* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: IGIN
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177664065
  • Edition : 2
  • Publishing Year : FEBRUARY 2004
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 228
  • Language : MARATHI
  • Category : SHORT STORIES
  • Available in Combos :MAHADEO MORE COMBO SET - 18 BOOKS
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
STORIES BY MAHADEV MORE HIGHLIGHT THE LIVES OF THE DOWNTRODDEN, OF THE LOWEST LOWER CLASS. SOME OF THEM HAVE A SERIOUS APPROACH WHILE SOME REFLECT HUMOUR. ON THE OUTSKIRTS OF THE VERY FEW MIDDLE CLASS PEOPLE LAYS THE VASE UNIVERSE OF THE WORKERS, DALIT, ETC. THESE STORIES ARE ALL ABOUT THEIR LIVES, THEIR STYLES, THEIR PROBLEMS, THEIR MOMENTS OF HAPPINESS, ETC. THE VERSATILITY OF SUBJECTS IS THE PECULIAR FEATURE OF THESE STORIES. THE AUTHOR HAS SPENT HIS LIFE WITH THEM, HE HAS LABORED ON THE FARMS, WORKED IN AN AUTOMOBILE WORKSHOP, DRIVEN A TAXI, RUN A FLOUR MILL. DURING THIS JOURNEY, HE CAME ACROSS MANY SEEDS FOR STORIES. HE HAS SOWN THEM AND NURTURED THEM. HIS STORIES ARE NOT JUST ENTERTAINING, THEY HAVE THE QUALITIES TO MAKE US STOP AND THINK ABOUT OTHERS. HE HAS NOT CAPTIVATED HIS LANGUAGE IN ANY OF THE ARTISTIC PRESENTATION. HIS WORDS ARE VERY SIMPLE. YET, HE HAS ADDED SUBSTANTIALLY TO THE MARATHI LITERATURE.
महादेव मोरे यांच्या ‘ईगीन’ या नव्या संग्रहातील कथा समाजाच्या तळागाळातील लोकांचे जीवन अधोरेखित करतात. काही गंभीर, तर काही गमतीदार अशा त्या कथा आहेत. मूठभर पांढरपेशांच्या सीमित जगाबाहेर दलितपददलितांचे, कष्टकयांचे एक विशाल जग आहे, तर ह्याच जगातील लोकांच्या हर्षखेदाच्या, व्यथाविवंचनांच्या ह्या कथा आहेत. विषय वैविध्य हे ह्या कथांचे वैशिष्ट्य आहे. रानामाळात मजुरांसह घाम गाळणे, मोटार वर्कशॉपमध्ये काम करणे, टॅक्सी ड्रायिंव्हग करणे, पिठाच्या गिरणीत राबणे व आदी विविध कष्टाची कामे करीत आयुष्य घालविलेल्या लेखकाला आपल्या खडतर जीवनप्रवाहात जी कथाबीजं हाती लागली ती पूर्ण नजाकतीसह त्याने इथे फुलविलेली आढळतात. वाचनीयतेच्या अंगाने जाणाया ह्या कथा केवळ रंजकच नाहीत तर त्यापलीकडे जाऊन त्या आपला सकस व दर्जेदारपणाही सिद्ध करतात. वाचकाला गुंगविणाया, विचार करायला लावणाया व काही वेळा त्याच्या गालांवर स्मितहास्याची रेषा फुलविणाया ह्या कथांनी मराठी कथेचे दालन समृद्ध केले आहे. मराठी सीमा भागातील मातीचा गंध घेऊन आलेली खास भाषा व तीतून उमटलेली ठसठशीत व्यक्तिचित्रे हेही ह्या कथांचे सामथ्र्य आहे. उपमा, अलंकार, प्रतिमा आदींच्या जंजाळात न अडकता साध्या, सरळ व प्रवाही निवेदनशैलीने वाचकाला शेवटपर्यंत बांधून ठेवण्याचे लेखकाचे कसबही दाद देण्यासारखे आहे.
Video not available
No Records Found
No Records Found
Keywords
#MEHTAPUBLISHINGHOUSE #MARATHIBOOKS #TRANSLATEDBOOKS #EGIN #MATTIR # CHITAK #MANASA-ASHIHI #KONDVADA #PANIKUTHAVARALAAHE #MAHADEOMORE
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK SAKAL (NASIK) 08-08-2004

    वास्तवतेचा स्पर्श असलेला कथासंग्रह : ईगीन महादेव मोरे हे नाव मराठी साहित्यात विपुल लेखनामुळे चांगलेच परिचित झाले आहे. कथा, कादंबरी आणि ललित लेखन करणाऱ्या मोरे यांचा ‘ईगीन’ हा नवा कथासंग्रह आहे. शोषित समाजाच्या व्यथा व वेदना मांडणाऱ्या कथांचा समावेश सलेले हे पुस्तक ग्रामीण वाचकाला आपलेसे करून टाकणारे आहे. या कथांमधील पात्रं त्यांच्या भाषेत बोलतात आणि विशेष म्हणजे, या कथांमध्ये काल्पनिकता नसल्यामुळे या कथा एका वेगळ्या वास्तव जगात घेऊन जातात. एकूण पंधरा कथांचा समावेश असलेल्या या पुस्तकात बेळगाव भागातील कानडीमिश्रित हिंदी व मराठी भाषा असून, त्या प्रदेशातील खास शब्दांचा वापर आलेला आहे. समाजाच्या शेवटच्या स्तरातील माणसांच्या जीवनातील विविध बरे-वाईट अनुभव व अस्सल वास्तव जीवन चित्रित करतात. मोरे यांनी जीवनात बालपणी अनुभवलेल्या अनेक प्रसंगांना कथांमधून मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. पण या कथांमध्ये कुणाचेही अनुकरण नसल्याचे स्पष्टपणे जाणवते. स्वत:चा वेगळा चेहरा घेऊन या कथा वाचकांपुढे प्रकट होतात. ग्रामीण भागातील चपखल शब्द, नवे नवे प्रयोग मराठी भाषेत मोरे यांनी या कथांमध्ये आणल्याचे दिसते. ‘पार्ट्या’ आणि ‘हिसका’ या दोन कथा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे नेमके चित्रण करतात. पार्ट्या ही कथा सरपंच व आबा नाना या दोन व्यक्तींमधून रंगत जाते. ‘बेत’ ही कथा केवळ दागिन्यांच्या लोभापायी एका परिचारिकेची हत्या होते, पण यातील गुन्हेगार मात्र पुराव्याअभावी निर्दोष सुटतो, असे कथानक असणारी ही कथा गुन्हेगाराला शिक्षा होईलच, याविषयी साक्षंकता व्यक्त करते. तळागाळातील माणसांचे दु:ख मांडणे, हा या कथांचा स्थायीभाव असून, ‘रुक्की’ ही कथा अशाच प्रकारची आहे. गरिबीत जीवन जगणाऱ्या स्त्री व पुरुषांचे हाल कसे होतात, ते अत्यंत सूक्ष्मपणे लेखकाने टिपले आहे. जीवनात एखाद्या घटनेमुळे माणसाच्या चारित्र्याला डाग लागला, की तो शेवटपर्यंत जात नाही, असे म्हणतात. एक व्यापारीही अशाच वाईट घटनेमुळे तुरुंगात जातो; पण त्याच्या मुलांनाही त्याच्या या कृत्याचा त्रास होतो, असे सांगणारी ही कथा वाचकाला विचार कराला लावते. याशिवाय ‘लग्गा’, ‘जिगर’, ‘छडीटांग’, ‘जीव’, ‘अजुनी चालतोचि वाट’ या कथाही चांगल्या झाल्या आहेत. काही कथांमध्ये असलेले विनोदी किस्सेही रंगतदार झाले आहेत. मोरे यांची या पुस्तकातील कथा स्वतंत्र विचार मांडणारी आहे. त्यात बऱ्याच कथा शेवटी अपेक्षित उंची गाठतात. अनोखे जग या कथांमध्ये वाचकांपुढे लेखकाने उभे केले असून, समाजातील उपेक्षित राहिलेल्या घटकांना मराठी साहित्यात या कथांच्या माध्यमातून आणले आहे. विशेषत: कथांमधील पात्रांची नागर भाषा हे या कथांचे वेगळे वैशिष्ट्य असून ही माणसं उपमा व अलंकारिक शब्द वापरून मनोरंजनही करतात. एकूणच ‘ईगीन’मधील कथा वास्तवतेच्या स्पर्शामुळे वाचनीय आणि विचारप्रवर्तक झाल्या आहेत. त्यामुळे नवीन कथा वाचू इच्छिणाऱ्यांनी हे पुस्तक वाचणे जरुरीचे आहे. -विलास पगार ...Read more

  • Rating StarDAINIK LOKSATTA 07-11-2004

    तळागाळाच्या समाजजीवनाचे प्रतिबिंब… महादेव मोरे हे मराठीतील प्रसिद्ध साहित्यिक असून आतापर्यंत त्यांचे १४ कथासंग्रह, १८ कादंबऱ्या व दोन ललित गद्यसंग्रह प्रसिद्ध झाले आहेत. सांप्रतचा ‘ईगीन’ हा पंधरावा कथासंग्रह आहे. या कथासंग्रहात १५ कथा समाविष्ट केल्य आहेत. आतापर्यंत मराठी साहित्यात अपवाद वगळता पांढरपेशा वर्गाचे चित्रण झालेले आहे. याला धक्का दिला दलित साहित्याने. याबरोबर मग ग्रामीण साहित्यही आकार घेऊ लागले. परंतु खेड्यातील कष्टकरी जनतेचे एक विशाल जग असते याची जाण फार थोड्या मराठी साहित्यिकांना आहे. यामुळे अशा लोकांचे हर्ष खेद दु:ख यांचे चित्रण साहित्यात झालेले नाही. ‘ईगीन’ हा कथासंग्रह हे जीवन उभे करतो. लेखकाला मोटर वर्कशॉपमध्ये काम करणे, टॅक्सी ड्रायव्हिंग करणे, पिठाच्या गिरणीतून राबणे यातून जो प्रत्यक्ष अनुभव आला त्याने तो आपल्या समर्थ लेखणीने कथांद्वारे फुलविला आहे. या कथांतील भाषा जिवंत व रसशीत आहे. लेखकाचे वास्तव बेळगाव जिल्ह्यात असल्यामुळे भाषेला कानडी-मराठीचा मृदगंध आहे. लेखकाने कथांमध्ये कलेचा संयम राखला असून कोठेही भडकपणा दाखविलेला नाही. तसेच तत्त्वज्ञान न सांगता ज्याला भावेल ते त्याने घ्यावे असे दर्शविले आहे. मराठीतील दुसरे एक साहित्यिक अनिल अवचट यांनीही आपल्या साहित्याद्वारे पीडित, शोषित लोकांची दु:खे मांडली आहेत. परंतु ती गद्यस्वरूपात आहेत. मोरे यांनी ती कथांद्वारे मांडली आहेत. दारिद्र्य आणि अज्ञान यामुळे खेड्यातील जनता तामसीवृत्तीची बनली आहे. आणि मग दारू पिणे, हाणामारी, फसवणूक आदी अनिष्ट गोष्टीत त्यांचा जीवनक्रम चालू असतो. ‘ईगीन’ आदी कथा याचे प्रत्यंतर आहे. लेखकाची शैली वैशिष्ट्यपूर्ण असून या कथातून उभी केलेली पात्रे स्वत:च्याच भाषेत बोलतात असे वाटते. व्यक्तिचित्रेही ठसठशीत आहेत. त्यामुहे हा कथासंग्रह तळागाळाच्या लोकांचा असूनही वाचावासा वाटतो. या ठिकाणी एक-दोन गोष्टींकडे लेखकाचे लक्ष वेधावेसे वाटते. ग्रामीण लोकांच्या दैनंदिन व्यवहारात मुखाद्वारे शिव्या सहजगत्या निघत असतात. या साहित्यात उमटाव्या का? कारण या कथांत दोन-तीन ठिकाणी अस्सल शिव्या वापरल्या आहेत, त्या टाळल्या असत्या तर बरे झाले असते. नाही तर कालांतराने मराठी साहित्यात शिव्या या ओव्या होऊन बसतील ही भीती. तसेच काही महत्त्वाच्या शब्दांना मराठी प्रतिशब्द जोडायला पाहिजे होते. मोरे यांनी उपेक्षित समाजातील लोकांवर आणखी कथा लिहाव्यात असे सुचवावेसे वाटते. संग्रहाला प्रा. अनंत मनोहर यांची मार्मिक प्रस्तावना लाभली आहे. कथासंग्रह केवळ वाचनीय नसून संग्राह्य असा आहे. ...Read more

  • Rating StarDAINIK LOKMAT 06-06-2004

    भणंग जगण्याच्या गोष्टी… अगदी सुरुवातीला मराठी लेखक हे पांढरपेशा मध्यमवर्गातले होते. त्यामुळे मराठी साहित्यात मध्यमवर्गाच्या जीवनाचे चित्रण होते. आपल्या लेखकांचे अनुभवविश्व खूपच मर्यादित आहे. हा आक्षेप सतत असायचा आणि काही अपवाद वगळता तो खराही होता. नतर मात्र मराठी साहित्यात अनेक नवे, जोरकस प्रवाह आले. ग्रामीण, दलित जीवन प्रतिबिंबित झाले आहे अशा अनेक चांगल्या कथा, कादंबऱ्या, आत्मकथने यांनी आपले भावविश्व व साहित्यविश्व समृद्ध केले. असे असूनही साहित्यावरचा ‘मध्यमवर्गीय’ हा छाप काही मिटत नाही. या प्रस्तावनचे कारण म्हणजे महादेव मोरे यांचा नवीन कथासंग्रह ‘ईगीन’. पंधरा कथासंग्रह, अठरा कादंबऱ्या इतके विपुल लेखन त्यांच्या नावावर आहे. ईगीनमधील कथा १९९२ ते १९९९ दरम्यान विविध मासिकांतून आधी प्रसिद्ध झालेल्या आहेत. महादेव मोरे यांनी स्वत: शेतमळ्यात मजुरी करणे, टॅक्सी ड्रायव्हिंग करणे, पिठाच्या गिरणीत राबणे अशा प्रकारे आपले आयुष्य झेललेले आहे. या खडतर जगण्यात जे अनुभव वाट्याला आहे. जे जगणे पहायला मिळाले, तेच या कथांमधून आपल्याला सांगितले आहे. काही कथा पात्राच्या आयुष्यातील एखाद्या अनुभवाचे चित्रण करतात तर काही कथा पूर्ण आयुष्याची चित्तरकथा रेखाटतात. ‘हौस’ या पहिल्या कथेत टुरिस्ट टॅक्सी चालवणाऱ्या बापलेकांच्या आयुष्यातील एक दिवस दाखवला आहे. पंधरा रुपयाच्या भाड्यासाठी हे बापलेक तीन ठिकाणी गाडी ओढ्यात टाकतात, रात्रभर उपाशी राहतात, धोका पत्करतात. परत येताना त्यांची गाडी ओढ्यात फसते, ती बाहेर काढायला त्यांना पंधरा रुपये लागतात. मिळालेले सगळे भाडे खर्च होते. हालअपेष्टा, मेहनत लक्षात घेतली तर तोटाच झाला. मग बाप मुलाला विचारतो, ‘हा असा धंदा आहे, आता हौस फिटली का?’ ‘अजुनी चालतेचि वाट’ ही तरल, भावस्पर्शी ग्रामीण कथा लिहिणाऱ्या एका लेखकाची गोष्ट. साहित्य वर्तुळातील लोकांना ती कोणावर आधारित आहे हे सांगता येईल. पण वाचकांना लेखनाचे एक तत्व माहित होते. लेखकांचे लिखाण त्यांच्या अनुभवावर आधारित असते. पण तो अनुभव गाळून घ्यावा लागतो. अनेक फेरफार करावे लागतात. खेड्यातील गटबाजी, आपापसातील भांडणे यावर आधारित ‘पार्ट्या’ व ‘हिसका’ या दोन कथा आहेत. दोन्ही कथेत भांडणारी विरुद्ध बाजूंची जी दोन प्रमुख पात्रे आहेत. त्यांचा मुलगा व मुलगी मात्र पळून जावून लग्न करतात आणि आपल्या वडिलांचे गावात हसे करतात. ठसठशीत व्यक्तिरेखा उभ्या करणे हे मोरे यांचे ठळक जाणवणारे वैशिष्ट्य. भाषाशैली चांगली आहे. नगर वा ग्रामीण दोन्ही भाषा वापरलेल्या आहेत. निवेदन बहुधा नागर वा ग्रामीण दोन्हा भाषा वापरलेल्या आहेत. निवेदना बहुधा नागर भाषेत आहे. ग्रामीण भाषाही आपल्याला समजणारी आहे. ‘ईगीन’ म्हणजे विघ्न-संकटे असा एखाद्या माहीत नसलेल्या शब्दाचा अर्थ पटकन कळतो. चार-पाच कथांचा अपवाद सोडला तर बाकी सर्व कथा आत्यंतिक दारिद्री माणसांच्याच आहेत. हे जगणेच निरर्थक, अगदी हीन पातळीचे जगणे ही शोकांतिका आणि मरण म्हणजे सुटका या व्यक्तिरेखांचे काय मनोव्यापार, मनोविश्लेषण रंगवणार? लेखकाने सर्व कथा, गोष्ट सांगणे या पातळीवर ठेवल्या आहेत. पात्रांच्या स्थितीचे, दु:खाचे कढ आणणारे वर्णन नाही. सामाजिक प्रश्नांची पात्रांकरवी चर्चा नाही. सामाजिक भाष्य नाही, जातीव्यवस्थेला दूषणे देणे नाही. तत्वचिंतन नाही, नैतिक मूल्यांचा बडेजाव नाही. डाव्या किंवा तत्सम विचारसणीचा पुरस्कार नाही. नियतीवाद नाही. पहिल्या परिच्छेदात म्हटल्याप्रमाणे साहित्यावरचा मध्यमवर्गीय छाप कमी करायचा असेल तर आपण ईगीनमधील कथा अधिक समजून घेतल्या पाहिजेत. उदा. गंडगब्रु कथेतील हा कथानायक, कानातला मळ काढून देऊन त्यावर उपजीविका करणारे आपल्याला माहित आहे. याचा व्यवसाय ‘डोळ्यातलं खंड काढणं’ म्हणजे डोळ्यातील कचरा साफ करून देणे एवढी दारिद्री परिस्थिती त्यात आणखी वागणे सरकलेले. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

ASHI MANASA : ASHI SAHASA
ASHI MANASA : ASHI SAHASA by VYANKATESH MADGULKAR Rating Star
Krishna Diwate

सुलभा प्रभुणे कोवळे दिवस, सत्तांतर, करूणाष्टके अशी अनेक पुस्तके लिहिणारे, जंगल वाटांबद्दल अतिशय आत्मीयतेने लिहिणारे व्यंकटेश माडगूळकर यांची वेगळी ओळख करुन द्यायला पाहिजे असे अजिबात नाही. कॉलजच्या त्या अधाशासारख्या वाचण्याच्या वयात माडगूळकर एकदा हातातपडल्यावर आपण त्यांच्या लेखनाच्या प्रेमात कधी पडलो हे समजतच नाही. अतिशय बारकाईने केलेले निरिक्षण, प्रत्येक अनुभव अतिशय मनापासून घेतलेला, अतिशय साधी सरळ पण थेट हृदयाला हात घालणारी त्यांची भाषा, ह्या त्यांच्या सगळ्याच गोष्टी अतिशय सुरेख आहेत. त्यांनीच लिहिलेले हे आणखी एक पुस्तक म्हणजे अशी माणसे : अशी साहसं. माडगूळकर स्वतः कायमच वेगळ्या वाटांनी चालत राहिले. त्यामुळे स्वतःच्या पावलांनी नव्या वाटा पाडणारे, कितीही कष्टदायक प्रवास असला तरी आपल्याला हवे ते मिळविण्याचा ध्यास घेतलेली माणसे हा त्यांच्या आवडीचा भाग. अशा अनेक लोकांची पुस्तके त्यांच्या संग्रहात असल्याने त्यांच्या वर वेळोवेळी लेख लिहिले. ते वाचकांना अतिशय भावले. त्यामुळे ही पुस्तके कुठे मिळतील? लेखकांबद्दल अधिक माहिती विचारणारे प्रश्न वाचक करत असत. तेव्हा श्री. ह.मो. मराठे हे किर्लोस्कर मासिकाचे संपादन करत होते. त्यांनी माडगूळकरांना अशा साहसी संशोधकांवर लेख लिहिण्याची विनंती केली. त्यानुसार सामान्य वाचक, वन्य प्राण्यांवर प्रेम करणार्‍या, वेगळेच साहस करण्याची आवड असणार्‍यांना ओळख व्हावी म्हणून हे लेख लिहिले आहेत. ह्या पुस्तकात एकूण 8 लेख आहेत. जिम कॉर्बेट, सलीम अली, जेन गुडाल, फर्ले मोवॅट, मारूती चितमपल्ली वगैरे नावे आपल्या सर्वांच्याच परिचयाची आहेत. पण तरीही सगळेच फक्त जंगलात हिंडणारे नाहीत. तर नाईल नदी एकट्यानेच पार करणारा कूनो स्टुबेन आहे, सिंदबादसारखा सात सफरी करणारा टिम सेव्हरिन आहे. प्रत्येकाची गोष्ट वेगळी, प्रत्येकाचे त्यामागची कारणे वेगळी पण झपाटलेपण हे सगळ्यांमध्ये सारखॆच आहे. आपण एखादी अत्यंत अवघड गोष्ट ठरविणे आणि मग त्याचा न कंटाळा करता पाठपुरावा करणे हे सोपे नाही. ते ‘येरा गबाळ्याचे काम’ नाही. पहिला लेख टिम सेव्हरिनवरचा आहे. स्वतः आयरिश. भूगोल विषयाचा अभ्यासक, त्याने सिंदबादच्या सात सफरी वाचल्यावर ह्या गोष्टी खर्‍या आहेत का हे शोधण्यासाठी वयाच्या बेचाळीसव्या वर्षी आपणही असा प्रवास करू या हे ठरविले. त्याप्रमाणे तयारीला लागला. त्यासाठी त्याने नवव्या शतकातील जहाजे कशी असत, अरबी व्यापाराचे स्वरुप काय होते हे सर्व अभ्यासायला सुरुवात केली.बरीच शोधाशोध केल्यावर त्याला सोळाव्या शतकाच्या सुरुवातीचा नकाश मिळाला. एकही खिळा ना वपरता अरबी जहाजे तयार होत असत ही माहीती मिळल्यावर तो त्याच्या शॊधासाठी ओमानला गेला. बरेच निरिक्षण केले. या मध्ये बहुधा त्याची इच्छाशक्ती फार जबर असणार त्यामुळे ओमानच्या सुलतानाने ह्या त्याच्या संपूर्ण सफरीचा खर्च करण्याची तयारी दाखवली. मग तिथंपासून ते जुन्या पध्दतीने जहाज बांधणे व ते प्रत्यक्ष पाण्यात उतरवणे हा अतिशय रोमहर्षक प्रवास पुस्तकातूनच वाचायला हवा. नंतर त्या सोहर जहाजातून पुढचा केलेला प्रवास हा खरोखरच सिंदबादच्या सफरीइतकाच विलक्षण आहे. 3 नोव्हेंबर 1980 ला निघालेले जहाज 1 जुलैला 1981 ला चीनला पोहचले. ‘द सिंदबाद व्हॉयेज’ हे प्रवासवृत्तावर लिहिलेले टिम सेव्हरिनचे पुस्तक 1982 मध्ये प्रसिध्द झाले. ते मोठ्या आकाराचे व 20 पानांचे आहे. त्याचा संक्षिप्त अनुवाद म्हणजे हा पहिला लेख आहे. त्यानंतरचा लेख चिंपाझींचा अभ्यास करून पीएच.डी मिळवलेल्या जेन गुडाल बद्दल आहे. पण तिने पुढे ह्युगो ह्या छायाचित्रकाराशी लग्न केल्यावर दोघांनी मिळून टांझानियातील गोरोंगारो इथे राहून रानकुत्री, तरस, कोल्ही यांचा अभ्यास केला. त्यावर ‘इनोसंट किलर्स’ हे पुस्तक लिहिले त्याची ओळख ह्या लेखातून करून दिली आहे. त्यांनी बरोबर आपला नऊ महिन्यांचा मुलगा नेला होता. हे वाचताना आपल्याच छातीत धडधडायला लागते. दोघांनी केलेले निरिक्षण, न कंटाळता तासनतास बारकाईने पहाण्यात घालवलेले दिवस हे वाचताना तर थक्कच व्हायला होते. इतक्या लहान मुलाला सोबत घॆऊन जंगलात राह्यचे हे सुध्दा आपल्या सारख्यांना किती कठीण वाटते मग अशा कोणत्या प्रेरणांमुळे असे साहस करावेसे वाटते हे कळत नाही. पुढचा लेख ‘हरिण पारधी’ नावाचा असून तो फर्ले मोवॅट बद्दल आहे. त्याने उत्तरध्रुवाकडील ओसाड प्रदेशात केलेला प्रवास ही एक अदभूत वाटावी अशी कथा आहे. मूळ पुस्तक 1952 मधले आहे. 1935 मध्ये फर्ले जेव्हा पंधरा वर्षांचा होता तेव्हा आपल्या काका बरोबर त्याने आर्क्टिकचा पहिला प्रवास केला होता. तेव्हा त्याने रेल्वेने जाताना अर्धामैल रुंदी असलेला आणि सुमारे तासभर संथ गतीने रेल्वे रूळ ओलांडून पलिकडे जाणारा कॅरिबू हरिणांचा कळप पाहिला. त्याची आठवण त्याच्या मनातून कधीच पुसली गेली नाही. पण त्यानंतर 1946 मध्ये सक्तीने सैनिक म्हणून महायुध्दात सामिल व्हावे लागले, त्यामध्ये भयंकर संहार पाहिल्यावर युध्द संपल्यावर आता कुठेतरी शांत ठिकाणी जावे म्हणून तो परत 1947 मध्ये अगदी जुजबी तयारी करून हडसन बे च्या किनार्‍यावरच्या चर्चील बंदरावर रेल्वेने गेला. नंतर तिथून तो बॅरन्स येथे संशोधनासाठी गेला. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थित तो तिथे काही काळ राहून एस्किमो लोकांचा इतिहास शिकला,त्यांची भाषा शिकला, त्यांच्या देवदेवता त्यांच्या ष्रध्दा , सुख-दुःख, त्यांच्या समस्या याबद्दल त्याने आपल्या पुस्तकात अतिशय प्रभावी वर्णन केले आहे. ते पुस्तक म्हणजे The country of the people of the deer. पुस्तकाविषयी माडगूळकरांनी अतिशय रसाळ भाषेत, प्रेमाने लिहिले आहे. खरंतर यावर आपण ही ते मूळ पुस्तकच वाचलं पाहिजे अगदीच शक्य नसेल तर निदान व्यंकटेश माडगूळकारांनी सविस्तरपणे करून दिलेला हा परिचय तरी वाचलाच पाहिजे. ह्याच फर्ले मोवॅट बद्दल अजून दोन दिवसांनी आपण परत वाचणार आहोत. ‘हत्तींच्या कळपात’ ह्या लेखात ओरिया या विलक्षण तरूणीची कहाणी आहे. ती आफ्रिकेतील जंगली हत्तींच्या कळपात चार-पाच वर्षे राहिली. टांझानियातील मन्यारा नॅशनल पार्कमध्ये जिथे 450 हत्ती, सिंह, मस्तवाल रानरेडे, म्हशी होत्या विषारी सर्प होते अशा ठिकाणी राहिली तिथेच जोडीदार मिळाला, ती आईही झाली. ह्या सगळ्या जगावेगळ्या अनुभवांचे चित्रण तिने आपल्या वाचकांसाठी केले आहे. तिचे अनुभव वाचता वाचताना आपल्या तोंडाचा विस्फारलेला ‘आ’ खरोखरच मिटत नाही. कशी ही जगावेगळी माणसे असतील!! दोन तीन महिन्याच्या लहान बाळाला पाठीला बांधून हिंडणारी, अनेक प्राणी सहजपणे पाळणारी, हत्तींबद्दल अतिशय प्रेम असणारी, त्यांच्यांशी मैत्री करणारी अशी तिची विलक्षण रुपे म्हणजे थक्क करणारी आहेत. हे जोडपे तिथे पाच वर्षे हत्ती सोबत राहिले. हत्तींचा सखॊल अभ्यास केला, शंभरहून अधिक हत्तींशी मैत्री केली. अनेक चित्तथरारक अनुभवांना सामोरे गेले. वाचताना तो थरार आपल्याला केवळ शब्दांतून ही जाणवतो. जिम कॉर्बेट् या धाडशी शिकार्‍यावर माडगूळकरांनी लिहिलेला लेख तर अप्रतिम आहे. जिम कॉर्बेट् च्या पुस्तकातून म्हणजे मॅन इटर्स ऑफ कुमाऊं, मॅन इटींग लेपर्ड ऑफ रुद्रप्रयाग, माय इंडीया अशा अनेक पुस्तकातून आपल्याला त्याचा परिचय तर झालेला आहेच. जिम कॉर्बेट् हा निष्णात शिकारी असूनही सहृदय होता. शेवटपर्यंत तो एकटाच राहिला, तो कधीच पोशाखी बनला नाही, तो अक्षरशः आदिवासींसारखेच आयुष्य जगला. अतिशय काटक असलेला जिम निरिक्षण करण्यात निष्णात होता, तो जंगलात असताना कोणत्याही डबक्यातील पाणी न शंका बाळगता पीत असे. लेखक म्हणून जागतिक कीर्ती मिळवून दिलेली त्याची पुस्तके त्याने केवळ स्मरणावर लिहिली आहेत. त्याने कधीच त्याच्यासाठी डायरी ठेवून त्याच्या नोंदी केल्या नाहीत. आपल्या हयातीत त्याने एकूण पंचेचाळीस नरभक्षक वाघ मारल्याची नोंद आहे. कुमाऊ आणि गढवाल इथल्य़ा लाखो लोकांची त्याने मरणाच्या भयानक भीतीपासून सुटका केली. पण असे असले तरी जंगलाला आग लावणे, पाण्यावर बसून शिकार करणे, कारण नसताना जनावर मारणे या गोष्टीचा त्याला अतिशय राग होता. तो शिकारी असला तरीही निसर्गाचा समतोल बिघडणार नाही इतकीच शिकार करणारा, नियम पाळणारा शिकारी होता. शाळा, कॉलेज, हॉस्पिटल अशा ठिकाणी तो जंगलावर व्याख्याने देत असे. त्यामध्ये तो जंगलातील जनावरे कोणता आवाज काढून एकमेकांशी बोलतात, वाघ उठला की पाखरं कसे इशारे देतात ह्याचे प्रात्यक्षिक तो दाखवे. वाघ झाडाझुडूपात दिसेनासा होताना त्याचे आवाज कसे बदलत जातात हे तो दाखवत असे. पण व्याख्यानाच्या शॆवटी वने, आणि त्यातील जीव यांचा संभाळ करणे आपल्या सगळ्याच्या हिताचे आहे हे तो आवर्जून सांगत असे. तराईतील प्राण्यांची, पक्ष्यांची छायाचित्रे त्याने काढली आहेत. तोंडाने आवाज काढून वाघाला जवळ बोलावायचे विलक्षण कसब त्याच्याकडॆ होते. 1955 मध्ये प्रसिध्द झालेले ‘ट्री टॉप्स’ हे त्याचे शेवटचे पुस्तक. पुस्तकाच्या शेवटी पक्षीतज्ञ डॉ. सलीम अली आणि मारूती चितमपल्ली यांच्या वरचे दोन छोटे लेख आहेत. सगळेच लेख आपल्याला भारावून टाकणारे. कोणत्या मूशीतून अशी माणसे जन्माला येत असतील. अशी कोणती प्रेरणा असेल की ज्यामुळे ती असे आपल्या दृष्टीने वेडे साहस करायला धजत असतात, आपल्या सारख्यांना हे कळणं ही कठीण आहे आणि जरी कळले तरी आपली रोजची रुळलेली वाट सोडून आपण अशा अनवट वाटांवर जायला तयार तरी होऊ का? असे अनेक प्रश्न आपल्या मनात नक्कीच तयार होतात हीच त्या पुस्तकाची ताकद आहे असे मला वाटते. ...Read more

MAHASAMRAT ZANZAVAT
MAHASAMRAT ZANZAVAT by VISHWAS PATIL Rating Star
वाचक

🚩शिवजयंतीच्या हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा🚩 महासम्राट या सिरीज मधील खंड पहिला झंजावात आज वाचून पूर्ण झाला. विश्वास पाटील यांचे संभाजी वाचले होते तेव्हा मला वाटून गेले होते की याच लेखकांनी शिवरायांबद्दल पण लिहिले पाहिजे. मध्यंतरी ही जेव्हा बातमी कळली तव्हा खूप आनंद झाला. छत्रपती शिवरायांवरील अशा मालिकेची मराठीत नितांत आवश्यकता होतीच. पुस्तक सुरू होते ते थोरले महाराज शहाजीराजे यांच्या घोडदौडीपासून. अधे-मध्ये भोसले परिवाराचा इतिहास सुद्धा अनुभवायला मिळतो. दख्खन मध्ये वावरत असणाऱ्या जुलमी परकीय सत्ता त्यांनी ,माजवलेला हल्लकल्लोळ शहाजी महाराज यांची धावपळ येणारे कठीण प्रसंग यानंतर वाचक प्रवेश करतो तो छत्रपती शिवरायांच्या आयुष्यात. प्रतिकूल परिस्थितीत झालेला जन्म बंगलोर मधील दिवस पुण्यातील दिवस स्वराज्य स्थापना लोकप्रशासन. उत्तम करव्यवस्था सैनिकांचे प्रशिक्षण या बाबी हायलाईट केलेल्या आहेतच शिवाय पाठ्यपुस्तकातून वगळलेले अनेक प्रसंग संदर्भ या पुस्तकात वाचायला मिळतात पुरंदर बद्दलचे वेगळे संदर्भ त्यांचे महत्त्व जावळीचे प्रकरण आणि पुस्तकाचा शेवट होतो तो अफजलखानाचा वध या प्रकरणाशी. यानंतर आता याच सिरीजचा दुसरा खंड Rankhaindal वाचणार आहे. ऐतिहासिक पात्रे त्यांचे वर्णन आजूबाजूचा परिसर आणि घटना लेखकांनी जिवंत केल्या आहेत. त्यामुळे इतिहासाचा रियल आस्वाद घ्यायची संधी मिळते ...Read more