* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
IT IS THROUGH DIFFERENT STORIES THAT ALL SORT OF PEOPLE COME TO MEET US, PEOPLE WHOM WE WON`T BE MEETING OTHERWISE IN OUR LIFE. THESE ARE RIGHT FROM THE KINGS AND QUEENS, PRINCES AND PRINCESSES, THEIR PALACES, THE MISERS, THE POOREST OF ALL, THE WISEST OF ALL, THE WITTIEST OF ALL, THE STUPIDEST OF ALL, MYSTERIOUS PEOPLE TO THE MAJESTIC EXPERIENCES. IN ONE STORY WE MEET A VERY INTELLIGENT PRINCESS WHO WANTS A MORE INTELLIGENT HUSBAND, SO SHE ALLOWS THE EAGER WOULD BE HUSBANDS TO ASK HER 9 QUESTIONS EACH, AT THE END SHE MEETS SOMEONE WHO IS DASHING AND MORE INTELLIGENT THAN HER. IN ANOTHER STORY, AN ORPHAN CHILD PUNISHES HIS WICKED UNCLE; IN ONE STORY A DRUM HELPS THE OLD COUPLE TO COME OUT OF A DISASTER. SOME OF THESE STORIES WERE TOLD TO SUDHA MURTHY, BY HER GRANDPARENTS WHEN SHE HERSELF WAS A KID, SOME OF THE STORIES WERE HEARD DURING HER VOYAGES AROUND THE WORLD AND SOME OF THE STORIES ARE THE RESULT OF HER INNOVATIVE MIND. FOR AGES, ALL THESE STORIES WERE LINGERING IN HER MIND. SHE HAD BEEN TELLING THEM TO ALL THE YOUNG MINDS WHO HAD COME IN HER LIFE. THIS IS FOR THE FIRST TIME THAT SHE HAS PENNED THEM DOWN AND MADE THEM AVAILABLE TO ALL.
राजे राजवाडे, महाराण्या, राजपुत्र, राजकन्या, कंजूष माणसं, जवळ फुटकी कवडीही नसलेली दरिद्री माणसं, शहाणी माणसं, विद्वान माणसं, चतुर माणसं, मूर्ख आणि अडाणी माणसं, चमत्कारिक स्त्रिया व पुरुष, चित्रविचित्र घटना या सुरस कथांमधून जिवंत होऊन आपल्या भेटीला येतात. एका कथेतील बुद्धिमान राजकन्येला आपल्यापेक्षा हुशार पती हवा असतो, म्हणून ती सर्व विवाहोत्सुक तरुणांना प्रत्येकी नऊ प्रश्न विचारण्याची संधी देते, पण अखेर तिलाही निरुत्तर करणारा कोणीतरी भेटतोच... एक अनाथ मुलगा आपल्या दुष्ट काकांना चांगली अद्दल घडवतो... आणि संकटात सापडलेल्या एका वृद्ध जोडप्याला उपयोगी पडतो तो एक ढोल! यातील काही कथा लेखिका सुधा मूर्ती यांनी आपल्या बालपणी आजीआजोबांकडून ऐकल्या... तर काही कथा देशोदेशी केलेल्या भ्रमंतीच्या दरम्यान त्यांना ऐकायला मिळाल्या... काही कथा त्यांच्या स्वत:च्या कल्पनाशक्तीतून कागदावर उतरल्या... या सर्वच्या सर्व सुरस, कालातीत अशा लोककथा गेली कित्येक वर्षं लेखिकेच्या मनात घर करून राहिलेल्या आहेत. वेळोवेळी आपल्या सहवासात आलेल्या लहान मुलामुलींना, आपल्या विद्याथ्र्यांना त्यांनी त्या सांगितल्या आहेत. आज या कथासंग्रहाच्या रूपाने या सर्व कथा लहान मुलांपासून मोठ्या माणसांपर्यंत सर्वच वाचकांना वाचनासाठी उपलब्ध होत आहेत.
आपटे वाचन मंदिराचा उत्कृष्ट अनुवाद पुरस्कार २००८

No Records Found
No Records Found
Keywords
#SUDHA MURTY #N.R.NARAYANA MURTY #LEENA SOHONI #UMA KULKARNI #WISE & OTHERWISE #GOSHTI MANSANCHYA #PUNYABHUMI BHARAT #THAILIBHAR GOSHTI #SUKESHINI AANI ITAR KATHA #BAKULA #AYUSHYACHE DHADE GIRAVTANA #AAJICHYA POTADITALYA GOSHTI #MAHASHWETA #DOLLAR BAHU #SAMANYATALE ASAMANYA #PARIGH #PITRURHUN #ASTITVA #HARAVALELYA MANDIRACHE RAHASYA #TEEN HAJAR TAKE #SARPACHA SOOD #GARUDJANMACHI KATHA #TRISHANKU #A BETTER INDIA A BETTER WORLD #NARAYAN MURTY : MULYA JAPNARA EK ADWITIYA AAYUSHYA #सुधा मूर्ती #एन.आर.नारायण मूर्ती #लीना सोहोनी #उमा कुलकर्णी #वाइज अँड अदरवाइज #गोष्टी माणसांच्या #पुण्यभूमी भारत #थैलीभर गोष्टी #सुकेशिनी #बकुळा #आयुष्याचे धडे गिरवताना #आजीच्या पोतडीतल्या गोष्टी #महाश्वेता #डॉलर बहू सामान्यांतले असामान्य #परीघ पितृऋण #अस्तित्व #हरवलेल्या मंदिराचे रहस्य #तीन हजार टाके #सर्पाचा सूड #गरुडजन्माची कथा #त्रिशंकू #अ बेटर इंडिया अ बेटर वर्ल्ड : नारायण मूर्ती #नारायण मूर्ती : मूल्यं जपणारं एक अद्वितीय आयुष्य
Customer Reviews
  • Rating StarManali Powar

    Mast..Sudha Murtinchi pustke khupch chan astat...tyanchya थैलीभर गोष्टी पण छान आहेत.

  • Rating StarDAINIK PUDHARI 16-12-2007

    किशोरवयीन मुलांसाठी रोचक, वेगळ्या कथा... संवेदनशील मनाने टिपलेले जीवनानुभव अत्यंत प्रांजळपणे रसाळ वाणीने कथन करणाऱ्या सिद्धहस्त लेखिका सुधामूर्ती यांनी जाणीवपूर्वक काही कथा किशोरवयीन मुलांसाठी लिहिल्या आहेत. ‘थैलीभर गोष्टी’ आणि ‘सुकेशिनी आणि इतर कथा या दोन पुस्तकांत त्या समाविष्ट आहेत. बालवयातच नैतिकतेचे संस्कार होणे गरजेचे असते. ही संस्कारांची शिदोरी जन्मभर पुरते असे सुधातार्इंना वाटते म्हणूनच त्यांनी बाल्यावस्था संपवून किशोरावस्थेत प्रवेश केलेल्या मुला-मुलींसाठी या वेगळ्या प्रकारच्या कथा लिहिल्या आहेत. या कथांसाठी सुधातार्इंनी मुद्दामच राजा-राणी अशी पौराणिक पार्श्वभूमी निवडली आहे, ज्यामुळे आपली संस्कृती आणि आपण लहानपणी ऐकलेल्या कथांचे पुर्नकथन स्वत:च्या शैलीत करणे त्यांना सुलभ झाले आहे. ‘थैलीभर गोष्टी’ या पुस्तकातील बेचाळीस कथा माणसाने श्रद्धेने कष्ट करावे, सत्याबद्दल, ज्ञानाबद्दल आवड असावी, ज्ञानाचा कधीही गर्व करू नये, अज्ञानी भोळ्या माणसांना लोक फसवतात, रूढी पाळतानासुद्धा बुद्धीचा वापर करावा, अनुभवाने समृद्ध असणाऱ्या वडीलधाऱ्यांचा आदर करावा. बुद्धीच्या चतुराईने वापर करून अडचणीतून मार्ग काढावा. बुद्धी आपल्या आणि इतरांच्या भल्यासाठीच वापरावी, असे अनेकविध संस्कार या कथा देतात. मात्र, त्यासाठी लेखिकेने कुठेही भाष्य करून तत्त्वज्ञान सांगितलेले नाही. कथेतील पात्रांच्या वागण्या-बोलण्याचा सहजस्वाभाविक परिणामच त्या प्रकारचा होतो, हेच या कथांचे यश आहे. संग्रहातल्या वीसेक कथा बुद्धिमान मुलांच्या कल्पकतेच्या आहेत. ‘अलकावतीचा सम्राट’ या पहिल्या कथेतील सुमंत सामान्य माणसांना फसवून युक्ती-प्रयुक्तीने सुवर्णमुद्रा, घोडा, मिठाई, हत्ती असं बरंच काही मिळवतो. ‘कृष्णकांत’ हा राजदरबारातला हुशार मंत्री चलाख कामेशची चोरी पकडून गरीब व प्रामाणिक रामचंद्रला न्याय मिळवून देतो (साक्षीदार) ‘चतुर निरंजन’ आपल्या गरीब मित्राला चतुराईने काम करून भरपूर पैसे मिळवून देतो. सुशेनने आपल्या हुशारीने आणि प्रसंगावधानाने स्वत:सकट सर्वांची खुनाच्या आरोपातून कशी सुटका केली याची मनोरंजक कथा ‘चतुर व्यापारी’मध्ये आहे. सुखासीन आयुष्यासाठी लागणारं धन कष्ट करूनच मिळवलं पाहिजे. ऐषारामाने माणूस उद्धट आणि आळशी होतो हा बोध ‘धैर्यवन धीरेंद्र’च्या वागण्यातून सहजच होतो. स्वत:च्या हितापेक्षा भावाचे कल्याण देवाकडे मागणारा मुलगा ‘जादूचं झाड’मध्ये भेटतो. लोभीपणा, हावरटपणा सर्वनाशाला कारणीभूत होतो असा संस्कार ‘लोभ, जादूच्या खडावा, सोन्याचा पाऊस, कनवाळू सावत्र आई’ इ. कथा देतात. ‘केळीतली राजकन्या’ ‘तांदळाचे तीन दाणे’ अश कल्पनारम्य कथाही या संग्रहात आहेत तसेच ‘फणस’ सारखी खुमासदार फजिती कथा आहे. कंजुष माणसांच्या फजितीच्या गोष्टी आहेत. एकंदरीत, किशोरवयीन मुलांसाठी असलेल्या या कथा आबालवृद्धांना आनंद देणाऱ्या, मनोरंजनाबरोबरच मनाचे उद् बोधन करणाऱ्या, रसाळ वाणीच्या छान गोष्टी आहेत. त्यातील घटनांची मांडणी वेधक असून मानवी स्वभावाचे नमुने अचूकपणे टिपून कथांची रचना केलेली आहे. अनेक कथापात्रांचे तर्कशुद्ध बोलणे, गणिती बुद्धी मनाला भावते. काहीत आलेली शेवटची कलाटणी सुंदर वाटते. सर्वच कथा सुंदर आहेत. -डॉ. विभा शहा ...Read more

  • Rating StarDAINIK TARUN BHARAT 15-06-2008

    कथांची मेजवानी… `थैलीभर गोष्टी` हा बेचाळीस गोष्टींचा १८२ पानांचा संग्रह ही किशोरवाचकांना सुधा मूर्ती यांनी दिलेली एक गोड, चविष्ट मीजवानी आहे. लहान वयाच्या वाचकांसाठी मराठीत साहित्य, साहित्यिक वा प्रकाशक नाहीत, असे नाही परंतु `बोक्या सातबंडे` सारखे अवाद सोडले तर शिशु - बाल - कुमार वाचकांसाठी प्रसिध्द होणारे साहित्य तसे बेतास बेत असते. सुधा मूर्ती यांनी कुमारवाचकांना सादर केलेला संग्रह खुपच समाधानकारक आहे आणि लीना सोहोनी यांनी अनुवादही चांगला केला आहे. सुधा मूर्ती यांनी `थैलीभर गोष्टी` मध्ये मौखिक परंपरेने संक्रमित झालेल्या कथा दिल्या आहेत. काही गोष्टी थोड्या बदलून दिल्या आणि मंगोल, रशियन, चिनी लोककथाही धुंडाळल्या आहेत. जावईबापूंची एखादी गोष्ट, एखादा परिचित किस्सा हेही थोडेफार बदल करुन त्यांनी कुमारवाचकांसाठी पेश केले आहेत. या गोष्टी सुरस आहेत, कालातीत आहेत आणि दिशांचीही मर्यादा ओलांडणाऱ्या आहेत. म्हणजेच अमेरीकेत मुलाकडे गेल्यावर तिथे गोष्टींचा हट्ट धरणाऱ्या नातवंडाला भाषांतर करुन यातल्या गोष्टी सांगितल्या तरी तो `वॉव, वॉट ए स्टोरी, थँक्यू ग्रँड पॉ` म्हणेल. दंतकथा - कल्पकथा - कहाण्या - चातुर्यकथा - फेबल्स अँड पॅराबल्स सर्वांना ऐकाव्याशा वाटतात. जगात सर्व देशात, सर्व भाषांत गोष्टी आहेत. अगदी वेद - भारत - भागवत - पुराणे - बायबल - बुध्द व जैन धर्मातील ग्रंथ - महानुभाव साहित्य यातूनही गोष्टी भेटतात. वि. कृ. श्रोत्रीय यांनी वेदातील सुंदर गोष्टी सांगितल्या, त्या तेव्हा वाचकप्रिय झाल्या होत्या. इसाप - बिरबल - तेनालीराम यांच्या चातुर्यकथा काय किंवा पंचतंत्रातील गोष्टी काय, त्या वाचकप्रिय ठरतात. गुणाढ्याचे कथासरित्सागर, विक्रम वेताळ कथा, सिंहासनबत्तीशी यातील गोष्टी अजून कालबाह्य झालेल्या नाहीत. या गोष्टीची निवड करताना सुधा मूर्ती यांनी मनाशी काही निकश पक्के केलेले आहेत. कुमारवाचकांवर ज्या गोष्टी त्यांचे मनोरंजन करताना नितिमूल्यांचे संस्कार करतील, अशा गोष्टी मूर्तींनी निवडल्या आहेत. त्यांनी भक्तांच्या उध्दारासाठी, त्याला संकटमुक्त करण्यासाठी ईश्वराला धावत यायला लावलेले नाही. म्हणूनच या गोष्टीतून चमत्कार, शाप, उ:शाप, आशीर्वाद, वरदान, स्वर्गप्राप्ती, नरकाची शिक्षा यांचा वापर मूर्तींनी केलेला नाही. या गोष्टींच वास्तवाशी नातं आहे. यात अद्भुतता नाही. अतिशयोक्ती टाळली आहे. मुख्य म्हणजे या गोष्टींचा खऱ्या खुऱ्या मानवी भावभावनांशी संबंध थेटपणे येतो. माणसाचे गुणदोष, त्याचे स्वभावदोष यांच्याशी संबंध येतो. कंजूषपणा, असूया - मत्सर - लोभीपणा - परोपकारी वृत्ती, भामटेगिरी - हावरटपणा - दयाळूपणा, न्यायी वृत्ती यांच्याशी गोष्टींची नाळ जोडली आहे. कथा, परकीय असली तरी त्याला भारतीय पाश्र्वभूमी दिली आहे. सुधा मूर्तींनी काळ मात्र राजेराण्यांचा निवडला आहे. त्याकाळी आजचे तंत्रज्ञान नव्हते. एक आवर्जुन सांगितले पाहिजे की, या गोष्टी खऱ्या अर्थाने गोष्टी आहेत. त्यात कथानक आहेत आणि त्याचे निवेदक आकर्षक आहे. बोध आणि उपदेश गोष्टीच्या अंगाने येतात आणि त्यांचा योग्य तेवढाच उपयोग केलेला आहे. गोष्टीचे गोष्ट हे रुपडे हरवणार नाही याबद्दल मूर्ती दक्षता घेतात. एका गोष्टीचा खुलासा करायला हवा. राजेराण्यांचा कालखंड घेतलेला असल्यामुळे या गोष्टीत पुरुषप्रधान आहे. कारण तेव्हाची स्त्री आजच्या सारखी स्वतंत्र नव्हती. प्राण्यांवर सुधा मूर्ती मानवी भावना लादत नाहीत. गरीब मनाने चांगले असतात तर श्रीमंत लोक स्वभावाने चांगले नसतात, व्यापारी गिऱ्हाईकांना नेहमी लबाडीने वागवतात असेही येथे गृहीत धरलेले आहे. ते तितकेसे खरे नाही, हे आपण जाणतो. `थैलीभर गोष्टी` या अखेर गोष्टी आहेत. वाचनीयता, श्रवणीयता, हा त्यांचा मुख्य गुण, या विना अधिक उच्च अपेक्षा त्यापासून करायची नसते. गोष्ट म्हणजे फावल्या वेळेची करमणूक एवढेच. सुधा मूर्ती या आता प्रतिथयश लेखिका झाल्या आहेत. त्यामुळे त्यांचे हे दोन्ही संग्रह आवर्जून वाचले जातील. करमणुकीची वाचकांची अपेक्षा ह्या गोष्टी नक्की पूर्ण करु शकतात. बायप्रॉडक्ट म्हणून यात वाचकावर कळतनकळत सुसंस्कार घडावेत, म्हणून गोष्टींचे सार, मूलतत्व सांगितले आहे. सरळसरळ उपदेश करण्यापेक्षा हे चांगले. - अनंत मनोहर ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

I HAVE A DREAM
I HAVE A DREAM by RASHMI BANSAL Rating Star
Krishna Diwate

‘स्टे हंग्री स्टे फूलीश’ आणि ‘कनेक्ट द डॉटस’ या बेस्ट सेलर पुस्तकाच्या लेखिका ‘समाजातल्या परंपरागत समस्या सोडवण्याचा नवा मार्ग शोधून काढणार्‍या वीस सामाजिक उद्योजकांच्या प्रेरणादायी कहाण्या’ हे वाक्य पुस्तकाचे पहिले पान उघडले आणि दिसले. त्यामुळे माझ कुतुहल चाळवले आणि ते पुस्तक वाचायला सुरुवात केली. मनोगतात लेखिका म्हणतात की, आता नव्या दमाचे, डोक्याने आणि मनाने ही विचार करणारे काही जण एखाद्याच्या नजरेतील दुःख ओळखतात, पेटून उठतात; पण ते त्याच्यावर विचार एखाद्या उद्योजकाप्रमाणे करतात. म्हणून ते ‘सामाजिक उद्योजक.’ नफा मिळविण्याचा हव्यास नसला तरी ते बिझनेस मधील तत्वे वापरून ती गोष्ट साध्य करतात. हे काही तरी वेगळे आपण वाचत आहोत असे मला वाटले. त्यामुळेच ते पुस्तक वाचायला घेतले. ह्या मध्ये वीस लोकांची चरीत्रे आहेत. ते सर्व भारतीय, उच्चशिक्षित तरूण तरूणी आहेत. कोणी त्यातील शास्त्रज्ञ आहेत तर कोणी मरिन बायोलॉजिस्ट, आयआयटी, आयआयएम ग्रॅज्युएट आहेत पण कोणत्या कोणत्या सामाजिक प्रश्नाने ते अस्वस्थ झाले आणि नेहमीच्या मार्गाने न जाता वेगळीच वाट पकडली. पुस्तकात ‘रेनमेकर्स,’ ‘चेंजमेकर्स’ व ‘स्पिरिच्युअल कॅपिटॅलिस्ट’ असे तीन भाग आहेत. प्रत्येकात अनुक्रमे अकरा,सहा व तीन व्यक्तीमत्वांची ओळख करून दिली आहे. ‘सुलभ’ ही आधुनिक टॉयलेटस उभारणारे बिंदेश्वर पाठक ह्याच्या चरित्राने पुस्तकाची सुरुवात होते. जातीने बिहारमधील ब्राह्मण. पण लहानपणी टॉयलेटस साफ करणार्‍याला हात लावला त्यामुळे आजीने अक्षरशः शेण, गोमुत्र खायला लावले. पण त्याच बिंद्रेश्वरांनी अगदी योगायोगाने ह्याच क्षेत्रात काम करण्याचे ठरविले. अर्थात ही वाट निश्चितच सोपी नव्हती. अनेक हालअपेष्टा सोसत, जगाचे धक्के खात, अनेक समस्यांना तोंड देत आपले स्वप्न ‘सुलभ शौचालयाच्या’ माध्यमातून सुरु केले. तो सगळा खडतर प्रवास अर्थात पुस्तकातूनच वाचायला हवा. त्यासाठी त्यांनी केवळ ती यंत्रणा तयार केली नाही तर ती टॉयलेटस बांधून, त्यासाठी लागणारी प्रेरणा, शिक्षण, संभाषण, ट्रेनिंग, पाठपुरावा अशा सर्वच गोष्टी ‘सुलभ’ तर्फेच संभाळल्या जातात. सध्या ही संस्था स्वबळावर चालते. 100 ते 125 कोटी इतके तिचे वर्षाचे उपन्न आहे. इतकेच नाही पूर्वी जे लोक सफाईचे काम करत असत त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च संस्था करत आहे. ‘सुलभ पब्लिक स्कूल’ नावाने शाळा सुरु केली आहे. तरूणांसाठी व्होकेशनल क्लासेस चालवले जातात. म्हणजे मिळालेला नफा पुन्हा त्याच सफाई कामगारांच्या कल्याणासाठी वापरला जातो. टॉयलेटस बांधून भरपूर पैसा मिळवता येतो हे वाक्य पचायला जरा जडच जाते. अनिता आहुजा ही दिल्लीत सुखवस्तू कुटूंबात रहाणारी सामान्य स्त्री. पण कचरा वेचणार्‍या मुलांचे हाल पाहून त्यांच्यासाठी काही तरी करावे असे तिने ठरविले. तिने 1998 मध्ये कॉन्झर्व्ह नावाची संस्था उभी केली. व त्यातून पहिला प्रोजेक्ट सुरु केला तो म्हणजे आजुबाजूच्या परिसरातील कचरा उचलून त्याचे कंपोस्टखत तयार करणे. कचरा गोळा करण्यासाठी चांगल्या ढकलगाड्या आणल्या, युनिफॉर्म, आय कार्डची सोय केली. 2002 पर्यंत एक पूर्ण वेळ काम करणारी मोठी संस्था बनली. त्याचवेळी त्यांनी प्लॅस्टीकच्या कचर्‍यावर प्रयोग सुरु केले. तिचे पती शलभ ह्यांनी बिटस पिलानी मधून इंजिनिअरींग केले आहे. त्यांच्या मदतीने तिने फॅक्टरी सुरु करण्याचे ठरविले. शलभने मोठ्या प्रमाणावर प्लॅस्टिक शीटस निर्मिती करू शकेल असे मशीन तयार केले. त्यासाठी अर्थातच अनेक प्रश्न समोर उभॆ राहिले. चुका झाल्या, ठोकरा खाल्या पण त्यातून वाट काढत त्यांनी चिकाटीने प्रयत्न सुरुच ठेवले. आज दोघे मिळून कचर्‍यातील प्लॅस्टिक पिशव्या वापरून आकर्षक अशा हॅडबॅगस तयार करण्याचा कारखाना चालवतात. जे लोक सुरुवातीला केवळ कचरा उचलण्याचे काम करत होते, त्यांच्या काही कौशल्य दिसले की त्यांना वेगळे काढून ट्रेनिंग दिले जाते. मशीनवर असिस्टंटचे काम करू लागतात त्यातून काही लोक तर ग्रुप लिडर ही झाले आहेत. कटींग करणॆ, क्वालिटी तपासणॆ, फिनिंशींग, पॅकिंग अशी सर्व महत्वाची कामे ते करतात. आता ते कामगार झाल्यामुळॆ त्यांना चांगला पगार, प्रॉव्हिडंट फंड, ओव्हरटाईम अशा सुविधा मिळू लागल्या त्यापेक्षा ही जास्त त्यांना समाजात प्रतिष्ठा मिळाली. त्यांच्या साठी हे नवीनच आहे. अनिता व शलभ दोघॆही मेहनत घेतात पण एनजीओ असून ही भरपूर पैसा कमावणे त्यांना चुकीचे वाटत नाही. कारण आज ह्या एका उद्योगामुळे कित्येक कुटूंबाची आर्थिक स्थिती बदलून गेली आहे. अशीच अजून एक प्रेरणादायी कथा दिल्लीतील रंगसूत्र कंपनी चालविणार्‍या सुमिता घोस ह्यांची. स्वतः ग्रॅज्युएशन पूर्ण केल्यावर मास्टर इन इकॉनॉमिक्स ची पदवी घेतल्यावर संजॉय घोस ह्या या आय आर एम मधून शिक्षण घेतलेल्या ध्येयवादी तरूणाशी लग्न केले. पण दुर्दैवाने आसाममध्ये काम करत असताना त्यांची 1998 मध्ये उल्फाच्या अतिरेक्यांनी हत्या केली. त्यानंतर अनेक टक्केटोणपे खात, दोन लहान मुलांचा संभाळ करत सुमिताने ‘रंगसूत्र’ नावाची कंपनी काढली. त्याच्या मार्फत ती खॆडॆगावातल्या लोकांकडून कापड, शोभॆच्या वस्तू, बनवून घेते आणि त्या फॅब ईंडीयासारख्या प्रसिध्द कंपन्यांना विकते. जैसलमेर, बारमेर जिल्ह्यातले कारागिर तिच्यासोबत काम करत आहेत. अजून एक अशीच ध्येयवादी तरूणी म्हणजे इशिता खन्ना. डेहराडून मध्ये जन्म झालेली एक सर्वसामान्य मुलगी. पण निसर्गसंवर्धन आणि भूगोल या विषयांची आवड असलेली. म्हणूनच तिने आपल्या ग्रॅज्युएशन नंतर टाटा इंन्स्टीट्यूट मधून मास्टर्स केले. पर्यावरण क्षेत्रातच काम करायचे आहे हे निश्चित ठरवून तिने काही वर्षे नोकरी केली. त्यानंतर 2002 मध्ये नोकरी सोडून आपल्या दोन मित्रांसोबत स्पिती व्हॅलीमध्ये मूस नावाची एन्जीओ सुरु केली. तेथील स्थानिक महिलांचे ग्रुपस करून त्यांना तिथे असणार्‍या सीबक थॉर्न ह्या फळांच्या लागवडीचे ट्रेनिंग दिले. त्यावर प्रक्रिया करायला शिकवले. ही झाडॆ मातीला धरून ठेवतात त्यामुळे धूप रोखली जाते, शिवाय नायट्रोजन ही धरून ठेवत असल्याने जमिनीचा पोत सुधारतो. त्यामुळे ह्या फळांवर लक्ष केंद्रित केले. त्यामुळे तिथल्या बायकांना चांगला रोजगार मिळू लागला. त्याचबरोबर तिने स्थानिक तरूणांना पर्यटकांना ट्रेक किंवा जीप सफारीसाठी नेणे, कॅम्प लावणे, गरज पडल्यास प्रथमोपचार करणे ही कामे ही करायला शिकवले. कारण हळूहळू तिथे पर्यटन वाढू लागले. ते इको-फ्रेंडली करण्याकडॆ तिच्या इकोस्पियर संस्थेचा भर आहे. आता दरवर्षी पर्यटनातून 35 ते 40 लाखाचे उत्पन्न मिळते.आणि त्यातून नफा ही मिळतो. इकोस्पियर संस्थेने शेजारच्य़ा ‘लाहुल’ व्हॅलीमध्ये ही विकास कामे सुरु केली आहेत. पर्वतावर तयार होणार्‍या कचर्‍याच्या समस्येवरही तिला काहीतरी करायचे आहे. तिची संस्था लोकांना मुद्दाम तिथले लोक किती अवघड परिस्थितीत रहातात हे दाखवते. अतिशय थंडीत तिथे तापमान मायनस 35 पर्यंत खाली गेल्यावर हॅंडपंपने पाणी काढणे सुध्दा किती कठीण होते हे सांगितले जाते. तेव्हा आपल्यासारख्य़ा पर्यटकांना काय काय करता येईल याबद्दल ती जागरूकता निर्माण करते. मूळात हे पुस्तक 2012 साली लिहिलेले आहे. त्यामुळे आता ह्या वेगवेगळ्या प्रकारचे काम करणार्‍या संस्थेचे काम या दहा वर्षात खूपच वाढले असेल यात काही शंका नाही. दीनबंधू साहू हे मरिन बायोलॉजिस्ट आहेत पण ते प्रयोगशाळेतून बाहेर पडून समाजासाठी काम करतात. ‘प्रोजेक्ट चिलका’ ह्या त्यांच्या संस्थेमार्फत ओरिसातील लोकांना समुद्राची शेती करायला शिकवतात. ओरिसा मधील पुरी येथे जन्म झालेल्या दीनबंधूनी अतिशय हलाखीच्या परिस्थितीत शिक्षण घेतल्यानंतर दिल्लीत एमएसीला ॲडमिशन घेतली. परंतु योगायोगाने १९८७ मध्ये अंटार्क्टिक वर जाण्याची संधी मिळाली. नंतर पीएचडी पूर्ण केल्यानंतर अनेक देशांमध्ये नोकरी निमित्ताने फिरले. पण तरीही शेवटी दिल्ली युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रोफेसर म्हणून काम सुरू केले. त्यांना समुद्री वनस्पती बद्दल विशेष आस्था होती; पण त्या बद्दल आपल्या देशात फारशी जागरूकता नव्हती. ही लागवड पर्यावरण पूरक असते शिवाय त्यातून स्थानिक लोकांना उत्पन्नाचे साधन मिळते. त्यासाठी डिएसटीने निधी मंजूर केला. मग त्यांनी चिल्का सरोवराची पहाणी केली, त्यामध्ये वाढू शकतील अशा चार जातींची निवड करून स्थानिक लोकांना समजेल अशा सोप्या भाषेत माहिती दिली. प्रात्यक्षिके दाखवली, वर्कशॉप्स घेतली. त्यामुळे तेथील शेतकऱ्यांना रोजगार मिळू लागला. यातूनच पर्यावरण संरक्षण ही होऊ लागले. यातून त्यांना प्रत्यक्ष कांहीं आर्थिक फायदा होत नसला तरी ते म्हणतात, की आम्हाला दोघांना दिल्लीत चांगली नोकरी आहे. त्यामुळे पैसे कमावणे हा उद्देश नाही; पण अजून तीस वर्षांनंतर मला मी काही तरी काम केलेले दिसेल. असे जर काहीच तुम्हाला दिसणार नसेल तर जगायचे कशाला? भूषण पुनानी हे असेच अत्यंत बुध्दीमान विद्यार्थी. मेडीकलची ॲडमिशन हुकल्यामुळे डेअरी कोर्ससाठी ॲडमिशन घेतली. तिथे ही विद्यापीठात प्रथम क्रमांक मिळविला. नंतर पीएचडी केले. ग्रामविकास शिकण्यासाठी आयआयएम मध्ये एमबीए केले. हे झाल्यावर 1979 मध्ये ब्लाईंड स्कूल मध्ये दोन वर्षांसाठी नोकरी सुरु केली ती सुधा ह्याच हेतूने की मॅनेजमेंट शिकताना जी थेअरी शिकलो ती विकासाच्या क्षेत्रात वापरता येईल का? हळूहळू त्यांना अनेक लोक मिळत गेले. सर्वांनी मिळून आज संस्था खूप मोठी केली आहे.त्यांनी काम सुरु केले तेव्हा फक्त एक कॅपस होता, आज गुजरात मध्ये आठ कॅपस आहेत. दहा लाख मूल्य असलेली संस्था आज दोन कोटी रुपयांची आहे. अपंग लोकांनी स्वावलंबी व्हावे ह्यासाठी संस्था काम करते. दृष्टीहीन मुली ब्यूटी पार्लरसारखे कोर्स चालवतात, फिजिओथेरपी शिकून सेंटर मध्ये काम करतात. विकास साधण्यासाठी योग्य व्यवस्थापनेची गरज असते हे त्यांनी दाखवून दिले आहे. हजारो लोकांच्या आयुष्यात नवा प्रकाश निर्माण करून त्यांना सामान्य आयुष्य जगण्याची संधी मिळवून दिली आहे. अशी ही एकापेक्षा एक वेगवेगळ्या प्रकारची माणसे. कोणत्या तरी ध्येयाने पछाडलेली . सामाजिक कार्य करत असतानाच त्या लोकांचे कल्याण कसे होईल असा विचार करणारी. लेखिकेने त्या सर्वांच्या प्रत्यक्ष मुलाखती घेतल्या आहेत, त्यांचे काम प्रत्यक्ष पाहून जाणून घेतले आहे. त्यामुळे सर्व माहिती व्यवस्थित गोळा करून आपल्यासमोर मांडली आहे. त्यामुळेच त्या मनोगतात म्हणतात, ‘तुमचं आयुष्य कसे ही असले तरी इतरांसाठी एखादा क्षण द्या. इतरांना प्रेम, आनंद, चांगुलपण द्या. जितकं द्याल तितकं तुम्हाला परत मिळेल.’ हेच वाक्य मलाही अतिशय उर्जा देऊन गेले. माझ्याकडे जे आहे, जे मला देणे शक्य आहे ते निरपेक्षपणे ज्यांना गरज आहे त्याला देणे ह्या सारखा आनंद अजून काय असणार? ह्याच वाक्याने मी आपली ह्या आठवड्यात रजा घेते. उद्या पासून सुरु होणार्‍या नवीन सत्रासाठी सारिका ताईंना हार्दिक शुभेच्छा. ...Read more

ANUWADATUN ANUSARJANAKADE
ANUWADATUN ANUSARJANAKADE by LEENA SOHONI Rating Star
Dr. Aparna Patil

Just finished reading Anuwadatun Anusarjanakade....a very fine collection of experiences as a Translator which can be a bright guiding light for the beginners and also for them who are already into it...the technical part covered can prove as a textbok for translators...precise as well as comprehensive ..Pleasure reading it. ...Read more