* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: SAMBHAJI
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177666519
  • Edition : 18
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 864
  • Language : MARATHI
  • Category : HISTORICAL
  • Available in Combos :VISHWAS PATIL COMBO SET
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
SAMBHAJI, THE YOUNG KING, THE SECOND MARATHA CHHATRAPATI WHO SUCCEEDED THE THRONE AFTER HIS FATHER THE GREAT SHIVAJI MAHARAJ, CONTINUOUSLY FOUGHT THE MUGHALS FOR EIGHT CONSECUTIVE YEARS, BUT DID NOT LET THE MOGHUL ARMY CAPTURE EITHER ANY OF THE MARATHA FORTS OR ANY OF THE SHIPS. HE OFFERED HIMSELF BUT DID NOT BOW DOWN IN FRONT OF THE MUGHAL EMPEROR; HE DIED A HERO`S DEATH AT A VERY YOUNG AGE, WHEN HE WAS JUST 32 YEARS OLD. FOR THE PAST 325 YEARS, SAMBHAJI WAS OFTEN PAINTED IN BLACK. HE HAD A POETIC MIND, HE WAS A VERY INTELLIGENT PERSON, HE WAS CONCERNED ABOUT HIS PEOPLE, HE WAS BRAVE, HE WAS A GREAT THINKER, BUT ALL HIS GOOD QUALITIES WERE OVER-LOOKED; HIS PERSONALITY WAS ALWAYS LOOKED UPON WITH SUSPICION. VISHWAS PATIL, THE MOST GIFTED AUTHOR TODAY, TELLS US MORE ABOUT SAMBHAJI RAJE, AS HE HAS SEEN HIM THROUGH THE REFERENCES IN HISTORY, AS HE HAS FOUND HIM IN THE VERY VALUABLE YET IGNORED DOCUMENTS, AS HE HAS HEARD HIM IN THE HILLY REGIONS OF SAHYADRI MOUNTAIN RANGES, AMONG THE CREEKS OF THE ARABIAN SEA. SAMBHAJI, SON OF SHIVAJI MAHARAJ, A NOVEL PERSONALITY WITH HIS EQUALLY IMPRESSIVE, BREATH-TAKING, SPECTACULAR, STORMY YET VERY TRUE STORY.
औरंगजेबाच्या पाच लाख फौजेशी सलग आठ वर्षे कडवी झुंज देणारा मराठ्यांचा दुसरा छत्रपती, ज्याने वयाच्या बत्तीसाव्या वर्षी कराल काळाच्या वेदीवर आपले मस्तक दिले; पण शिवरायांच्या हिंदवी स्वराज्यातील एकही महत्त्वपूर्ण किल्ला विंÂवा आपल्या आरमारातील एकही जहाज गमावले नाही! गेली सव्वातीनशे वर्षे या विचारी,कवी-राज्यकत्र्याची आणि पराक्रमी सेनानीची गाथासंशयाच्या धडप्यामध्ये गुंडाळून ठेवली गेली होती!आजचे अग्रगण्य प्रतिभावंत कादंबरीकार विश्वास पाटील यांनासह्याद्रीच्या निबिड दऱ्याखोऱ्यांनी,सागरखाड्यांनी आणि दुर्लक्षिलेल्या दुर्मिळ कागदपत्रांनी सांगितलेली शिवपुत्र संभाजीराजांचीचित्तथरारक, वादळी, पण वास्तव गाथा!!
* सहकार महर्षी शंकरराव मोहिते पाटील पुरस्कार २००५ * कवी माधव पुरस्कार २००६ * अक्षरगंध पुरस्कार २००६

No Records Found
No Records Found
Keywords
#YESUBAI #SHIVAJI #PUTALABAI #RAJARAMSAHEB #SOIRABAI #EKOJI #DURGABAI #RANUBAI #HARJIRAJEMAHADIK #AMBIKABAI #GANOJISHIRKE #RAJKUNWAR #MAHADJINIMBALKAR# SAKAVRABAI #PILAJISHIRKE #HIROJIFARJAND #HAMBIRAOMOHITE #BALAJIAAWAJI #KHANDOJIBALLAL #MOROPANTPINGALE #KESOTRIMALPINGALE #NILOPANTPINGALE #KAVIKALASH #PRALHADNIRAJI #ANNAJIDATTO #SOMAJIDATTO #KAZIHAIDER #KONDAJIFARJAND #YESAJIGAMBHIRRAO #YESAJIKANK #KRUSHNAJIKANK #JYOTYAJIKESARKAR #DAULATKHAN #DADJIPRABHUDESHPANDE #AURANGZEB #DILERKHAN #SHAHABUDIKHAN #28TH NOV #SAMBHAJI(1.SAHAKAR MAHARSHI SHANKARRAO MOHITE PATIL PURSKAR 2005 2.KAVI MADHAV PURSKAR 2006 3.AKSHARGANDH PURSKAR 2006 ) #NOT GONE WITH THE WIND #BANDA RUPAYA #KRANTISURYA #NAGKESHAR #VISHWASPATIL #संभाजी(१.सहकार महर्षी शंकरराव मोहिते पाटील २.कवी माधव पुरस्कार २००६ ३.अक्षरगंध पुरस्कार २००६) #नॉट गॉन विथ द विंड #बंदा रुपया #क्रांतिसूर्य #नागकेशर #विश्वासपाटील
Customer Reviews
  • Rating StarAaditya Patil

    • संभाजी • #शापित_राजहंस छत्रपती शिवाजी महाराज व छत्रपती संभाजी महाराज ह्यांनी महाराष्ट्राच्या मातीवर कधीही न फिटणारे उपकार केले आहेत . छत्रपती शिवाजी महाराज आणि छत्रपती संभाजी महाराज हे मूर्तिमंत त्याग , बलिदान , जिद्द , बळकटता , महत्वकांक्ष आणि विशालतेचे प्रतीक आहेत . छत्रपती शिवाजी महाराज हे " जगावं कसं " याचं जाज्वल्य उदाहरण तर छत्रपती संभाजी महाराज हे " मरावं कसं " ह्याचं तेजस उदाहरण आहेत . स्वराज्याचे दुसरे छत्रपती शिवपुत्र छत्रपती श्री संभाजी राजे ह्यांचं आयुष्य एकूणच वादळ होतं . एका युगपुरुषांच्या पोटी जन्म घेऊन , जिजाऊ माता सारख्या एका युगस्त्रीच्या सहवासात लहानाचे मोठे होणाऱ्या छत्रपती संभाजी राजांच्या आयुष्याभोवती बदनामीची वलयं फिरत राहिली . राज्यकारभारयांच्या छत्रपती संभाजी महाराजांच्या वैयक्तिक आयुष्यातील हस्तक्षेप , गृहकलह‌ , फंदफितुरी या युद्धाच्या आयुष्यात वादळासारख्या वावरत होत्या . वयाच्या दुसऱ्या वर्षी आईचा मृत्यू , कोणत्या वयात बोट भरून चालला शिकवणाऱ्या आजीचा मृत्यू ह्यांसारखी असंख्य संकट पार करत शंभूराजांनी आपलं नाव इतिहासात अजरामर केलं . विश्वास पाटील लिखित संभाजी ही कादंबरी खऱ्या अर्थाने संभाजीराजांच्या आयुष्याची सर्वांगांनी ओळख करून देते . अनेक इतिहासकार संभाजी राजांचे चरित्र मलीन करण्यात व्यस्त होते , अनेक लेखक यांना बदफैली ठरवत असताना अनेक सुजाण लेखक , इतिहासकारांनी संभाजी राजांच्या चरित्राला न्याय दिला . त्याचेच एक उदाहरण म्हणजे ही कादंबरी . शिवरायांच्या घरातील अंतर्गत वाद ते संभाजीराजांनी रणांगणी चौखूर नाचवलेला घोडा सगळंच वर्णन अगदी ओघवत्या आणि रसाळ भाषेत लेखक विश्वास पाटील यांनी केलं आहे . छत्रपती शिवरायांच्या मृत्यूनंतर स्वराज्य गिळंकृत करायला आलेल्या औरंगजेबाला संभाजीराजांनी एक किल्ला लढवण्यासाठी सहा ते सात वर्ष झुंज दिली . जंजिर्‍याच्या सिद्दीला धाकात ठेवलं , पोर्तुगीजांना पुरतं नेस्तनाबूत केलं . पण मराठ्यांच्या फंद फितुरीमुळे वैरयाने डाव साधला आणि संभाजी राजे इतिहासात अमर झाले . एकूणच कादंबरी मोठी आहे परंतु वाचनाची आणि मनाची पकड इतिहास सहज घेते की अवघ्या पंधरा दिवसात मी कादंबरीचा फडशा पाडला . मात्र शेवटची शंभर-दीडशे पानं माझी नेत्रकडा कोरडी ठेवू शकली नाहीत . सरतेशेवटी इतकेच सांगू इच्छितो - बदनामी बदफैलीच्या काळ्याकुट्ट ढगांनी कितीही झाकोळण्याचा प्रयत्न केला तरीही सुर्यरूपी शंभू चरित्र कायमच जनमानसांत प्रेरणा रुपी प्रकाश देत राहील . सर्व शिव शंभू भक्त आणि महाराष्ट्रातील प्रत्येक व्यक्तीने ही कादंबरी वाचायला हवी . ...Read more

  • Rating StarGayatri Mukesh Pangarkar

    संभाजी...एक शापित राजहंस... (संभाजी..लेखक-विश्वास पाटील) *सौ_गायत्री_मुकेश_पांगारकर* सुन्न....निशब्द...खिन्न... विषण्ण.. अजून कशी वर्णन करू मी माझी मनस्थिती??? या माझ्या मनस्थिती च कारण आहे विश्वास पाटील लिखित “ संभाजी” हि संभाजी महाराजांची महागथा...साधारणपणे कोणतही पुस्तक वाचून झालं आणि मनाला भावलं तर मी लगेच पुस्तकाबद्दल लिहायला घेते.. त्याबद्दल लिहितांना त्या कथानकात परत एकदा मनमोकळा फेरफटका मारते.. आज तीन दिवस झाले कादंबरी संपवून..पण अजूनही माझे हात धजत नाहीये त्या महागाथेबद्दल लिहायला...कारण त्या दुर्दैवी प्रसंगांची पुन्हा साक्षिदार होण्याची माझी मनीषा नाही आणि हिम्मत तर नाहीच नाही..पण मी लिहायचा प्रयत्न करणार आहे... कारण माझं मन मोकळं होणं गरजेच आहे... काही सुदंर पुस्तकं एकदा वाचुन झाल्यावर सुद्धा पुन्हापुन्हा मन भरेस्तोवर वाचावे वाटतात.... मला अगदी पक्क लक्षात आहे की मी साधारण कॉलेज मध्ये असताना झपाटल्यासारखी छावा वाचली होती... तेव्हा त्या संवेदनशील वयात छावा वाचल्यावर माझ्या जीवाचा जो थरकाप झाला होता तो मी शब्दात नाही सांगू शकत... राजांचा आणि कलशांचा झालेला अतोनात अमानवी छळ आणि भयानक मृत्यूचे वर्णन मनात इतके पक्के कोरले गेले की ठरवून सुद्धा मी पुन्हा छावा वाचायची हिम्मत केली नाही....संभाजी राजांची कथा नसून गाथा आहे...कथा हि ऐकून वाचून काही काळा नंतर विसरली जाते..अंधुक होते...पण गाथा हि जनमानसात कायमची पक्की रुजून बसते.. अनेक युगांपर्यन्त ती सांगीतली जाते.. “संभाजी” हि अशीच युगानयुगे सांगितली जावी अशी गौरव गाथा आहे.. संभाजी महाराजांचा इतिहास माहित नसलेला विरळा च असेल.. इतिहासात संभाजी राजांइतका शूर, धाडसी, कणखर, निधड्या छातीचा, कनवाळू तरीही अतिशय दुर्दैवी असा राजा कदाचित च सापडेल.. आता राजांना मुद्दाम बदनाम करायच प्रयत्न काही इतिहासकारांनी केला आहे ती गोष्ट वेगळी..... पण खरच कसे होते संभाजी राजे???? शिवाजी महाराजांसारखा दैवी पुरुष वडील म्हणून लाभलेल्या या राजहंसाजवळ काय नव्हतं??? तरीही या राजहंसाबाबत नियती इतकी विपरीत का???? अगदी प्रत्येक वेळी नियती ने फांदा मारलेलाच आहे.. अगदी नकळत्या वयात च मातृसुखाला मुकलेल्या या लेकराला जिजाऊंनी आईच्या मायेने जपलं..वाढवलं..घडवलं... श्रीमान योगी मध्ये वाचलेला एक प्रसंग माझ्या अगदी मनावर कोरला गेलाय..एकदा किशोरवयीन संभाजी राजे बेदरकारपणे शिकार करून येतात आणि आपली शिकार जिजाऊंना दाखवतात तेव्हा त्या राजांच कौतुक करतात..त्यावेळी शिवाजी राजे थोडे चिडून जिजाऊंना म्हणतात की “याच वयाचा असतांना अशी शिकार एकदा मी सुद्धा केली होती तेव्हा तू माझ्यावर किती चिडली होतीस आणि आता मात्र नातवाचे कौतुक करतेय..हा असा फरक का???” तेव्हा जिजाऊ उत्तरतात, “हा प्रश्न तू सई ला विचारायला हवा होतास...शिवबा तुला आई आहे त्याला आई नाहीये हा फरक आहे”.. आता लिहिताना सुद्धा डोळ्यातून खळकन पाणी आलच.. सईबाई जिवंत असत्या तर कदाचित सगळा पुढचा इतिहास च वेगळा लिहिला गेला असता.. तरुणपणापासून च दुर्दैवाने संभाजी राजांची पाठ सोडली नाही... राजे स्वराज्य बांधणीत मग्न.. त्यामुळे मातृसुखासोबत पितृसुख सुद्धा कमीच आणि मोजून मापून आलं वाटेला...त्यात जे अष्ट्प्रधान मंडळ शिवाजी राजांसोबत आयुष्यभर प्रामाणिक राहिले, इतके प्रामाणिक कि वेळप्रसंगी राजांसाठी प्राणत्याग करायला हि तयार असायचे अगदी तेच मंडळ संभाजी राजांवर उलटले... इतकी जीववाभावाची मंडळी त्यांच्या विरुध्द जावी??? अण्णाजी दत्तो यांची मुलगी हंसाने संभाजी राजांवरील एकतर्फी प्रेमाने आत्महत्या केल्यावर अण्णाजींनी संभाजी राजांविरुध्द आयुष्यभर उभा दावा मांडला...त्यातच त्यांच्या बायकोची भाची गोदू च प्रकरण सुद्धा एक कारण ठरलं... गोदू प्रकरण सुद्धा अतिशय मलिन पणे समोर आणलं गेलं.. या सगळ्यात संभाजीराजांचा काय दोष होता? पण ही सगळी प्रकरणं हवी तशी वाढवून, रंगवून, संभाजी कसा बाईलवेडा, विषयासक्त, संभोगी, दुर्गुणी, तामसी आणि वाया गेलेला आहे हेच जनमानसावर बिंबवण्याचा अष्टप्रधान मंडळीं कडून प्रयत्न सातत्याने केला गेला.. या अष्टप्रधान मंडळींकडून सतत होणाऱ्या हेटाळणी ला कंटाळून काहीतरी भव्यदिव्य करून स्वतःला सिद्ध करायला राजे दिलेरखानाच्या छावणीत घुसले... दिलेरखानाच्या गोटात घुसून मोघलांच्या सत्तेला खिंडार पडायचा राजांचा बेत होता..पण त्यामुळे राजांची बदनामी करायची आयती संधी अष्टप्रधान मंडळींना मिळाली... त्यांनी “स्वराज्याचा राजकुमार” मोघलांना मिळाला अशी बोंब चहू बाजूनी ठोकली.. संभाजी राजे परत आल्यावर सुद्धा सोयराबाईंना हाताशी धरून अण्णाजी दत्तो आणि मंडळींनी इतकी नीच कटकारस्थानं केली की संभाजी राजांना आपल्या मेलेल्या पित्याच तोंड सुद्धा पाहू नाही दिलं.. ना अंत्यसंस्कार करू दिले... इतकंच काय राजे निवर्तल्याची बातमीच संभाजी राजांपासून कित्येक दिवस लपवून ठेवली..किती हा दुष्ट पणाचा कळस.. इतकंच नाही तर शिवाजी राजांच्या निधनानंतर परस्पर नकळत्या राजाराम राजांना गादीवर बसवण्याचा कट रचला.. ते तर राजांच्या आणि स्वराज्याच्या सुदैवाने हंबीरमामा मोहिते ऐनवेळी सत्याची बाजू घेऊन राजांच्या पाठीशी उभे राहिले म्हणून या दुष्ट मंडळींचा हा कट उधळला गेला... बर इतकं होऊन सुद्धा छत्रपती झाल्यावर संभाजी राजांनी या अष्टप्रधान मंडळींना शिक्षा तर केली नाहीच उलट माणसं चूकतात त्यांना सावरून घ्यावं लागतं या बाण्याने परत त्यांना मानाची पदे देऊन त्यांचा सन्मान च केला.. पण म्हणतात ना कुत्र्याची शेपूट वाकडी ती वाकडी च रहाते..राजांच्या या दिलदारी चा गैरफायदा घेऊन ही मंडळी पुन्हा सोयराबाईंना मोहात पाडून कटकारस्थानांना उत आणतात...आपले दुष्ट हेतू साध्य करण्यासाठी शिवाजी राजांनी प्रत्येक मावळ्याच्या घामा ने आणि रक्ताने वाढवलेल्या स्वराज्यातील अर्धा मुलुखच त्या अकबराला द्यायचा घाट घालतात...इतकंच नाही तर राजांच्या जेवणात विष कालवून त्यांना जीवे मारण्याचा सुद्धा प्रयत्न केला जातो... आता इतके गुन्हे केल्यावर का म्हणून या द्रोही लोकांना जिवंत ठेवायचं???? त्यांना दिलेलं देहांत शासन हे अगदी योग्य होतं...मात्र या सगळ्यात बाळाजी आवजी आणि त्यांचा पुत्र मात्र गैरसमजामुळे हकनाक बळी जातात.. पण बाळाजींनी पाठवलेले सत्यपरीस्थिती चे पत्र राजांना वेळेत मिळत नाही हा त्यांच्या दुर्दैवाचा अजून एक भाग... बाळाजी काका हकनाक मारले गेल्याच दुःख मात्र राजांच्या उरात आयुष्यभर रुतून बसतं... छत्रपती झाल्यानंतर जेमतेम 2 वर्षे होत नाहीत तर औरंगजेब 5 लाख सैन्याचा दर्या घेऊन स्वराज्यावर कोसळतो... 5 लाख...अबब...त्यापुढे स्वराज्य ते केवढसं??? पण हा झुंझार सेनानी एक नाही दोन नाही तब्बल 8 वर्ष औरंग्या ला पाऊल पुढे टाकू देत नाही...प्रत्येक किल्ला अजयपणे झुंजता ठेवला..औरंगजेबाच्या अनेक सरदारांना माती खायला लावली... त्यामुळे दिसायला अवाढव्य दिसणाऱ्या सेनेचा मालक पातशहा वेडापिसा होऊन जातो..पोखरला जातो... इतका कि एक वेळ अशी येते की मोहीम सोडून तो दिल्ली ला परत सुद्धा जायचा निर्णय घेता घेता रहातो... पण या मोघलांच्या आक्रमणाला आळा घालायला हातात आलेला मुरुड जंजिऱ्याची मोहीम अर्धवट सोडून राजांना स्वराज्यात परताव लागत...तीच कहाणी पोर्तुगीज व्याप्त गोव्याची सुद्धा..अगदी action reply असावा त्याच प्रमाणे कर्नाटक च्या उद्दाम राजा चिक्कदेवराय विरुद्ध च्या मोहिमे ची सुद्धा हीच परिणीती... अगदी हातातोंडाशी आलेला घास नियती कायमच राजांच्या तोंडून निर्दयपणे काढून घेत आली... अनेक प्रतिकूल परिस्थिती चा सामना करत असतांना त्यातच भरीस भर भयानक दुष्काळाने जवळपास 3 वर्ष सगळा मुलुख उजाड केला..उरलेला मोघलांच्या फौजेननी जाळला.. किती यातना झाल्या असतील त्या कनवाळू राजाला आपला मुलुख असा जळताना पाहून.. विपरीत नियती... दुसरं काय? आता जशी राजांवर खार खाणारी मंडळी होती तशी त्यांच्या वर जीव ओवाळून टाकणारी लोकं सुद्धा होती च की... त्या कवी कलशांचा नंबर वरचा...कवीकलश आणि संभाजी राजे यांच्या मैत्रीवर तर एक पूर्ण वेगळा ब्लॉग च लिहावा लागेल.. आग्र्याहून निसटल्यावर संभाजी राजांसोबत स्वराज्यात कवीकलश सुद्धा आले..मूलतः कविराज हे कनोज चे ब्राह्मण..पण राजासोबत आल्यावर ते कायमचे राजांची सावली बनून च राहिले, त्यांच्या सोबत च जगले आणि अगदी त्यांच्या सोबत च मरणाला जवळ केलं... अष्टप्रधान मंडळींनी आणि सगळ्या स्वार्थी कारभाऱ्यांनी कवीराजांना अनेक प्रकारे बदनाम केलं..पण दोघांची मैत्री अढळ राहीली..जेव्हा जेव्हा वेळ आली तेव्हा तेव्हा कविराजांनी आपल्या शेंडीला गाठ मारून तलवार सुद्धा चालवली आणि स्वराज्याच रक्षण केलं..शेवटाला जेव्हा राजे आणि कविराज कैद झाले तेव्हा औरंगजेबाने कलशांना राजांतर्फे गड किल्ले मोगलांच्या हवाली करा असा आदेश लिहायच्या बदल्यात जीवनदान आणि हवी ती जहागीर देणायचे सुद्धा अमिश दिले होते.. काय अवघड होत हो त्यांना स्वतःचा जीव वाचवणं??? उलट अगदी ऐषोआरामात आयुष्य गेलं असत इतकं इनाम मिळालं असतं त्यांना औरंग्या कडून... त्यांनी गद्दारी तर सोडाच पण आपल्या मित्रासोबत मरण पत्करलं .... तेही अगदी धीरोदात्त पणे... इथे एक गोष्ट प्रकर्षाने नमूद कराविशी वाटते ती म्हणजे अण्णाजी दत्तो ब्राम्हण होते आणि कवी कलश सुद्धा ब्राम्हणच होते.. दोघांमधला फरक तर स्पष्ट च आहे.... याचा अर्थ कोणतीही जात वाईट नसते.. प्रवृत्ती चा फरक असतो.. स्वार्थी, लोभी आणि सुडाने पेटलेल्या व्यक्तीला कोणतीही जात नसते... स्वतः शिवाजी राजांनी आणि संभाजी राजांनी कधीही जातीयभेद केला नाही...इतकंच काय दोघांनी कधी धार्मिक भेदभाव सुद्धा केला नाही..त्यांनी जोखली आणि जोडली ती केवळ माणसं... हंबीरमामांचा उल्लेख केल्याशिवाय पुढे सरकताच येणार नाही.. औरंगजेबाला 8 वर्ष झुंझत ठेवण्यात जर कुणाचा सिंहाचा वाटा असेल तर तो म्हणजे स्वराज्याचे सेनापती ‘हंबीरमामा मोहिते’ यांचा.. हंबीरमामा हे सोयराबाईंचे सख्खे बंधू.. आणि राजारामांचे सख्खे मामा... शिवाजी राजांच्या मृत्यूनंतर जेव्हा छत्रपती पदासाठी तेढ लागली होती तेव्हा हंबीरमामांनी सख्ख्या भाच्या ला म्हणजे राजारामांना गादीवर न बसवता आपला सगळा पाठिंबा न्याय्य बाजू असलेल्या संभाजी राजांना दिला.. सख्खा भाचा गादीवर आल्यावर हंबीरमामांना हवे ते वतन मिळवून ऐषोआरामात रहाणे काय अवघड होते? पण याउलट वतनदारी ला सक्त विरोध करणाऱ्या पण लायक आणि वारसदाराला च त्यांनी राजा बनवायला मोलाची मदत केली.. हंबीरमामा तयार झाले शिवाजी राजांच्या संगतीत..मात्र घडले आणि पराक्रमाने बहरले मातत्र संभाजी राजांच्या राजवटीत... कश्या आणि किती मोहीमा हंबीरमामांनी फत्ते केल्या याची तर गणतीच नाही.. इतके पराक्रमी होते मामा कि औरंग्याने सुद्धा त्यांची हाय खाल्ली होती... असं म्हणतात प्रत्येक यशस्वी पुरुषामागे एक स्त्री असते...संभाजी राजाच्या बाबतीत त्यांची धर्मपत्नी येसूबाई राणीसाहेबांनी हे म्हणण सिद्ध केलं आहे.. राजे इतकी मुलुखगिरी करू शकले कारण स्वराज्याचा कारभार त्यांच्या माघारी “येसूबाईंनी समर्थपणे चालवला...अगदी आईच्या मायेने..पती रुद्राचा अवतार असल्याने त्यांच्या रागाला आवर घालतांना त्यांचा स्वाभिमान दुखावला जाणार नाही याची काळजी येसूबाईंनी आयुष्यभर घेतली..येसूबाईच संभाजी राजांनी मैत्रीण, सखी,पत्नी आणि वेळप्रसंगी माता सुद्धा झाल्या..पत्नी ही क्षणाची पत्नी आणि अनंत काळाची माता असते हे येसूबाईंनी सिद्ध करून दाखवलं..येसूबाईंचं जीवन म्हणजे अगदी यातनामय प्रवास आहे...ज्याने आपल्या प्राणप्रिय सख्याला हाल हाल करून मारलं त्याच्याच कैदेत आयुष्यभर राहावं लागणं हे कोण यातनामय असेल याचा विचार सुद्धा करवत नाही.. येसूबाई हा लिखाणाचा आणि विचाराचा एक स्वतंत्र विषय आहे.. ह्या सर्वांत संभाजी राजांच्या दुसऱ्या पत्नी दुर्गाबाई आणि राजांच्या मधल्या भगिनी राणूबाई जाधव यांचा उल्लेख आवर्जून करावा च लागेल..तस पाहू जाता दुर्गाबाईंनी राजासोबत फार कमी वेळ घालवला..पण त्यांचा त्याग अमूल्य आहे..दिलेरखानाच्या छावणीत जातांना दुर्गाबाई राजांसोबत गेल्या आणि सोबतच राणूआक्का सुद्धा राजांवर मायेची पाखर घालता यावी म्हणून आपला संसार मागे सोडून त्याच्या बरोबर गेल्या .. इतकंच नाही राजे जेव्हा दिलेरखानाच्या मगरमिठीतुन निसटण्या साठी धडपडत होते तेव्हा राजांच्या वेगाला अडथळा होऊ नये म्हणून गर्वारशी दुर्गाबाईंनी आणि राणूअक्कांनी छावणीत च थांबायचा निर्णय घेऊन आयुष्यभर राजबंदी म्हणून जगणं स्वीकारलं...वाचतांना जितकं सोपं वाटत तितकं च अवघड दिव्य पार पाडलं दोघींनी... नुसता विचार करून पहा ना कि ज्याच्या साठी आणि ज्याचं सोबतीने दोघी आपली सगळी माणसं,मुलुख मागे सोडून अगदी दुसऱ्या धर्माच्या शत्रू गोटात आल्या तोच जर सोबत नाही राहिला तर काय सैरभैर अवस्था होईल.. या पुस्तकात शेवटी जेव्हा राजे कैदेत पडतात तेव्हा त्यांना बोलतं करण्यासाठी औरंगजेब दुर्गाबाई, राणूअक्का आणि राजांची मुलगी कमळजा यांची कैदेत राजांची भेट घडवून आणतो तेव्हा राजांची अवस्था पाहून राणूआक्कांनी "शंभूबाळ" म्हणून पुस्तकात फोडलेला टाहो मनात उमटतो.... आपल्या धन्याला एकदा पाहण्यासाठी ज्या बायकोने डोळे सदैव उघडे ठेवले त्या दुर्गाबाईंना राजे अश्या अवस्थेत दिसल्यावर त्यांची काय अवस्था झाली असेल??? आपल्या पराक्रमी पित्याला कायम आत्या आणि आईच्या नजरेतून पहाणाऱ्या कमळजा ला पहिल्यांदा वडिलांना भेटल्यावर काय वाटलं असेल??? हा प्रसंग वाचतांना मी ढसढसून रडली आहे.. याशिवाय सुद्धा रायाप्पा, खंडो बल्लाळ, संताजी धनाजी यांच्या सारखी अनेक मंडळी आहेत ज्यांनी हसत हसत राजांवरून आपला जीव ओवाळून टाकला... असे कित्येक जण इतिहासाला आजही अज्ञात च आहेत... महाराष्ट्राला जसं सह्याद्रीच आणि निधड्या छाती च वरदान लाभलं तसच लोभी पणा आणि त्यातून जन्माला आलेल्या फितुरी चा शाप सुद्धा लाभला.... सगळा इतिहास अभ्यासतांना सगळ्याच सार एकच लक्षात येत कि संभाजी राजांच्या पतनाला औरंगजेब कारणीभूत नसून वतनासाठी ललचावलेले फितूर, गद्दार आप्त स्वकीय च कारणीभूत ठरले.. बोलून चालून औरंग्या परका च.. पण जर राजांचे आप्तस्वकीय औरंगजेबाला फितूर झाले नसते तर काय लायकी होती त्याची या सह्याद्री च्या अवघड प्रदेशात पाऊलसुद्धा टाकायची.. शिवाजी राजांनी वतनं खालसा केलीत कारण प्रत्येक वतनदार स्वतःला आपल्या वतनाचा राजा च समजत असे आणि आपल्या गढीला राज्य..संभाजी राजांनी सुद्धा तिच व्यवस्था पुढे चालू ठेवली.. यामुळे अनेक वतनदार दुखावले गेले.. आणि आपली वतनं परत मिळवण्यासाठी भिकारी वृत्तीने औरंगजेबाला जाऊन मिळाले..त्याची थुंकी झेलायला सुद्धा तयार झाले.. अरे इतर वतनदार तर सोडाच पण शिवाजी राजांचे सख्खे जावई सुद्धा मोघलांना फितूर व्हावे? राजांच्या आणि स्वराज्याच्या जिवावर उठावे??? येसूबाईंचा सख्खा भाऊ गणोजी शिर्के किती उलट्या काळजाचा निघावा?? कितीतरी मराठी सरदारांना यानेच फितवलं.. याच गद्दार माणसाने मुकर्रब खानाला आडमार्गाने गुपचूप पणे संगमेश्वर ला आणून राजांना कैद करवलं... काय बिशाद होती त्या मुकर्रबखानाची महाराष्ट्राच्या इतक्या अंतरंगात शिरायची आणि त्या शूर ढाण्या वाघाला कैद करायची???? राजे कैद झाल्यावर तर किती वेळ विश्वास च बसत नाही..असं वाटत राहतं काहीतरी चमत्कार होईल आणि राजे आणि कविराज निसटून जातील मुकर्रबखानाच्या हातून...पण तसं काहीही होणे च नाही.. या नंतर च प्रत्येक पान मात्र अनंत यातना आणि खिन्नता घेऊन येतं..राजांची आणि कवीराजांची विदूषकाचे कपडे घालून काढलेली निर्दयी धिंड, गडकिल्ले हवाली करायचा आदेश लिहावा म्हणून, मोगलांच्या फितूर सरदारांची नावे काढून घेण्यासाठी आणि मुस्लिम धर्म स्वीकारावा म्हणून राजांचा आणि कवीराजांचा केलेला अनन्वित छळ वाचून तर पानोपानी शहारे येतात...आणि सरतेशेवटी दोघे बधत च नाही पाहिल्यावर मात्र अमानवी अत्याचारांची परिसीमा होते... सर्वप्रथम दोघांची जीभ हासडली जाते..अगदी चिमट्यात पकडून ओढली जाते.... बापरे....नंतर तापलेल्या सळ्यां भोसकून डोळे काढले जातात...खांबाला बांधून वाघनख्यांनी संपूर्ण शरीर कागदासारखं टरटर फाडलं जातं.. आणि हे सगळं जिवंत मरण काय कमी होतं की त्या सगळ्या जखमांवर मिठाचं पाणी टाकून त्यांची लाहीलाही केली...सरते शेवटी आधी कवीराजांची मुंडी उडवून हत्या केली जाते जेणे करून राजे घाबरावे आणि शरण यावे.... पण आपला छावा मात्र तसाच शांत पणे ताठ मानेने उभा असतो... आणि तितक्याच सहज पणे मरणाला कवटाळतो....राजांची हत्या केल्यावर त्यांच डोकं स्वतःच्या मांडित घेऊन तो हैवान औरंगजेब खदाखदा हसतो.. पण ते हसू आनंदाच नसून त्यात आयुष्यभराचा खेद जाणवतो... कारण मरताना किंवा छळ सहन करतांना ना कधी राजे ओरडले ना कधी मरणाला घाबरले...ना दयेची याचना केली.... ना शरण आले... राजांच्या हत्येनंतर अभीनंदन करणाऱ्या सरदारांना औरंगजेब म्हणतो “अरे बेवकूफो, नसिबोवाला था वो सीवा जीसने संभा जैसी शेर औलाद को जनम दिया..मेरा एक भी शहजादा ऐसा होता तो मैं आज उसके हवाले सारी सल्तनत करके सुकून से मक्का चला जाता...आज मरने वाला अमर हो गया और मारने वाला मर गया...” इतकं करूनही समाधान न झाल्यावर त्या दुष्टाने राजांचे सर्व तुटलेले अवयव भीमा कोरेगाव परीसरातील भीमा इंद्रायणी च्या संगमावर तसेच टाकून दिले आणि त्यांना कुणी शिवू नये आणि त्यांचा अंत्यसंस्कार करू नये असं फर्मान काढलं....अरे देवा काय हा क्रूर पणा... पण त्याच्या या फर्मानाला न जुमानता वढू गावच्या गावकऱ्यांनी रात्रीच्या अंधारात राजांचे मिळतिल ते अवयव नेसुच्या धोतरात गोळा करून त्यांना अग्नी दिला....काय ही शोकांतिका???? अफजलखाना ला मारल्या नंतर शत्रू सोबत शत्रूता संपली असे सांगून त्याची पन्हाळागडावर समाधी बांधणाऱ्या शिवपुत्राच्या, स्वराज्याच्या छत्रपतीच्या नशीबी साधा सरळ अंत्यसंस्कार सुद्धा नसावा????? मरण तर प्रत्येकाला अटळ आहे पण इतकं यातनामय मरण??? माझा पुनर्जन्म, मागच्या जन्मातील पापपुण्य यावर विश्वास नाहीये.. पण या संभाजी राजांच्या या कष्टकारी आयुष्याच्या प्रवासाकडे पाहिलं असता विचार नक्की येतो की ,या माणसाने मागच्या जन्मात असं काय पुण्य केलं की शिवाजी महाराज्यांच्या पोटी जन्माला आला आणि असं काय भयानक पाप केलं की मागच्या जन्माचा आणि या जन्माचासुद्धा पुण्यसंचय इतका भयानक दुर्दैवी अंत टाळू शकला नाही.. तेही केवळ वयाच्या 32व्या वर्षीच...अरे 32 वर्षे म्हणजे काय मरायचं वय होत का? किती स्वप्न असतात या वयात... किती काही जगायच, करायच बाकी असत...पण किती सहज पणे राजांनी स्वराज्यासाठी मरण पत्करलं...अगदी विचलित न होता... ह्या सगळ्यात अनेक जर तर मानत येतात... जर सईबाई अजून जगल्या असत्या तर??? जर जिजाऊ अजून काही काळ जगल्या असत्या तर??? जर पुतळाबाई सती गेल्या नसत्या तर? जर हंसा ने एकतर्फी प्रेमातून आत्मघात केला नसता तर? जर गोदावरी प्रकरण झालंच नसतं तर??जर सोयराबाईंनी सावत्रपणा आणला नसता तर? जर राजे अजून जगले असते तर? जर बाळाजी आवजींचे पत्र वेळेत मिळाले असते तर? जर मुरुड जंजिरा सर झाला असता तर? जर हाताशी आलेल्या मोहिमा अर्धवट न सोडता पुऱ्या झाल्या असत्या तर? जर परचक्र आलं असतांना दुष्काळाने झोडपलं नसत तर? जर हंबीरमामांचा असा अकाली दुर्दैवीअंत झाला नसता तर???? जर प्लेग च्या साथी मध्ये औरंगजेब मेला असता तर??? जर स्वकीय प्रामाणिक राहिले असते तर? जर वतनं दुय्यम गणली गेली असती तर?? आणि सगळ्यात महत्त्वाचं जर येसूबाईंचं ऐकून राजांनी संगमेश्वर लवकर सोडलं असत तर????? आणि जर राजे काहीही करून मुकर्रब खानाच्या हातून निसटले असते तर???इतिहासात जर आणि तर ला काही महत्व नसत...पण हे जरतर मनात आल्याशिवाय रहात नाहीत.. असो..बोलायला गेलो तर विषय संपायचा नाही..आधीच चर्चा फार मोठी झाली आहे... पण यापेक्षा कमी शब्दात संभाजी राजांची गाथा मला सांगता आलीच नसती..म्हणून अगदी मनापासून सांगेल की मनातले असतील नसतील ते सगळे समज गैरसमज बाजूला ठेऊन एकदा हि शिवपुत्र संभाजी ची गाथा वाचाच...... पुत्र व्हावा ऐसा गुंडा.....त्याचा तिन्ही लोकी झेंडा..... हेच या छाव्या च सार्थ वर्णन आहे... सौ. गायत्री मुकेश पांगारकर, अमरावती.. ...Read more

  • Rating StarSuryakant Thakur

    हृदयस्पर्शी कादंबरी. माझ्याही संग्रहात आहे.

  • Rating StarAruna Patil

    Mazi aavdti kadhambri aahe, khra etihas smjtoy. 🙏 Great chhatrapati sambhaji 🙏 great vishwas patil 🙏

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

DIGVIJAY
DIGVIJAY by B. D. KHER, RAJENDRA KHER Rating Star
Ravindra Parse

दिग्विजय, नेपोलीयन बोनापार्ट... ही कादंबरी वाचायला घेतली आणि काय सांगु मित्रांनो ती ख़ाली ठेवलीच जात नव्हती.. या पुस्तक़ात मी अक्षरशः गुन्तलो होतो. नेपोलीयन ग्रेट होता ही माहीत होतं पण या कादंबरी नंतर तर मी त्याचा फ़ैनच झालोय. ४ दिवसात वाचुन संपावलेी कादंबरी आनी बोनापार्ट चे आयुष्य यावर अजुनहि विचार चालू आहें ज़णूकाही बोनापार्ट फ़ीवरच चढलाय मला.... ...Read more

ADNYAT
ADNYAT by CHHAYA MAHAJAN Rating Star
महाराष्ट्र टाइम्स

अज्ञात..... एक विस्तृत परीघ ..... डॉ. छाया महाजन ह्यांचा नवा कथासंग्रह वाचनात आला. वाचक कितीही सर्वश्रुत असला, सर्वज्ञानी मानला, तरीही मानवी मनाचे अनेक कंगोरे/विषय त्याला अज्ञातच राहतात. `असं का व्हावं ह्या प्रश्नाला त्याच्याकडे उत्तर नसतं अशया अनेक जाणिवांना, विषयांना स्पर्श करणाऱ्या कथा, ह्या कथा संग्रहात आहेत. काही कथांचे विषय जरी पूर्वी इतर लेखकांच्या कथांमधून वाचनात आलेले असले तरी लेखिकेचा असा स्वतःचा दृष्टीकोन, त्या कथांना `स्पेशल` करून टाकतो. `सावलीचा दाह` कथेतील वृद्ध आईच्या वाट्याला सून-मुलांकडून येणारी त्रयस्थ-तिरस्कृत वागणूक अनेकदा कथांमध्ये येऊन गेली असली तरी छायाताईंनी, मुलानं विचारलेल्या `परतफेडीला एनी लिमिट?` ह्या प्रश्नावर काढलेला तोडगा , वेगळा व स्पेशल आहे. `प्रत्येकाचा भोग व प्रारब्ध वेगळं, जे ज्याचं त्यालाच भोगू द्यावं` - हे गुरूंनी सांगितलेलं वाचन तिला संसाराच्या मायेतून अचानकपणे मोकळं करतं, मुक्त करतं ती कुठेहि जायला राहायला तयार होते. `निचरा` मधील देवदासींच्या मुलगी मोठी कलावंत होते, पण आपल्या भूतकाळापासून तिला फारकत घेता येत नाही. `भूतकाळाची लाज वाटू द्यायची नाही` गोष्टी सोप्या होतात,` हा उपाय कथेतील रामबाण ठरवत. उत्कृष्ट उतरलीये ती `वेदना चिरेबंदी` घरातल्या विधवा सुनेचा उपभोग , घरातल्याच जेष्टांनी घेणं, ह्या एके काळच्या परिस्थितीवर खूप लिखाणं झालं. पण छायाताईंनी त्या कथेत रंगवलेलं दुर्दैवं व वेदना, सबंध कथाभर वाचकांच्या मनाच्या चिंध्या करत राहत. `अज्ञात` कथेतला भविष्य सांगणारा पोपट `पत्र आलंय` मधला परदेशातल्या मुलाचं `येऊ नका म्हणणारं पत्र लपवणार बाप `सूरास्त` मधील शेजाऱ्याच्या लहानग्या नोकराचे नातवांप्रमाणे लाड करणारा वृद्ध `अस्मिता` मधील कामाच्या बदल्यात उपभोग घेऊ इच्छिणाऱ्या पीचडी च्या गाईडचं गलिच्छ वास्तव , ( त्या विरुद्ध तडफेने उभी राहिलेली विद्याथीनी ) , `प्रतीक्षा` मधील नोकरी करणारी त्यामुळे मुलाच्या अपेक्षेनुसार पारंपरिक कर्तव्य पार न पाडणारी ` आई `मोकळं आकाश` मध्ये सरकारं गुंड घालून मारपीट करून जमीन काढून घेतलेला हतभागी शिवाप्पा व सगळ्यात शेवटी वास्तव घटनेवर बेतलेली कुष्ठरोग्यांवरची कथा `वास्तव` लेखिकेचे सूक्ष्म निरीक्षण शक्तीतर जाणवतेच पण स्वतःला पटतील असे निष्कर्षही त्या काढतात. ते सर्व वाचकांना पटतील , भावतील अशीही काळजी घेतात. प्रवाही भाषेत लिहिलेला , स्वतःबरोबर घेऊन जाणारा हा मेहता पब्लिशिंग हाऊस प्रकाशित संग्र्ह वाचून लॉकडाऊनच्या काळात आलेली मरगळ एका झटक्यात दूर झाली. म्हणून वाचकांकरता हे छोटस परीक्षण डॉ. छाया महाजन ह्यांची विद्वत्ता नाव ख्याती लेखन, सर्वच समृद्ध आहे प्राचार्य म्हणून जरी त्या रिटायर झालेल्या असल्या तरी सर्वदूर ऑनलाईन कार्यक्रम करण्यातील त्यांची तडफ जाणवण्यासारखी आहे. दरवर्षी अनेक दिवाळी अंकातून त्या वाचकांच्या भेटीला यायच्याच . आता ह्या वर्षी दिवाळी अंक कोणत्या स्वरूपात निघताहेत व त्यातून त्या आपल्या भेटीला काय आणताहेत हे बघायचं. ...Read more