशीलाकडून, एका खटल्यात तडजोड करून मिळणाऱ्या कमिशन पोटी मिळणारी 9 कोटी डॉलर्स इतकी प्रचंड रक्कम परस्परात वाटून घेणार असतात. नायकाला ाचा सुगावा लागताच तो हा डाव उलटवायचा चंग बांधतो. चोरावर मोर बनण्यासाठी तो अनेक युक्त्या लढवतो. अगदी स्वतःच्या मरणाची सुद्धा ! वकील असलेल्या बुद्धीमान मैत्रिणीला विश्वासात घेवून तो ही रक्कम इतर बँकात रातोरात वळती करतो. पैसे हवेत गायब झाले हे त्याने मेल्याचे नाटक वठवल्यावर चार दिवसांनी बाकी भागीदार मित्रांना समजते पण तो पर्यंत नायक देशाबाहेर परागंदा झालेला असतो ! ते त्याला पकडून, आपले पैसे वसूल करण्यासाठी, प्रचंड पैसे मोजून एका निवृत्त फेडरल अधिकाऱ्याला नेमतात. एवढी मोठी रक्कम सरकारला फसवून आलेली असल्याने एफ बी आय सुद्धा त्याच्या मागावर लागते. 4 वर्षे या सर्व यंत्रणांना यशस्वी गुंगारा देणारा नायक मग स्वतःच प्रगट होण्याचा एक भन्नाट प्लान आखतो ! आपल्या कुशाग्र मैत्रिणीची मदत घेवून तो आपल्या मागावर असणाऱ्या खाजगी हेराला 10 लाख डॉलर्स च्या बदल्यात आपलाच गुप्त जागेचा पत्ता देतो ! पुढे अनेक नाट्यमय प्रसंग घडून एफ बी आय त्याचा ताबा घेते. आता नायकावर अनेक सरकारी व खाजगी यंत्रणा तुटून पडतात. आपल्या ऐवजी त्याने ज्याला मेला म्हणून दाखवले असते त्याच्या खुनाची केस, त्या मृदेहाची विटंबना केली अशी एक केस, त्याच्या अप्रामाणिक बायकोचा घटस्फोटाचा दावा, मरणाचे नाटक करून विम्याची रक्कम उकळली म्हणून विमा संस्था दाखल करतात ती अजून एक केस. पैसे वसूल करण्याची संधी गेल्याने बाकी भागीदार त्याच्या जीवावर उठलेले असतातच ! या सगळ्याचा शेवट कसा होतो हे प्रचंड रोमांचक आहे ! एकेक खटल्यातून, जीवाला असलेल्या धोक्यातून तो कसा सुटतो ? त्याला कोण मदत करत ? त्याची मैत्रीण त्याला कशी साथ देते ? मी नाही सांगणार .. पुस्तक वाचा ! तब्बल 375 पानांची ही रहस्य कथा एकदा वाचायला घेतली की खाली ठेवावी असे वाटतच नाही ! अनुवादक विभाकर शेंडे यांचा अनुवाद सुद्धा अगदी ओघवता आहे ! जरूर वाचावी अशी रहस्यकथा ! ...Read more

ON THE WINGS OF EAGLES
ON THE WINGS OF EAGLES by Ken Follett Rating Star
Suvarna Dalvi

Dec, 1978, two of EDS (One of the global IT major company) senior executives get jailed in Iran on false allegation. EDS Head tries all legal ways to get them out but failed. Finally he hires one retired colonel of US army for this work. He trains 7 mployees and then this team successfully get their colleges out of jail, out of burning Iran to US in mid Feb, 79. This is a real story. What touched me is how determined this great leader and the head of the organization...to bring back his employees safely to their home and country. ...Read more