* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: POLITICS OF THE WOMB
  • Availability : Available
  • Translators : RESHMA KULKARNI-PATHARE
  • ISBN : 9789353170196
  • Edition : 1
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 352
  • Language : Translated From ENGLISH to MARATHI
  • Category : HEALTHCARE & PSYCHOLOGY
  • Available in Combos :PINKI VIRANI COMBO SET OF 3 BOOKS
Quantity
"AMONG LIFE’S CHOICES IS TO HAVE CHILDREN OR REMAIN CHILDFREE. YET THOSE WHO WANT A CHILD AND FIND THEMSELVES UNABLE, LIVE THROUGH THE TRAUMA OF ‘INFERTILITY’—CRUELLY ATTRIBUTED AS ‘THEIR FAULT’—TO UNDERGO THE TRIBULATIONS OF ASSISTED REPRODUCTIVE TECHNOLOGY. BUT HOW SAFE IS AGGRESSIVE IVF, INVASIVE ICSI, EXPLOITATIVE OVARIAN HYPER-STIMULATION AND COMMERCIAL SURROGACY? POLITICS OF THE WOMB PROVES THAT THERE CAN BE BROKEN BABIES AND BREAKING MOTHERS; IT RIPS AWAY THE ROMANTICISM AROUND UTERUS TRANSPLANTS, WARNS OF GENETIC THEFT AND ‘DESIGNER BABIES’, AND POINTS TO THE HUMAN ELEMENT BEING SACRIFICED, AS ARTIFICIAL REPRODUCTION USES, REUSES AND RECYCLES THE WOMAN. PINKI VIRANI COMBINES INVESTIGATION WITH ANALYSIS TO QUESTION THOSE WHO LEAD THE WORLDWIDE ONSLAUGHT ON THE WOMAN’S WOMB IN THE NAME OF BABIES, AND SQUARELY CONFRONTS WHAT HAS BECOME THE BUSINESS OF BABY-MAKING BY A CHAIN OF SUPPLIERS THAT MANUFACTURES ON DEMAND. WRITTEN IN A MANNER ACCESSIBLE TO ALL, HERE FINALLY IS A PATH-BREAKING BOOK WHICH SPEAKS UP, IN NO UNCERTAIN TERMS, FOR THE RIGHT TO INFORMED CHOICE ON RESPONSIBLE REPRODUCTION. "
आयुष्यात आपण स्वतंत्रपणे काही निर्णय घ्यायचे असतात. त्या निर्णयांपैकी एक असतो, आपण मूल जन्माला घालायचं की नाही. आणि तरीही, ज्यांना मूल जन्माला घालायचं असतं, पण तसं करण्यासाठी ते नैर्सिगकरीत्या असफल ठरतात, अशा लोकांवर वंध्य असण्याचा क्रूर शिक्का लावला जातो. समाज या लोकांना टोचून बोलतो; त्यांच्यात काहीतरी कमी आहे, असं त्यांना सतत सांगत राहतो. मग या अवहेलनेच्या दुष्टचक्रामधून सुटण्यासाठी, ही माणसं प्रजनन साहाय्य तंत्रज्ञानाच्या आहारी जातात. मात्र आक्रमक आयव्हीएफ, आयसीएसआयसारख्या उपचार पद्धती; अंडाशयांना अतिउत्तेजित करून प्रजनन घडवून आणणं; आणि धंदेवाईक सरोगसी, या गोष्टी नेमक्या कितपत बिनधोक असतात? ‘पॉलिटिक्स ऑफ द वूम्’ हे सिद्ध करतं की सदर प्रजनन साहाय्य उपचार पद्धतींद्वारा मुख्यत्वे काय मिळतं, तर सव्यंग बाळं आणि कणाकणानं विखुरत जाणाऱ्या आया. गर्भाशय रोपणासारख्या पद्धतींकडे पाहण्याचा गुलाबी चष्मा काढणारं; डिझायनर बेबीजबद्दलचं सत्य सांगणारं; जनुकांची सर्रास होत असणारी चोरी दाखवून देणारं; आणि प्रजननाच्या बाजारपेठेत स्त्रीचा कसा वापर केला जाऊन बळी दिला जातो, याबद्दल परखड भाष्य करणारं असं हे पुस्तक आहे. सखोल अभ्यास, तपास आणि विवेचन या सर्व मार्गांमार्फत लेखिका पिंकी विरानी, प्रजननाच्या नावाखाली जगभरात चाललेल्या स्त्रीशोषणाला आवाज फोडते. जागतिक तज्ज्ञ-विशेषज्ज्ञांनी केलेल्या संशोधनांची ग्वाही देऊन, ‘मागणी तसा पुरवठा’ या निलाजऱ्या सबबीखाली भरवल्या जाणाऱ्या प्रजननाच्या बाजारपेठेतील व्यापाऱ्यांना रोखठोख जाब विचारते. सगळ्या वाचकांना समजेल अशा पद्धतीनं लिहिलेलं हे पुस्तक, कुठलीही कुचराई न करता, जबाबदार प्रजननासाठी प्रत्येकाला सुयोग्य माहिती मिळवण्याचा हक्क कसा आणि का आहे, याबद्दल सुस्पष्ट भाष्य करतं.

Keywords
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK LOKSATTA (LOKRANG) 27-01-2019

    ‘मातृत्वा’च्या राजकारणाचा सखोल वेध... जगाची लोकसंख्या आज सातशे दहा (७१०) कोटी आहे व भारतासारख्या खंडप्राय देशात आज १३० कोटी लोक राहतायेत. २०५० साली जगाची लोकसंख्या दहा अब्जांहून अधिक आणि भारताची लोकसंख्या दीड अब्जाहून अधिक होईल! एकीकडे हे वास्तव आह, तर दुसरीकडे प्रजननाच्या तंत्रशास्त्रात होत असलेली प्रगती! या अनुषंगाने जागतिक स्तरावरील प्रजनन तंत्रशास्त्रातील विदारक सत्यावर परखड भाष्य करणारे ‘पॉलिटिक्स ऑफ द वूम्ब’ हे पहिलेच पुस्तक आहे. या पुस्तकाच्या लेखिका पिंकी विराणी अमेरिकेतील कोलंबिया विद्यापीठातून पत्रकारितेचा पदव्युत्तर अभ्यासक्रम पुरा करून गेली अनेक वर्षे वृत्तपत्रांतून लिहीत आहेत. प्रस्तुत पुस्तकाचा मराठी अनुवाद केला आहे तो रेश्मा कुलकर्णी-पाठारे यांनी! पुस्तकात एकूण बारा प्रकरणे आहेत. पुस्तकाच्या शीर्षकाप्रमाणेच या प्रकरणांच्या शीर्षकांचाही अनुवाद न करता ती मूळ भाषेतच ठेवली आहेत. उदा. ‘व्हजायना व्हर्सेस वूम्ब’, ‘अनप्रेग्नंट’, ‘बाय, बाय बेबी’, ‘एग्स्प्लॉयटेशन’, मिन ऑफ अदर फादर्स’, ‘प्रेग्नंट’, ‘मिल्क ऑफ काइंडनेस’, ‘इन कोल्ड डोमेन’, ‘हँच’, ‘मॅच डिस्मॅच! प्रस्तुत पुस्तक समजून घेण्यासाठी एक महत्त्वाचे विधान लक्षात ठेवायला हवे, ते आहे. ‘आपण अशा एका समाजाचे भाग आहोत, ज्याचा तंत्रज्ञान हा एक अविभाज्य भाग आहे. पण तरीही हे तंत्रज्ञान कशाशी खातात, हे सुद्धा बहुतांशी लोकांना ठाऊक नाही.’ विज्ञानाने स्त्रीला संततिनियमनाची विविध साधने देऊन मातृत्वाबद्दल स्वातंत्र्य दिले. परंतु आता त्याच विज्ञानामुळे तिच्या पायात ‘इन-विट्रो फर्टिलायझेशन’ अर्थात आयव्हीएफच्या बेड्या झपाट्याने टाकल्या जात आहेत. अनादिकाळापासून ‘स्त्री’च्या डोक्यावर समाजाने आणि संस्कृतीने एक बाब लादण्याचा प्रयत्न केला आहे. ते म्हणजे - स्त्री कितीही कर्तृत्ववान असली तरी तिच्या स्त्रित्वाचा खरा सन्मान आणि जीवनाचे खरे सार्थक तेव्हाच होणार जेव्हा ती एखादे तरी मूल जन्माला घालेल आणि आताही, जेमतेम वयाची अठरा वर्षे पूर्ण केलेल्या मुलीसुद्धा आयव्हीएफसाठी आपली बीजे देऊन मृत्युमुखी पडत आहेत. ‘अनप्रेग्नंट’ या शीर्षकाच्या प्रकरणात वंध्यत्वाविषयी विस्ताराने माहिती, तपशील देऊन विवेचन केले आहे. आयव्हीएफद्वारा जन्मलेल्या मुलांमध्ये ‘ऑटिझम’ अणि ‘मंदबुद्धीपणा’ यांचे प्रमाण अधिक असते. एका संशोधनाद्वारे असे दिसून आले आहे, की १९८२ ते २००७ या २५ वर्षांत जन्मलेल्या २.५ दशलक्ष मुलांपैकी ३०,९५९ मुले आयव्हीएफद्वारा जन्मली होती. ३१ डिसेंबर २००९ पर्यंत या सर्व मुलांची सतत पाहणी करण्यात आली. त्या निरीक्षणातून असा निष्कर्ष निघाला, की आयव्हीएफद्वारा जन्मलेल्या मुलांपैकी १०३ मुलांना ‘ऑटिझम’ होता, तर १८० मुले मंदबुद्धी होती वा त्यांना बौद्धिक विकलांगता होती. आयव्हीएफद्वारे जन्मलेल्या मुलांमधील कर्करोगाचे प्रमाण यासंबंधीही बरेच संशोधन झाले आहे. अशा मुलांना बालपणात कर्करोग होण्याची ३३ टक्के अधिक शक्यता असते. ‘ल्युकोमिया’ होण्याची ६५ टक्के अधिक शक्यता असते, तर मेंदू आणि मध्यवर्ती मज्जसंस्थेचा कर्करोग होण्याची २८ टक्के अधिक शक्यता असते. वंध्यत्वावर मात करण्यासाठी स्त्रीने केलेल्या औषधाचे सेवन आणि तिच्या मुलांमधील कर्करोगाचे प्रमाण या संशोधनाचे निष्कर्ष २०१३ सालच्या ऑक्टोबरमध्ये कोपनहेगन येथील ‘डॅनिश कॅन्सर सोसायटी रीसर्च सेंटर’च्या डॉ. मारी हारग्रीव्ह यांनी जाहीर केले होते. वर दिलेली आकडेवारी त्याच संशोधनाच्या निष्कर्षांचा एक भाग होती. वंध्यत्वाच्या उपचारपद्धती, प्रजनन साहाय्य प्रक्रिया आणि जनुकांच्या कार्यपद्धतीमुळे हे होऊ शकते. त्यासंबंधी डॉ. हारग्रीव्ह म्हणतात, ‘सदर प्रक्रियेमुळे ज्या उपप्रक्रिया असतात आणि ज्या काही विशिष्ट परिस्थिती निर्माण होतात, त्यामुळे हे बदल घडून येतात. उदा. कृत्रिम संप्रेरके वापरणे, शुक्राणू तयार करणे, फलित अंडी थिजवणे. तसेच फलित अंडी कोणत्या वातावरणात वाढवली जात आहेत. रोपण प्रक्रिया किती कालांतराने केली जात आहे यावरही हे अवलंबून आहे.’ ‘फर्टिलिटी अ‍ॅण्ड स्टरिलिटी’ या नियतकालिकाने १९९० ते २०१० या काळात अमेरिका, ब्रिटन, डेन्मार्क आदी १२ विकसित देशांतील २५ अभ्यासांचा आढावा घेतला होता. या अभ्यास-प्रकल्पांमध्ये ज्या मुलांची पाहणी केली गेली होती, त्यापैकी बहुतेकांचा जन्म आयव्हीएफद्वारा झाला होता. तर उर्वरित मुलांचा जन्म ‘आयसीएमआय’ (इन्ट्रासायटोप्लाज्मिक स्पर्म इंजेक्शन) किंवा ‘आययूआय’ (इन्ट्रॉटेरिन इन्सेमिनेशन) या तंत्रांनी झाला होता. या अभ्यास-प्रकल्पांबद्दलही पुस्तकात वाचायला मिळते. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या व्याख्येनुसार ‘आरोग्य’ म्हणजे केवळ शारीरिक स्वास्थ नसून त्यामध्ये मानसिक स्वास्थाचाही समावेश आहे. भारतात मानसिक विकार, अस्वास्थ्य यांना फारसे महत्त्व दिले जात नाही. उलट आपल्या कुटुंबात कुणाला मानसिक आजार असल्यास त्याबद्दल कधीच उघडपणे कबुली दिली जात नाही. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीमधील दोष ठळकपणे दिसून येतात तेव्हा त्याला वेडा, मेंटल अशा सर्वसामान्य पद्धतीने संबोधले जाते. परंतु ‘स्किझोफ्रेनिया’सारखा जटिल मानसिक विकार इतक्या सहज पद्धतीने संबोधला गेल्यास त्यावर योग्य ते उपचार केले जाऊ शकत नाहीत. भारतात बऱ्याचदा स्किझोफ्रेनिया असलेल्या मुलाचे वा मुलीचे लग्न लावून दिले जाते. अशी दुभंगलेले व्यक्तिमत्त्व असलेली मुले वा मुली आपले आयुष्य आनंदाने, सुखाने घालवू शकत नाहीत. या पुस्तकात स्किझोफ्रेनियाशी निगडित काही अभ्यासांबद्दल वाचायला मिळते. उदा. न्यू यॉर्क येथील मानसोपचारतज्ज्ञ आणि पर्यावरणशास्त्राच्या प्राध्यापिका डॉ. डोलेरेस यांनी केलेला अभ्यास. त्यांच्या संशोधनात हे सिद्ध झाले, की स्किझोफ्रेनिया झालेल्या २५ टक्के अपत्यांमध्ये हा आजार होण्याचे प्रमुख कारण त्यांच्या जन्मावेळी असणारे त्याच्या पित्याचे प्रौढ वय हे होते. इतरही अनेक संशोधनांनुसार, स्किझोफ्रेनिया असलेल्या मुलांपैकी ५०-६२ टक्के मुलांच्या पालकांमध्ये स्किझोफ्रेनिया आणि निगडित व्याधी दिसून आल्या. परंतु ज्या पालकांना स्किझोफ्रेनिया नाही, त्यांच्या मुलांमध्येही स्किझोफ्रेनिया होण्याचे प्रमाण अधिक आहे. २०१२ मध्ये तर एका संशोधनात हे सिद्धच झाले आहे, की केवळ भारतातच नव्हे तर कुठल्याही देशातील प्रौढ वयाच्या पुरुषाचे शुक्राणू अपत्याला धोका पोहचवू शकतात आणि तसेच आईचे प्रौढ वयसुद्धा अपत्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. मातृत्व संकल्पना आणि तिच्याशी निगडित सर्व अंगांचा वेध घेणाऱ्या या पुस्तकात जगभर चाललेल्या प्रजनन तंत्रशास्त्रातील संशोधनाबद्दल विस्ताराने लिहिले आहे. स्त्रीरोगतज्ज्ञ, प्रसूतिशास्त्रज्ञ व जनुकशास्त्रातील संशोधक - अभ्यासकांनी हे पुस्तक अवश्य वाचावे! –ज. शं. आपटे ...Read more

  • Rating StarAditya Shashikant Desai

    पॉलिटिक्स ऑफ द वूम्ब-मातृत्वाच्या बाजाराचे भेदक चित्रण दहा वर्षे मूल होत नसलेल्या लेस्ली ब्राऊन ची डॉ.रॉबर्ट एडवर्ड्स व डॉ.पॅट्रिक स्टेपको या जोडगोळीशी ओळख झाली.त्यांनी विज्ञानाचा एक आविष्कार घडवला व 25 जुलै 1978 ला *लुईस* या पहिल्या टेस्ट ट्यूब बबी चा जन्म झाला.ही IVF किंवा In-Vitro Fertilization या तंत्रज्ञानाची सुरुवात होती. IVF म्हणजे काय? In-Vitro म्हणजे शरीराच्या बाहेर एखादया पेट्री डिशमध्ये(प्रयोगशाळेतील छोटी ताटली) प्रक्रिया करणे.Fertilization म्हणजे फलन प्रक्रिया. पुरुषांच्या वीर्यातील शुक्राणू व स्त्रीच्या अंडाशयातून( किंवा ovary) स्त्रीबीजे(अंडी)छोट्या शस्त्रक्रियेद्वारे काढून प्रयोगशाळेत त्याचे फलन केले जाते.ते जर यशस्वी झाले तर ती फलित अंडी पुन्हा स्त्रीच्या गर्भाशयात वाढीसाठी सोडली जातात.अशी ही साधारण पद्धत आहे. मग हे तर किती सोपं वाटतंय नाही का? पण यातील प्रत्येक टप्प्यावर स्त्रीला भोगावा लागणारा मानसिक,शारीरिक,आर्थिक त्रास किती असतो,यात सर्व गोष्टींचा धंदा कसा चालतो,लाखोंची उलाढाल कशी होते यांसारख्या कित्येक प्रश्नांची उत्तरे हवी असल्यास पिंकी विराणी यांचे `*पॉलिटिक्स* *ऑफ* *द**वूम्ब* हे पुस्तक प्रत्येकाने वाचलेच पाहिजे.विवाहित-अविवाहित स्त्री-पुरुष या सर्वांनीच. मातृत्व म्हणजे कोणत्याही स्त्रीसाठी एक अत्यानंदाची भावना असते.त्याच भावनेचा गैरफायदा हे फर्टिलीटी क्लिनिक्स घेत असतात. सुरुवात होते ती स्त्रीबीजे वाढीचा वेग वाढण्यासाठी वेगवेगळी इंजेक्शन्स,गोळ्या देणे ज्यात स्त्रियांना त्रास सहन करावा लागतो. ती एकदा वाढलीत की छोटया शस्त्रक्रियेद्वारे काढली जातात.मग शुक्रजंतुंबरोबर त्याचे फलन केले जाते.इथे जर योग्य प्रकारे हाताळणी झाली नाही तर ते यशस्वी होत नाही, मुले अपंग किंवा आजाराने पीडित अशी जन्माला येऊ शकतात.कधीकधी तर या आयव्हीएफ ची गरज नसते,मात्र चुकीच्या पद्धतीने हे केल्यास वंध्यत्व येऊ शकते. काही वेळा स्त्रीची गर्भधारणा क्षमताच नसते तरी क्लिनिक त्यांना मातृत्वाची खोटी स्वप्ने दाखवतात आणि पैसे लुटण्याचा कार्यक्रम चालू ठेवतात.बिचारे दांपत्य आशा लावून बसते. पिंकी विराणी म्हणतात की,"या प्रक्रियेमध्ये स्त्रीच्या प्रत्येक नाजूक अवयवाची अवहेलना केली जाते.रोजची इंजेक्शन्स,असंख्य रक्तचाचण्या,लघवीच्या चाचण्या,संप्रेरकांच्या चाचण्या यांचा रतीब लागतो." या इंजेक्शन्स मुळे स्त्रीच्या शरीराचे खूप हाल होतात. गंमत म्हणजे काही स्त्रियांना वाटत असते की आपल्याला लग्नाशिवाय जर अशी मुले होत असतील तर त्यात गैर ते काय? बरं या अंड्यांचा फार मोठा व्यापार चालतो.त्याचे दलाल असतात.स्त्री जर चांगली उंच व छान देहाची असेल तर तिच्या अंड्यांना चांगला भाव मिळतो. या धंद्यात झोपडपट्टीपासून ते चांगल्या घरातील स्त्रिया आहेत. समलिंगी जोडपी किंवा इतर अनेक ठिकाणी या अंड्यांना मोठी मागणी असते.यासाठी जास्तीत जास्त अंडी मिळावीत म्हणून खूप संप्रेरकांची इंजेक्शन्स दिली जातात.पैसेसुद्धा बक्कळ मिळतात. या सर्व गोष्टींत लोक जन्मणारे मूल निरोगी असेल का याचा विचार करत नाहीत.त्यांना आई-वडील असा कपाळावर शिक्का हवा असतो,समाजात ताठ मानेने वावरण्यासाठी. त्यात गरज नसताना त्यांच्यावर असले उपचार लादले जातात. पिंकी विराणी यांनी या पुस्तकात मांडलेले विषय इतक्या थोडक्यात सांगणे अशक्य आहे. अगदी वंध्यत्व म्हणजे काय, आयव्हीएफ खरोखरचं यशस्वी ठरते का?त्यातले सत्य काय आहे ? त्यातून जन्मणाऱ्या मुलांचे जन्मजात विकार,गर्भाशयरोपण, स्त्रीच्या दुधाचा बाजार,अंड्यांचा बाजार यांसारखे जबरदस्त विषय पुस्तकात मांडले आहेत तेसुद्धा प्रचंड वैद्यकिय अभ्यास करूनच.अगदी फेलोपियन ट्यूब वगैरे अनेक शब्द संज्ञा यात आहेत,त्यामुळे वाचताना कदाचित थोडं अवघड वाटू शकेल.पण समांतर शरीराची आकृती पाहिली तर सहज कळू शकेल. पिंकी विराणी यांचे अरुणाची गोष्ट,कैलासवासी मुंबई यानंतरचे मी वाचलेले तिसरे पुस्तक. अप्रतिम ताकदवान लिखाण!! ...Read more

  • Rating Starआदित्य श.देसाई

    पॉलिटिक्स ऑफ वूम्ब-मातृत्वाच्या बाजाराचे भेदक चित्रण दहा वर्षे मूल होत नसलेल्या लेस्ली ब्राऊन ची डॉ.रॉबर्ट एडवर्ड्स व डॉ.पॅट्रिक स्टेपको या जोडगोळीशी ओळख झाली.त्यांनी विज्ञानाचा एक आविष्कार घडवला व 25 जुलै 1978 ला *लुईस* या पहिल्या टेस्ट ट्यूब बेब चा जन्म झाला.ही IVF किंवा In-Vitro Fertilization या तंत्रज्ञानाची सुरुवात होती. IVF म्हणजे काय? In-Vitro म्हणजे शरीराच्या बाहेर एखादया पेट्री डिशमध्ये(प्रयोगशाळेतील छोटी ताटली) प्रक्रिया करणे.Fertilization म्हणजे प्रजनन. पुरुषांच्या वीर्यातील शुक्राणू व स्त्रीच्या अंडाशयातून( किंवा ovary) स्त्रीबीजे(अंडी)छोट्या शस्त्रक्रियेद्वारे काढून प्रयोगशाळेत त्याचे फलन केले जाते.ते जर यशस्वी झाले तर ती फलित अंडी पुन्हा स्त्रीच्या गर्भाशयात वाढीसाठी सोडली जातात.अशी ही साधारण पद्धत आहे. मग हे तर किती सोपं वाटतंय नाही का? पण यातील प्रत्येक टप्प्यावर स्त्रीला भोगावा लागणारा मानसिक,शारीरिक,आर्थिक त्रास किती असतो,यात सर्व गोष्टींचा धंदा कसा चालतो,लाखोंची उलाढाल कशी होते यांसारख्या कित्येक प्रश्नांची उत्तरे हवी असल्यास पिंकी विराणी यांचे `*पॉलिटिक्स* *ऑफ* *द**वूम्ब* हे पुस्तक प्रत्येकाने वाचलेच पाहिजे.विवाहित-अविवाहित स्त्री-पुरुष या सर्वांनीच. मातृत्व म्हणजे कोणत्याही स्त्रीसाठी एक अत्यानंदाची भावना असते.त्याच भावनेचा गैरफायदा हे फर्टिलीटी क्लिनिक्स घेत असतात. सुरुवात होते ती स्त्रीबीजे वाढीचा वेग वाढण्यासाठी वेगवेगळी इंजेक्शन्स,गोळ्या देणे ज्यात स्त्रियांना त्रास सहन करावा लागतो. ती एकदा वाढलीत की छोटया शस्त्रक्रियेद्वारे काढली जातात.मग शुक्रजंतुंबरोबर त्याचे फलन केले जाते.इथे जर योग्य प्रकारे हाताळणी झाली नाही तर ते यशस्वी होत नाही, मुले अपंग किंवा आजाराने पीडित अशी जन्माला येऊ शकतात.कधीकधी तर या आयव्हीएफ ची गरज नसते,मात्र चुकीच्या पद्धतीने हे केल्यास वंध्यत्व येऊ शकते. काही वेळा स्त्रीची गर्भधारणा क्षमताच नसते तरी क्लिनिक त्यांना मातृत्वाची खोटी स्वप्ने दाखवतात आणि पैसे लुटण्याचा कार्यक्रम चालू ठेवतात.बिचारे दांपत्य आशा लावून बसते. पिंकी विराणी म्हणतात की,"या प्रक्रियेमध्ये स्त्रीच्या प्रत्येक नाजूक अवयवाची अवहेलना केली जाते.रोजची इंजेक्शन्स,असंख्य रक्तचाचण्या,लघवीच्या चाचण्या,संप्रेरकांच्या चाचण्या यांचा रतीब लागतो." या इंजेक्शन्स मुळे स्त्रीच्या शरीराचे खूप हाल होतात. गंमत म्हणजे काही स्त्रियांना वाटत असते की आपल्याला लग्नाशिवाय जर अशी मुले होत असतील तर त्यात गैर ते काय? बरं या अंड्यांचा फार मोठा व्यापार चालतो.त्याचे दलाल असतात.स्त्री जर चांगली उंच व छान देहाची असेल तर तिच्या अंड्यांना चांगला भाव मिळतो. या धंद्यात झोपडपट्टीपासून ते चांगल्या घरातील स्त्रिया आहेत. समलिंगी जोडपी किंवा इतर अनेक ठिकाणी या अंड्यांना मोठी मागणी असते.यासाठी जास्तीत जास्त अंडी मिळावीत म्हणून खूप संप्रेरकांची इंजेक्शन्स दिली जातात.पैसेसुद्धा बक्कळ मिळतात. या सर्व गोष्टींत लोक जन्मणारे मूल निरोगी असेल का याचा विचार करत नाहीत.त्यांना आई-वडील असा कपाळावर शिक्का हवा असतो,समाजात ताठ मानेने वावरण्यासाठी. त्यात गरज नसताना त्यांच्यावर असले उपचार लादले जातात. पिंकी विराणी यांनी या पुस्तकात मांडलेले विषय इतक्या थोडक्यात सांगणे अशक्य आहे. अगदी वंध्यत्व म्हणजे काय, आयव्हीएफ खरोखरचं यशस्वी ठरते का?त्यातले सत्य काय आहे ? त्यातून जन्मणाऱ्या मुलांचे जन्मजात विकार,गर्भाशयरोपण, स्त्रीच्या दुधाचा बाजार,अंड्यांचा बाजार यांसारखे जबरदस्त विषय हाताळले पुस्तकात मांडले आहेत तेसुद्धा प्रचंड वैद्यकिय अभ्यास करूनच.अगदी फेलोपियन ट्यूब वगैरे अनेक शब्द संज्ञा यात आहेत,त्यामुळे वाचताना कदाचित थोडं अवघड वाटू शकेल.पण समांतर शरीराची आकृती पाहिली तर सहज कळू शकेल. पिंकी विराणी यांचे अरुणाची गोष्ट,कैलासवासी मुंबई यानंतरचे मी वाचलेले तिसरे पुस्तक. अप्रतिम ताकदवान लिखाण!! ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

FOUR SEASONS
FOUR SEASONS by SHARMILA PHADKE Rating Star
HARSHAD SAHASTRABUDDHE

शर्मिला फडकेंची ‘फोर सीझन्स’ ही नवी मराठी कादंबरी नुकतीच वाचून पूर्ण केली. त्यांचे कलाविषयक ब्लॉग आणि लेख मी काही वर्षांपासून फॉलो करतो आहे. मिनिमलीझमबद्दलचं पूर्वी प्रकाशित झालेलं त्यांचं सदरही मी अधूनमधून आवर्जून वाचत असतो. त्यांची भाषा अतिशय सुरेखआहे. विषयानुसार ही भाषा बदलती असते. जेव्हा तुम्ही काही वर्षे एखाद्या लेखकाला फॉलो करत असता, तेव्हा त्याचा लेखक म्हणून साधारण स्वभाव तुम्हाला परिचित असतो. एखाद्या विषयाची मांडणी हा लेखक कशी करेल, त्याने वापरलेली भाषा कशी असेल, लेखाचे टप्पे साधारण कसे असतील इत्यादी आडाखे तुम्ही मनात बांधून ठेवता. त्या लेखक / लेखिकेचं पुढचं आर्टिकल / पुस्तक / नवं काम कधी एकदा येतंय याकडे तुमचं एक वाचक म्हणून लक्ष असतं. यामुळेच, जेव्हा शर्मिला फडकेंची कादंबरी येते आहे असं ऐकलं तेव्हा त्याविषयीची उत्सुकता वाढली. प्रकाशित झाल्यानंतर दुसऱ्या की तिसऱ्याच दिवशी मी ही कादंबरी आणली. केव्हाची वाचायची होती पण राहून जात होतं. एकदाचा मुहूर्त लागला. कामायनी नावाची अतिशय हुशार पण आयुष्यात आलेल्या काही वेगळ्या वळणांमुळे आत्मविश्वास गमावलेली मध्यमवयीन व्यक्ती, फोर सीझन्सची नायिका आहे. कादंबरीची सुरवात होते तेव्हा, सुरवातीची काही पाने वाचून टिपिकल अर्बन टर्ब्युलन्स कैद करू पाहणारी, आजकालच्या तरुण पिढीची अस्वस्थता टिपू पाहणारी ही कादंबरी आहे असा ग्रह होतो. पण साधारण पहिल्या तीस पानांनंतर कादंबरी आपली वेगळी वळणे घेणं सुरु करते. सुरवातीची शंभर एकशेवीस पाने ग्रीपिंग आहेत. या नंतर कादंबरी वेगवेगळे ट्रॅक्स घेते ज्यामुळे ती किंचित भरकटल्यासारखी वाटते. ही कादंबरी वाचकाला खिळवून वगैरे ठेवते, असं मी म्हणणार नाही. ही कादंबरी घटनाप्रधान अजिबातच नाही. अनेक पाने वाचून झाल्यावर याची साधारण कथा काय, असा विचार करता, फारसं ठोस काहीही आठवत नाही. लक्षात राहतील अश्या मेजर घटना यात घडत नाहीत. अतिशय संथ गतीने, आपल्या लयीत चालणारी ही कादंबरी आहे. लेखिका आपल्याला पाहिजे तितका वेळ घेते आणि या निवांत वेगाशी जुळवून घेऊनच वाचकाने ही कादंबरी वाचावी अशी तिची अपेक्षा आहे. सध्या येणाऱ्या नव्या मराठी कथा अथवा कादंबऱ्या वाचल्या, तर त्या फास्ट पेस्ड, असंख्य घटनांनी भरलेल्या, अनेक पात्रे असलेल्या, वैचित्र्यपूर्ण भाषा वापरणाऱ्या, मराठी-हिंदी-इंग्रजीची भेळ असणाऱ्या आहेत असं दिसून येतं. यातल्या बऱ्याचश्या कादंबऱ्या, एकतर शहरात घडतात नाहीतर गावात. काही कादंबऱ्या समाज, त्यातल्या व्यक्ती किंवा एखाद्या विशिष्ट जातीपुरत्या किंवा एखाद्या विशिष्ट समूहापुरत्याच मर्यादित असल्याचं दिसून येतं. मॉडर्निझमच्या नावाखाली उगीचच काहीतरी क्लटर निर्माण केलेलं दिसून येतं. विचित्र भाषा, विकृत प्रसंग, कृत्रिमरीत्या केलेले अर्धवट शेवट, हे अनेकदा पहायला मिळतं. अनेक प्रसंग, पात्रे व घटनांची भेळ करता करता कथानकाची वीण कधी उसवते हे लेखकाच्या लक्षात येत नाही असं खूपदा वाटतं. लेखकाने मूळ कथानकाला जोडलेली ठिगळे, वाचक स्वच्छ पाहू शकतात. कादंबरी कुठे फसली हे अगदी साफसाफ कळू शकतं. आपण वाचलेली कादंबरी लेखकाने नेमकी कश्याकरता लिहिली असावी हे ही बरेचदा कळत नाही. `सध्या हे असलंच चालतं, तेव्हा हेच खपवा` असा धंदेवाईक विचार त्यातून दिसून येतो. या सर्व गोष्टींना, शर्मिला फडकेंची नवी कादंबरी ‘फोर सीझन्स’ मोठा अपवाद ठरते. बॉटनी तथा वनस्पतीशास्त्र हा लेखिकेचा अभ्यासाचा विषय. त्यांचं शिक्षण याच विषयातलं आहे. या विषयाची नाळ, पर्यावरण या अतिशय महत्वाच्या पण दुर्लक्षित विषयाशी जुळलेली आहे. चित्रसमीक्षा, कला इत्यादी क्षेत्रांमध्ये मोठं कार्य केलेली, विदेशात पर्यटन केलेली, विविध अनुभव घेतलेली उच्चशिक्षित व्यक्ती जेव्हा पहिल्या कादंबरीकरता ‘पर्यावरण’ हा विषय निवडते, तेव्हा विशेष कौतुक वाटतं. पण, त्याचबरोबर, अश्या विषयावरची कादंबरी कशी असेल, याची नेमकी कल्पनाही डोळ्यासमोर नेमकी साकारत नाही. ही कादंबरी तिच्या विषयापासूनच इतर समकालीन कादंबर्यांच्या तुलनेत वेगळी ठरते. या कादंबरीच्या केंद्रस्थानी कामायनी ही चाळीशीच्या उंबरठ्यावर असणारी स्त्री आहे. आयुष्यात पूर्वी घेतलेल्या अनुभवांमुळे ती डिप्रेशनमधे आहे. यातून बाहेर काढण्यासाठी जोसेफ नावाचा तिचा जुना वयस्कर मित्र तिला सर्वतोपरी मदत करतो. त्याने दिलेला मदतीचा हात कामायनी स्वीकारते आणि मुंबईपासून बऱ्याच दूरवर असणारं एक प्रोजेक्ट स्वीकारते. विदेशात काम पाहिलेली कामायनी नव्या उमेदीने `ग्रीन कन्सल्टंट` म्हणून नवं काम स्वीकारते आणि शहरापासून दूर असणाऱ्या, आपल्याच लयीत चालणाऱ्या एका वेगळ्या जगाचा भाग होऊन जाते. विकास आणि पर्यावरण या दोन्ही बाबी एकत्र नांदू शकत नाहीत हे कडवट सत्य आपल्या सर्वांनाच माहिती आहे. या गोष्टी एकत्र नांदाव्यात, याकरता ग्रीन कन्सल्टंट काम पाहतात. पण, सचोटीने काम पाहणं आणि केवळ कागदी परवानग्या आणून प्रोजेक्ट `ओके` करून देणं यात फार मोठं अंतर असतं. सचोटीने काम पाहणारी व्यक्ती जेव्हा निसर्गावर मनापासून प्रेम करणारी असेल आणि दुसरीकडे तिला जेव्हा कामाचा भाग म्हणून नियमबाह्य गोष्टीदेखील चालवून घ्याव्या लागतात, तेव्हा तिची मोठीच कुचंबणा होते. अशीच कुचंबणा कामायनीची होते आहे. ग्रीन कन्सल्टंटची भूमिका ही तारेवरून चालण्याच्या कसरतीसारखीच. सेन्सिटिव्ह मनाची व्यक्ती अनेक गोष्टी मनाला लावून घेत असते. जर पूर्वायुष्यात खालेल्या फटक्यांची या संवेदनशील मनाला जोड असेल, तर आत्मविश्वास पुरेसा डळमळीत झालेला असतो. एखादं काम आपल्याला जमेल की नाही, याची खात्री वाटत नसते. आयुष्य अर्थहीन वाटू लागतं. अश्या परिस्थितीत अडकलेली कामायनी या नव्या कामाच्या माध्यमातून स्वतःचा शोध घेते. पूर्वायुष्याचा धांडोळा घेते. सध्याचं आयुष्य आणि गत-आयुष्य यांचे धागे जोडू पाहते. काय चूक काय बरोबर, याचा अदमास घेते. `फोर सीझन्स` मधे असलेली फर्स्ट आणि थर्ड पर्सनची सरमिसळ फार विशेष आणि वेगळी आहे. थर्ड पर्सन वेगळ्याच पद्धतीने मांडायचा अनोखा प्रयोग ही कादंबरी करते. यात बरीच पात्रे आहेत पण ती जाणीवपूर्वक योजलेली आहेत. पात्रांची फुकट भाऊगर्दी आणि विनाकारण केऑस होत नाही. यात ठोस घटना म्हटलं तर फारश्या नाहीत. टाईमलाईन्स बर्याचश्या आहेत. त्यांची सरमिसळ आहे. पण हे सगळं पुरेसा वेळ घेऊन संथ गतीने केलं जातं. शहर आणि गाव या भिन्न प्रवृत्तींचा सुरेख मेळ यात साधला जातो. फारश्या घटना आणि पात्रे नसलेली वर्णनात्मक कादंबरी लिहिणं हे अतिशय अवघड काम आहे. वाचकाला ही कादंबरी गुंगवून ठेवत नाही. पण, `पुढे काय` ची उत्कंठाही लागते. त्याचबरोबर हे सांगावंसं वाटतं, की घाईने वाचून एकदाची संपवून टाकायची ही कादंबरी नाही. हाताशी भरपूर वेळ असताना, कादंबरीमधल्या वातावरणाशी एकरूप होत, त्याच्या संथ,शांतपणाचा आस्वाद घेत, त्यातला हळुवारपणा अनुभवत वाचायची ही कादंबरी आहे. पृष्ठसंख्या १०० ते साधारण २४४ हा भाग बऱ्यापैकी ताणलेला वाटतो. तो पन्नासएक पानांनी कमीदेखील चालला असता असं वाटतं. साधारण २४५ व्या पानापासून ते शेवटपर्यंत कादंबरीमधे अनेक घटना घडू लागतात. कामायनीच्या गतआयुष्यातील रहस्ये उलगडू लागतात. पुढे काय? ची उत्तरे हळूहळू मिळू लागतात. पण २४४ व्या पानावर येईपर्यंत मधल्या साधारण सव्वाशे पानांमध्ये वाचकाचा पेशन्स पणाला लागतो. निसर्ग, पर्यावरण याची फारशी आवड नसलेल्यांना किंवा या गोष्टींचा दुरून, तटस्थपणे विचार करणाऱ्या व्यक्तींना हा भाग निश्चितपणे रटाळ वाटू शकेल. ग्रीन कन्सल्टन्सी, आर्किटेक्चर, एखाद्या डेव्हलपमेंट प्रोजेक्टमधले बारकावे, शासकीय बाबी इत्यादी बराचसा टेक्निकल भागही यात बऱ्याच तपशीलात येतो. या फील्डशी तुम्ही फारसे संबंधित नसाल, त्याविषयी तुम्हाला फारशी आस्था नसेल, यासंबंधीची वृत्ते, बातम्या इत्यादी तुम्ही फारश्या वाचत नसाल तर तुम्हाला हा भाग समजायला किचकट वाटू शकेल. एक नक्की आहे, की ही कादंबरी करमणूक म्हणून वाचण्याकरता नाही. वर्ल्ड सिनेमा किंवा एखादं अमूर्त चित्र अथवा शिल्प पाहण्याकरता जसा भरपूर पेशन्स आवश्यक असतो, तितक्याच दर्जाचा पेशन्स ही कादंबरी वाचताना ठेवावा लागतो. २४४ पानांपर्यंत आल्यावरही अजून काहीही घडलेलं नाही, असं फीलिंगही वाचताना येऊ शकतं. आधीच सांगितल्याप्रमाणे, ही एकदा वाचून संपवायची गोष्ट नाही. ही एक वेगळी अनुभूती देणारी गोष्ट आहे. यातलं सज्ञान व डोळस जंगलवाचन / निसर्गवाचन रम्य आहे. फोर सीझन्सकरता पुरेसा वेळ हाती हवा. यातल्या वातावरणात रमायची तयारी हवी आणि लेखिका नेईल त्या वाटेने, त्या वाटेवरचा संथ-शांतपणा अंगी भिनवत वाचायची तयारीही हवी. कामायनीची मनोभूमिका समजून घेत, त्यात वर्णन केलेलं वातावरण डोळ्यांसमोर आणत, त्याचा फील घेत घेत, त्यातली पात्रे जी गाणी ऐकतात ती स्वतः ऐकत त्यात रमतरमत वाचायची मजा और आहे. ही फक्त वाचण्याची कादंबरी नसून फील घेत, रमत, मुरत करायची एक सुंदर, तरल गोष्ट आहे. मी अनेकदा म्हणतो, की हल्ली पुस्तके ‘चांगली’ असतात’ पण ती ‘संग्राह्य’ असतीलच असं नाही. ‘फोर सीझन्स’ ही कादंबरी चांगली तर आहेच. पण ती संग्राह्य देखील आहे. यातली भाषा, यातलं वातावरण, कथानक उलगडताना यात केलेले प्रयोग, वाक्य / परिच्छेद अर्धवट तोडायची यातली शैली, डायरीसारख्या छोट्या नोंदी, डायरीच्या आत आणि क्षणात डायरीच्या बाहेर, मनाच्या आतला संवाद, प्रत्यक्षात घडणारा संवाद अशी सतत बदलती असणारी रचना हे सगळं उत्तम आहे. कादंबरीचा एकूण आवाका, तिचा परीघ बराच व्यापक आहे. वेगवेगळ्या टाईमलाईन्स एकमेकांत सहजी गुंफून केलेलं कथनही एरवीपेक्षा वेगळं आहे. ‘पर्यावरण’ या, कादंबऱ्यांमधून फारश्या न-आढळणाऱ्या विषयाला वाहिलेली, बुद्धीला खाद्य देणारी, काही महिने उलटले की पुनर्वाचन करावं असं वाटायला लावणारी, अलीकडच्या काळातली ही एक उत्तम कादंबरी आहे. ...Read more

RUPERI SINDHU
RUPERI SINDHU by ATUL KAHATE Rating Star
महेश पाटील

माझे नाव महेश पाटील असे असून मी मुंबई पोलीस डिपार्टमेंटमध्ये जॉबला आहे. मी ठाणे येथे राहतो. आपण लिहिलेले रुपेरी सिंधू हे पुस्तक अतिशय सुंदर आहे. सिंधू आणि गोपिचंद सर यांनी खूप मेहनत, कष्ट घेतले आहेत ते जाणवते. मला त्यांच्या कष्टाची जाणीव आहे कारण मझी लहान मुलगी अपूर्वा महेश पाटील ही इंटरनॅशनल ज्यूडो प्लेअर आहे. आजपर्यंत तिने (गेल्या ९ वर्षांमध्ये) नॅशनलला ६ गोल्ड मेडल आणि ३ सिल्वर मेडल मिळवले आहे. तसेच २५ सप्टेंबर २०१९ ते ३० सप्टेंबर २०१९ मध्ये इंग्लंड येथे झालेल्या judo commonwealth competition मध्ये गोल्ड मेडल मिळवले आहे. गोपीचंद सर आणि सिंधू यांचे हे यश हा प्रवास आपल्या देशाला प्रेरणा देईल असाच आहे. आणि आपला भारत देश स्पोर्ट्समध्ये ही उत्तम यश मिळवेल. याची मला खात्री आहे. आपण एक उत्तम पुस्तक लिहिलेत त्याबद्दल आभारी आहे. ...Read more