* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: MRUDGANDH
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177662740
  • Edition : 8
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 272
  • Language : MARATHI
  • Category : ESSAYS
Quantity
AN AUTHOR HAS FREELY EXPRESSED HIS FEELINGS FOR INDIRA SANT IN THE FOLLOWING WORDS. `I MYSELF HAVE HANDLED CREATIVE WRITING IN MY `TOKONOMA`, HEERVI MANE`, AND `CHIVARICHI PHULE`; I AM PROUD OF MY WORK. YET, I TRULY FEEL THAT I WOULD NEVER BE ABLE TO WRITE LIKE YOU. YOUR WRITING HAS ITS OWN STYLE. IN OUR CHILDHOOD DAYS, WE WERE GREETED WITH JAGGERY AND WATER WHEREVER WE MAY GO IN KONKAN. THE MERE SIGHT OF THE GLASS FULL OF WATER AND THE PIECES OF JAGGERY WERE ENOUGH TO TAKE AWAY ALL MY TIREDNESS. TOGETHER, THESE THINGS REVEALED AFFECTION AND THE CULTURAL SIMPLICITY. YOUR ARTICLES RESEMBLE THAT COMBINATION, BRINGING THE AFFECTION BACK. FOR EXAMPLE, LET US DISCUSS YOUR ARTICLE `LALA GOJIRA PAKHRANCHA`. HARDLY ANY MALE OR FEMALE WRITER WILL COME UP WITH THE IDEA OF INTRODUCING THE BIRDS WHILE ON THE LAP OF THE MOTHER. ONCE STARTED IN THIS MANNER, THE STORY CONTINUES FURTHER WITH REFERENCES OF MANY BIRDS BRINGING BACK THE MEMORIES OF MANY TENDER MOMENTS OF YOUR LIFE; RIGHT FROM THE SMALL BOWLS OF WATER FOR THE SPARROWS TO THE BIRDS CROWDING ON THE ELECTRICITY WIRES OVER HEAD. WITHOUT ANY INTENTION, THE TIME RUNS OUT, REVEALING THE SECRETS OF TENDER AGES, MOMENTS OF HAPPINESS IN THE COMPANY OF THE BIRDS, TOTALLY UNAWARE OF IT, JUST LIKE THE BIRDS WHO ARE UNAWARE OF THEIR FLYING. THIS UNAWARENESS MAKES THEIR FLYING SO ADORABLE. BUT WHEN A SPARROW IS STUCK IN A ROOM AND WHEN SHE TRIES TO COME OUT OF THE ROOM, TO FIND OUT A WAY FROM THE ROOM, THEN HER FLYING LOSES ITS GRACE. I FIND YOUR ARTICLES RESEMBLING THE INBORN BEAUTIFUL AND GRACEFUL FLYING OF THE BIRDS...
‘‘....मीही ललित लेखन खूप केले आहे. ‘तोकोनामा’, ‘हिरवी उने’, ‘चिवारीची फुले’ या पुस्तकांचा मला अभिमानही आहे. पण ‘असे लिहिता आले नसते’ हे खरेच आहे. तुमच्या या लेखांना एक प्रकृती आहे. आमच्या लहानपणी कोकणात गूळपाण्याने स्वागत व्हायचे, पण त्यातला आपलेपणा, गोडवा आणि सांस्कृतिक सहजता फार भावायची. त्या गूळपाण्याच्या गडव्याच्या नुसत्या दर्शनाने सात-आठ मैल चालून आल्याचे श्रम पार पळून जायचे. तसे काहीतरी तुमच्या या लेखांत आहे. तुमचा ताजा ‘लळा गोजिरा पाखरांचा’ हा लेखच, उदाहरणार्थ, पाहू या. पाखरांची ओळख आईच्या मांडीवर (‘इथं इथं बैस, रे, मोरा’) अशी सुरुवात करण्याची कल्पना आम्हां पुरुष लेखकांना नाही सुचणार, पण किती लेखिकांना तरी सुचेल? अशी सुरुवात झालेला लेख या अंगानेच पुढे जातो. ‘येरे येरे काऊ’ .... तुळशी कट्ट्यापासची दगडी खल, ‘विजेच्या तारांच्या तोरणमाळा’.... हा लेख नुसताच पाखरांना भेटत जात नाही. तुमच्या जीवनातल्या अनेक सूक्ष्म स्मृती फुलवत जातो, आणि असा जातो, की असे काही होत आहे, याची त्याला जाणच नसते. पाखरांना स्वत:च्या उडण्याची जाण असते का! नसावी — म्हणूनच त्यांची हवेतली आंदोलने इतकी गोड वाटतात. खोलीत अडकलेली चिमणी बाहेर सटकण्यासाठी न सापडणारी वाट शोधते, तेव्हा तिची ती भ्यालेली जाणीव तिच्या उडण्यातले सारे सौंदर्य हिरावून घेत असते— नाही का? तसे, पाखरांच्या साहजिक उडण्यासारखे तुमचे हे लेख मला वाटतात....’’ प्रभाकर पाध्ये
Video not available
Keywords
Customer Reviews
  • Rating StarMADHURA 12-01-2005

    काही वर्षांपूर्वी कोल्हापूर ‘सकाळ’मध्ये श्रीमती इंदिरा संत यांच्या बरेच दिवस चाललेल्या ‘मृदगंध’ सदरातील लेख जेव्हा पुस्तकरूपाने माझ्या हातात आले, तेव्हा मी अगदी भारावून गेलो. हे भारावलेपण त्यांच्या अनेक लेखांमुळे, त्यातल्या प्रसंगांमुळे, आठवणींमुळे हते. त्यांच्या आयुष्यातल्या अनेक कडू-गोड आठवणींचा ‘मृदगंध’ हा जणू गंधगाभाराच! अगदी त्यांच्याच शब्दांत सांगायचं तर मुक्तागणात उमटलेले अम्लान इंद्रवलयच! ‘गंधगाभारा’ लेखातून इंदिरा संत अलगदपणे आपल्या आसपासच्या प्रत्येक गोष्टीच्या वासाची कुपी उघडतात. त्या आपल्याला कधी ओव्यांतून भेटतात, तर कधी तवंदीतल्या पाणंदीच्या वाटेवरून चालताना आसपासचा निसर्ग असा टिपतात, की वाचणाऱ्याची पावले जणू पाणंदीचीच वाट चालू लागतात. ‘खिडकी’, ‘घर कौलारू’ लेखांतून त्या निर्जीव वस्तूंकडेही विलक्षण सजीवतेने पाहतात. पाळीव प्राण्यांबद्दलचे प्रेम, जिव्हाळा त्यांच्या अनेक लेखांतून जाणवतो. वडीलधाऱ्यांच्या जबर धाकात वाढलेल्या इंदिरा संत आपले तवंदीतले बालपण, तिकडच्या आठवणी, ‘तांब्याचा एक पैसा आणि बायबल’, ‘एका रुपयाची कहाणी’, ‘थोरली आई’ अशा अनेक लेखांतून हळुवारपणे उलगडतात. पुढे पुण्यातल्या महाविद्यालयीन शिक्षण, संतांसोबतच्या गाठीभेटी, त्यांच्यातील नकळत फुलत जाणारे प्रेम, मग लग्न, संसार, मुले, मुलांच्या आठवणी, आजारपण, आयुष्यातले अनेक कठीण प्रसंग... या साऱ्या गोष्टींवर इंदिरा संत अगदी मनापासून लिहितात. या साऱ्यांतून त्या निसर्गातले सौंदर्य टिपायला कधीच विसरत नाहीत. ज्या गावी जातील, तिथल्या निसर्गाशी त्या निरागसपणे मैत्रीचे नाते जोडतात. रानफुले, पायवाटा, अगदी कारल्याचा वेल हाही त्यांच्या लेखाच विषय आहे. त्या त्यांच्या साहित्यिक आणि शैक्षणिक जीवनातले अनुभवही स्पष्टपणे लिहितात. शिक्षणाबद्दलचे त्यांचे विचार, मते खरेतर आजच्या शिक्षण पद्धतीत आमूलाग्र बदल घडवू शकतात. तत्कालीन लेखक, कवींच्या तसेच त्यांच्या अनेक परिचितांच्या, सुहृदांच्या आठवणीही खूप छान आहेत, विशेषत: बोरकरांच्या आठवणींत इंदिरा संत विलक्षण रमतात. या साऱ्यांतून एकच जाणवते, की मुलगी, विद्यार्थीनी, प्रेयसी, पत्नी, आई, शिक्षिका, कवयित्री, संमेलनाध्यक्षा आणि या साऱ्यांपेक्षाही एक संवेदनशील स्त्री म्हणून इंदिरा संतांनी प्रत्येक भूमिका तितक्याच ताकदीने आणि जबाबदारीने समरसून निभावलेली आहे. त्यांनी टिपलेले क्षण, प्रसंग वाचून असे वाटते, की कोणीतरी नाजूकशा हाताने जणू प्राजक्ताचा सडा वेचतेय आणि त्या गंधभरल्या फलांनी आपल्याच मनाचा गाभारा घमघमतोय. -अतुल बाचीकर, पुणे ...Read more

  • Rating StarTARUN BHARAT 10 -05 -1987

    निसर्गाचे सहजगान गाणाऱ्या एका कलावंताच्या लेखणीतून साकारलेलं शब्दशिल्प म्हणजे ’मृद्गंध’. ‘मृद्गंध’ ची प्रकृती ललित लेखनाची असली तरी त्यातून आत्मकथनाचा घाट स्पष्टपणे दिसतो. उभ्या आयुष्यातील अनेक गतस्मृती या लेखातून शब्दबद्ध झाल्या आहेत. कवितेच्या माध्मातून सूक्ष्मतरल भावना आणि त्यांची स्पंदन टिपण्याचं कौशल्य इंदिराबार्इंजवळ निखालस आहे, पण तितक्याच सहजतेने त्यांनी हा काव्यात्मक ललितलेखांचा घाटही कांकणभर सरसतेनं हाताळला आहे, असे म्हटले तर अतिशयोक्त होणार नाही. आपल्या स्मृतींच्या कंगो-यांनी त्यांनी तवंदीसारख्या लहानशा खेडयाचा परिसर सजग केला आहे. त्यांच्या स्मृतीचा एक धागा सतत तवंदीभोवती गुंफलेला असल्यानं त्यांच्या लेखनाला एक आगळंवेगळ,- परिमाणही प्राप्त झालं आहे. त्यात प्रांतिक शब्द वैशिष्टयांची झळाळी असल्याने एक वेगळेपणही लाभलं आहे - स्मृतिपटलांच्या वलयातील अनेक भावकण त्यांनी आपल्या आशयगर्भ शब्दसंभारानी समृद्ध केले आहेत. म्हणूनच ‘मृद्गंध’ चा आस्वाद घेताना वाचकही नकळत त्यातील भावजीवनाशी तादात्म्य पावतो. आत्मलेखनात्मक लेखन करणे हे थोडेसे अवघड असते. कारण बालपणापासून उत्तर आयुष्यापर्यंतचा पट रंगवताना वर्तमानातून भुतकालीन घटनांचा वेध घेतल्यामुळे त्या निवेदनात्मक स्वरुपातून सरळ दिशेने न येता वर्तमानकालीन जाणिवेच्या परिमितीतून मांडाव्या लागतात. हे सूत्र इंदिरातार्इंनी सदैव पाळलेले आहे. त्यांचे लेख कुठेच व्यक्तिकेंद्री झाले नाहीत तर आत्मकथनातून इतर व्यक्तीचे स्वभावविशेषही रेखले गेले आहेत. आत्मलेखनात आत्मशोधनाला महत्व असतेच. त्यांच्या एकूण लेखांचा आलेख काढला तर चिंतनशीलता आणि जीवनविषयक दृष्टिकोन लख्खपणे जाणवतो. अवघ्या जीवनात भले-बुरे अनुभव घेता घेता विचार बदलत अथवा विकसित होत गेलेले निश्चितपणे जाणवतात. १९८४ मध्ये कोल्हापूरच्या रविवार सकाळमधून सलगपणे साठ आठवडे हे ललित लेख प्रसिद्ध झाले. इंदिराबार्इंनी जीवाचे आत्म कवितासखीला ऐकवले आणि सहृदय रसिकाच्या काळजाला ते नेहमीच भिडले ‘मृद्गंध’ वाचत असताना. पावसाच्या पहिल्या सरीने आसमंतात भरुन राहिलेला मातीचा सुगंध भरभरुन मनात साठवावासा वाटतो. तसाच ‘मृद्गंध’ची दखल कितीदाही भरुन घेतली तरी परत परत आस्वादावी वाटतो. आपल्याशी केलेला संवाद ‘मृद्गंध’च्या ऋणानुबंधात निर्देश करताना, इंदिराबार्इंनी आपल्या या अशा लेखनाविषयी म्हटलंय की. विसरुन जाणारे हे लेखन त्या त्या स्वभाव धर्माचे अवतीभवतीच्या स्वभावधर्मावर आधारलेले’’ परंतु त्यांचे हे लेखन आपल्या मनात घर करुन रहाते कारण सहजता हा या सर्व लेखांचा स्वभावधर्म आहे हे ललितलेखन म्हणजे कवितेसारखेच पण जरा मोकळेपणाने केलेले काव्यात्मलेखन आपलाच आपल्याशी केलेला संवाद. तवंदीने त्यांना निसर्गावर प्रेम करायला शिकवले. निसर्गातील हिरवाई आणि गंधाचे वेड त्यांना लहानपणापासूनच, मनात साठवलेल्या लहान वयातील तवंदीच्या आठवणीत गंधाचे वेड त्या ‘गंधगाभारा’ मध्ये सांगतात. गंधगाभारा, झरा आठवणींचा या लेखातून तवंदीतील बालपणीच्या स्पर्श, रुप, रस, गंधाच्या आठवणी सजग होतात, त्यांच्या दृष्टीने तवंदी गावालाच एक छानसा वास असायचा. दगड मातीवरुन येणाऱ्या झळांचा वास, घराघरातून येणारा कडवट धुराचा वास, रॉकेलच्या चिमणीचा वास तव्यावर परतल्या जाणाऱ्या खमंग कोरड्याशाचा वास हे सगळं मिळून तवंदीचा वास हा वास आईच्या मायेसारखा मनात सुखाने उतरुन राहिला आहे. म्हणूनच म्हणते माझ्या गंधगाभाऱ्याचे मूळ तवंदीत आहे.’’ झरा आठवणींचा या लेखातील त्यांची लहानपणीची भातुकली, कलाकुसरींची ‘आर्ट गॅलरी’, भेंडाची बैलगाडी हे सारे वर्णन एका वेगळयाच बालविश्वात नेऊन सोडते. इंदिराबार्इंची निरीक्षणशक्ती अचूक आहे. सुपातले धान पाखडतानाचे त्यांनी केलेले वर्णन मुळातच वाचायला हवे. त्याविषयी त्या म्हणतात, ‘त्या अंगणात सामावलेले रंगबावरे नर्तन, ती स्वर-लय-तालाची मनोज्ञ वळणे हे मला या मुक्तांगणात उमटलेले इंद्रवलय वाटते. ओवी हा त्यांचा जीवाभावाचा विषय. खेड्यात तर ओवी जात्याच्या घरघरीबरोबर घराघरातून पहाटेपासूनच सूर धरते. ओवीला इंदिराबाई ‘अनाम माऊलीची भावगाथा’ म्हणतात. ‘चांदीच्या ताटामधी फूल दाशाळाचे लाल त्याच रंगाची चोळीधाडा भाऊराया’’ अशी भावगर्भ ओवी त्यांच्या हाती लागते, तेव्हा त्यांना चांदीच्या ताटात दाशाळाचे (जास्वंदीचे) लालभडक फूल ठेऊन त्याचे उमटलेले तेज पाहावेसे वाटते आणि त्या ते कृतीतही आणतात. ‘वाट पाणंदी’ ची मध्ये त्यांना पाणंद म्हणजे एक अवगुंठनवती निसर्गकन्या भासते. तवंदी आणि बेळगाव ही दोन्ही गावे त्यांना कर्मभूमी आणि स्वप्नभूमीसारखी भासतात. इथल्याच हिरव्या डोंगरदऱ्याचे आणि लाल मातीचे संस्कार त्यांनी घेतले आहेत. पुढील आयुष्यात इंदिराबार्इंनी शिक्षकाचा पेशा स्वीकारला. मनावरची ओझी, मुलांचे संगोपन, तांब्याचा एक पैसा आणि बायबल, लळा गोजिऱ्या पाखरांचा या लेखातून त्यांची विद्यार्थीदशा उलगडत जाते. हरीमंदिराच्या वाटेवरील शाळकरी आणि कॉलेजमधल्या मुलामुलींना पाहून त्यांच्या मनात एक वेगळाच विचार येतो. या हसऱ्या फुलांना कोणत्या वैफल्याची कीड लागली आहे? आपल्या मनावरचे ओझे असेल ते कुठेतरी टांगून ठेवून आपण निश्चित मोकळे व्हायचे ही प्रवृत्ती तर बळावत चालली नसेल ना! आणि असे जर असेल तर त्या अज्ञानातून निर्माण झालेल्या आणि अगतिकतेतून बाहेर पडू बघणाऱ्या अंधश्रद्धेपेक्षा ही परिस्थिती अधिक भयानक आहे असे त्यांना वाटते. आजचे युग यंत्राचे आहे. या युगाने माणसाच्या जीवनात अनेक सुविधा दिल्या पण त्याबरोबर एक शापही दिला - स्पर्धेचा असे त्यांना वाटते. दांपत्यातील मैतर ‘संसारा’संबंधी त्यांच्या विचारांना निश्चित अशी एक दिशा आहे. त्या म्हणतात, ‘‘मी आश्रित आहे या कल्पनेतून स्त्री प्रथम मुक्त झाली पाहिजे. संसार हा दोघांचा असला पाहिजे तरच स्त्री मोकळेपणाने वागेल. पतीची गुलाम न होता खांद्याला खांदा लावून संसारात भाग घेईल आणि त्याने पती-पत्नीत वरिष्ठ-कनिष्ठाचे, मालक-गुलामाचे नाते न राहता मित्रत्वाचे, जिवाभावाचे नाते निर्माण होईल सुखाचा संसार होण्याला दांपत्यातील ‘मैतर’ या रसायनाची फार जरुरी आहे.’’ ‘कारल्याच्या वेलाचा मांडव’, हा एक आगळावेगळा लेख मनाला चटका लावणारा. माझं ऐक, अस्सं माहेर सुरेख बाई, कौटुंबिक आठवणींनी फुललेले लेख आहेत. थोरल्या आर्इंचं व्यक्तिचित्र मनाला अत्यंत चटका लावणारे. लेखात अनुषंगाने आलेले आई, वडील बहिण-कमळा, आशा ना. सी. फडके बा. भ. बोरकर, मित्र-मैत्रिणी, नोकर-चाकर, पुष्पा-रवी मुलं यांच्या आठवणींचा झरा भरभरुन वाहतो. गंधभारली कलाकृती जोगवा आणि चांदीचे ताट यातून संसारातील कडू-गोड आठवणी मनात रहातात. वर्तमानाचे क्षण जगत असताना भुतकाळातील संताबरोबर. आपल्या पतीबरोबर. १०-११ वर्ष मांडलेल्या संसारातील सुखद-दुखःद आठवणींचा पट त्यांनी प्रेमाच्या गहिऱ्या रंगाने अगदी सहजतेने रंगवला आहे. संतांच्या आठवणी लिहिताना आपल्या संसारातील दहा वर्र्षांचा लहानसाच कालपट त्यांनी अत्यंत प्रसन्न अशा आठवणींनी अत्यंत सूचकतेने उलगडला आहे. त्यात संतांचे प्रेम, कॉलेजातील आठवणी, भेटी, इतपासून सुरुवातीचा संसार इथपर्यंतच्या आठवणी गुंफल्या आहेत. मलयगिरीची चंदनबाधा, अष्टमीचे चांदणे, आंबटगोड, शतपावली, तप्तमुद्रा या लेखातून त्यांच्या उजळून निघालेल्या संसाराच्या विविध छटा त्यांनी मनोज्ञपणे साकार केल्या आहेत. त्यातून नितळ भावशील व्यक्तिमत्वाच्या संतांचे दर्शन घडते. भय, राग, कटुता, लोभ, प्रेम विरह-मीलन या साऱ्यांचं एक सुंदर रसायन या संसारात आहे. म्हणूनच ‘शतपावलीन’ त्या म्हणतात,‘‘दिन-रात्रीने सीमित असलेले आपले जीवन म्हणजे एक शतपावल्यांचा उत्सव नव्हे काय!’’ माधवराव पटवर्धन, दुर्गाबाई भागवत, वि. स. खांडेकर यांना आपल्या वाचन लेखनाच्या प्रवासातील वाटचालीतील या तीन प्रकाशकिरणांनी उजळले आहे असे इंदिराबाई म्हणतात. ज्याचे त्याचे श्रेय देऊन त्या मोकळया होतात. असा हा ‘मृद्गंध’ चा प्रवास. एक शब्दात सांगायचे तर ‘मृद्गंध’ हा एक इंदिराबार्इंसारख्या निसर्गप्रेमी कलावंताने निर्मिलेली गंधभारली कलाकृती होय. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

BENJAMIN FRANKLIN
BENJAMIN FRANKLIN by BENJAMIN FRANKLIN Rating Star
दैनिक सामना १७-११-१९

प्रेरणादायी चरित्र... काही माणसं अशी असतात की, जीवनाची निश्चित अशी रूपरेषा त्यांनी आखलेली नसते. जीवन जसं समोर येईल त्या पद्धतीने ती वागत जातात; पण जीवनाशी अशी टक्कर देताना ती बहुआयामी होतात. बेंजामिन फ्रँकलिन हे अशा लोकांपैकीच एक. ‘बेंजामिन फ्रँकलन’ हे त्यांचं आत्मचरित्र त्यांच्या बहुआयामित्वाचं दर्शन घडवतं. लेविस लिअरी यांनी हे आत्मचरित्र वाचकांसमोर आणलं आहे. मराठीत अनुवाद सई साने यांनी केला आहे. बेंजामिन फ्रँकलिन यांचा जन्म १७०६ मध्ये बोस्टन येथे झाला. त्यांचे वडील साबण, मेणबत्त्या इत्यादी तयार करत असत. बेंजामिन हे जोशुआ फ्रँकलिन यांच्या १७ अपत्यांपैकी १५ वे अपत्य होते. अगदी लहान वयातच त्यांना त्यांच्या भावाच्या- जेम्स यांच्या- मुद्रणालयात शिकाऊ उमेदवार म्हणून काम करावे लागले; परंतु भावाशी न पटल्यामुळे त्यांनी ती नोकरी सोडून दिली आणि ते फिलाडेल्फियाला निघून गेले. भावाच्या वृत्तपत्रात त्यांनी थोडे लेखन केले. ती त्यांची वृत्तपत्रलेखनाची सुरुवात होय. फिलाडेल्फियाला गेल्यावर त्यांनी सॅम्युएल किमर नावाच्या माणसाकडे नोकरी धरली. तिथे त्यांच्या अनेक ओळखी झाल्या. तरुण फ्रँकलिनच्या वृत्तीची धडाडी आणि चमक गव्हर्नरच्या नजरेत भरली आणि त्यांनी लहान वयातच फ्रँकलिनला स्वत:चा छापखाना काढण्याची कल्पना सुचवली. त्यासाठी लागेल ती मदत आपण करू असेही सुचवले. फ्रँकलिनच्या वडिलांचा त्यांच्या लहान वयामुळे या गोष्टीला विरोध होता. तरीही फ्रँकलिन इंग्लंडला गेले आणि तिथे गेल्यावर त्यांच्या लक्षात आले की, गव्हर्नर साहेबांनी त्यांना फसवले. तिथे त्यांनी एका मुद्रकाकडे नोकरी केली. १७२६ मध्ये डनहॅम नावाच्या आपल्या ज्येष्ठ मित्राबरोबर त्यांचा व्यापार सांभाळावा या कल्पनेने ते परत आले; परंतु लवकरच डनहॅमचे निधन झाल्यावर त्यांनी परत किमरकडे नोकरी धरली. दोन वर्षांनी किमरचे पॅनसिल्व्हानिया गॅझेट ताब्यात घेऊन त्यांनी ते वृत्तपत्र यशस्वीरीत्या चालवले. त्यांची जुनी प्रेयसी डेबोरा रीड हिच्याशी त्यांनी विवाह केला. त्यांना दोन मुले होती. पहिला मुलगा विल्यम यालाच उद्देशून या आत्मचरित्राचा पहिला भाग लिहिला आहे. १७३० च्या दशकात फ्रँकलिन यांनी अनेक छोटी-मोठी पदं भूषवली. सरकारचे छपाईचे काम त्यांच्याकडे होते. त्याच वेळी त्यांनी आपल्या ‘पुअर रिचर्ड्स अ‍ॅलमनॅक’ लिहायला सुरुवात केली. ते फिलाडेल्फियाचे पोस्टमास्तर बनले. या दशकाच्या शेवटी त्यांनी फ्रँकलिन स्टोव्हची निर्मिती केली. १७४० च्या दशकात त्यांनी अनेक कामं हातात घेतली, ज्यात अग्निशमन दल, पोलीस खातं, पॅनसिल्व्हानिया विश्वविद्यालय, रस्तेसफाई अभियान आणि इतर छोट्या सार्वजनिक कामांचा समावेश आहे. १७४८ मध्ये ते मुद्रणाच्या व्यवसायातून निवृत्त झाले आणि त्यांनी विद्युतशक्तीच्या वैज्ञानिक प्रयोगांवर आपले लक्ष केंद्रित केले. १७५३ मध्ये त्यांना हार्वर्ड आणि येल विद्यापीठांकडून मानद पदव्या मिळाल्या. ते अमेरिकेचे पोस्टमास्तर जनरल बनले. पुढल्या वर्षी जेव्हा इंग्लंड आणि फ्रांस यांच्यातील युद्ध सुरू झाले. (फ्रेंच आणि इंडियन युद्ध), तेव्हा वसाहतींच्या संरक्षणाकरता लागणारा निधी कसा गोळा करता येईल, त्याची योजना फ्रँकलिन यांनी आखायला सुरुवात केली. प्रत्यक्ष युद्धातही त्यांचा सहभाग मोठा आहे. सैन्य जमवणे, प्रशिक्षित करणे, तोफखाना, किल्ले बांधणी इत्यादी अनेक गोष्टींत त्यांचा सक्रिय सहभाग होता. त्यांच्या काळातील ते एक उत्तम राजनैतिक मुत्सद्दी होते. हे आत्मचरित्र १७५७ च्या घटनांपाशी येऊन अचानकच थांबतं. ते अपूर्णच राहिलं. हे आत्मचरित्र तीन वेगवेगळ्या काळात फ्रँकलिननी लिहिलं– १७७१ मध्ये इंग्लंड येथे, १७८३ मध्ये फ्रांस मध्ये आणि १७८८ मध्ये अमेरिकेत. ते पूर्ण करण्यापूर्वीच फ्रँकलिन यांचा १७९० मध्ये मृत्यू झाला. एक माणूस किती प्रकारची कामं करू शकतो, त्याचा प्रत्यय हे आत्मचरित्र वाचल्यावर येतो. अर्थातच हे आत्मचरित्र प्रेरणादायक आहे. - अंजली पटवर्धन ...Read more

SANCTUS
SANCTUS by SIMON TOYNE Rating Star
Kiran Borkar

टर्कीमधील रुईन शहरातील डोंगराळ भागात एक अतिशय पुरातन शक्तीपीठ आहे.हे शक्तीपीठ पूर्ण स्वायत्त असून कोणत्याही राष्ट्राची त्यावर सत्ता नाही .सॅम्युअल हा शक्तीपीठातील उच्च श्रेणीतला संन्यासी . त्याने नुकतीच एक अतिशय खडतर अशी अंतिम दीक्षा घेतली आहे . पण अानक तो शक्तीपीठाच्या डोंगरावर चढून गेला आणि टी आकाराचा क्रॉस करून स्वतःला झोकून दिले. त्याचे खाली पडणे ही एक विशिष्ट क्रिया होती . सर्व जगाने आपली ही कृती पहावी म्हणून तो चार तास त्या एकाच ठिकाणी टी आकार बनवून उभा होता . जगाला ही एक विचित्र आत्महत्या वाटली . पण तिथे असेही काही लोक होते त्यांना ती घटना म्हणजे एक संकेत होता ज्याची ते प्रदीर्घ काळ वाट पाहत होते . शक्तीपीठात राहून आपली ओळख लपवणाऱ्या विशिष्ट पोशाख घालणाऱ्या अतिशय गुप्तता बाळगत काम करणाऱ्या या महासत्तेचा अंत होण्याचे हे लक्षण होते . पण पोलिसांना अजूनही सॅम्युअलची ओळख पटलेली नाही . पोस्टमार्टेम करताना त्याच्या शरीरात एक चामड्याचा पट्टा सापडतो त्यावर एक फोन नंबर लिहिलेला असतो. तो फोन नंबर त्याच्या बहिणीचा आहे . गुन्हे पत्रकार असलेली त्याची बहीण लिव्ह भावाचे शव ताब्यात घ्यायला रुईन शहरात पोचते. पण विमानतळावरच तिच्यावर हल्ला होतो . शक्तीपीठ आपल्या पूर्ण ताकदीनिशी तिच्या आणि सॅम्युअलच्या शवामागे लागते .ते सॅम्युअलचे शव पळविण्यात यशस्वी होतात पण प्रत्येकवेळी लिव्ह वाचते . तिला वाचवणाऱ्या लोकांना शक्तीपीठाचा अंत होणार हे ठाऊक आहे .आणि त्याला कारणीभूत लिव्ह ठरणार हेही माहीत आहे . असे कोणते रहस्य शक्तीपीठाने लपवून ठेवले आहे ..?? कोणते भयानक विधी त्या ठिकाणी चालतात..?? ज्याच्यासाठी शक्तीपीठ आपल्या मार्गात येणाऱ्या प्रत्येकाचा नाश करते . एक रहस्य वाचविण्यासाठी भयानक असे खूनचक्र रुईन शहरात चालू झाले आहे . लिव्हशी संबंध येणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीचा यात बळी पडणार आहे .मग तो जगाच्या पाठीवर कुठेही असो . प्रत्येक पानावर उत्कंठा वाढविणारे एक थरारक रहस्य . ...Read more