* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: BHUTACHA JANMA
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788184984682
  • Edition : 8
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 132
  • Language : MARATHI
  • Category : SHORT STORIES
  • Available in Combos :D.M.MIRASDAR 25 BOOKS COMBO SET
Quantity
THESE GHOSTS CAN BE FOUND ABSOLUTELY ANYWHERE. NOBODY CAN SWEAR AND SAY THAT THEY ARE NOT FOUND IN SUCHANDSUCH PLACE. THEY ARE CERTAIN TO BE FOUND HAUNTING THE RUINS OF OLD WADAS, WELLS, AND CEMETERIES. THE HADAL LIVES IN WELLS, AND SHE MOVES ABOUT IN THE GUISE OF A BEAUTIFUL WOMAN. THE MUNJA IS SURE TO BE FOUND ON A PEEPUL TREE. AND OF COURSE THE PIMPARNI, BANYAN, AND NEEM TREES ATTRACT LARGE GROUPS OF GHOSTS, JUST LIKE MONKEYS. THEY ARE QUIESCENT DURING DAYTIME, AND THEIR DAY BEGINS AFTER DARK. THEN ONE CAN ENCOUNTER THEM ANYWHERE AND IN ANY GUISE. IT IS SAID THAT THEIR FEET FACE BACKWARDS; BUT THIS IS NOT ALWAYS TRUE. ON NOMOON NIGHTS THEY DEFINITELY PROWL ABOUT. TO BE SEEN BY THEM, OR EVEN TALKING ABOUT THEM ON SUCH OCCASIONS IS MOST DANGEROUS!
...ही भुते कुठेही असू शकतात. ती अमक्या ठिकाणी नाहीत, असे कुणालाही छातीवर हात ठेवून सांगता यायचे नाही. साधारणपणे सांगायचे म्हणजे ती कुठल्याही पडक्या वाड्यात, विहिरीत, मसणवटीत असतातच. विशेषत: विहिरीत हडळ असते आणि ती सुंदर बाईचे रूप घेऊन इकडेतिकडे हिंडत असते. पिंपळावर तर मुंजा हटकून असतो आणि वड, पिंपरणी, लिंब असल्या झाडांवरही भुते माकडासारखी गर्दी करून बसलेली असतात. दिवसा ती काही करीत नसली, तरी रात्रीच्या वेळी त्यांना उजाडते. त्या वेळी मात्र ती कुठेही आणि कुणाच्याही वेषात भेटतात. त्यांचे पाय उलटे असतात असे म्हणतात; पण तसे काही त्यांच्यावर बंधनच आहे असे नाही. अमावस्येच्या रात्री तर ती हमखास फिरायला निघालेली असतात. अशा वेळी त्यांच्यासंबंधी काहीही बोलणे अगर त्यांच्या दृष्टीस पडणे, हे धोक्याचे असते.
Video not available
Keywords
D.M. MIRASDAR, BHAVANICHA PAKSHAKAR, BHIMUCHYA KOMBADYA, NADIKATHACHA PRAKAR, KANTALA, PANCHAKSHRI, AAMCHYA SWAYAMPAKIN BAINCHA NAVARA, SOLA AANYACHE VATANDAR, UPADVYAP, NIROP
Customer Reviews
  • Rating StarVikram Pahadi

    द मा मिरासदार यांचा एक सुंदर आणि गंमतीशीर कथासंग्रह, निष्पाप निरागस पात्रांसारखेच निरागस विनोद,मजा आली वाचून।।

  • Rating StarAniket Wadwale

    ग्रामीण जीवन वास्तवाची अभिव्यक्ती प्रत्येक वातावरणनिर्मिती, विनोदनिर्मिती त्यांच्या कथेतून आढळतात. ग्रामीण भागातील लोकांच्या मनामध्ये अंधश्रद्धेने किती घर केले आहे, त्याची विनोदी चित्रण या कथेमधून करण्यात आलेल्या आहे. ग्रामीण बोली भाषेत नव्या शब्दांच ओळखही या कथेतून आपल्या लक्षात येते... ...Read more

  • Rating StarDAINIK TARUN BHARAT 27-05-2018

    भुताचा जन्म आणि इतर कथा... मराठी साहित्यात विनोदाचं नेमकं स्थान काय? प्रश्न तसा नाजूक आहे. कारण विविध वाहिन्यावरील विनोदी मालिकाची सध्याची अवस्था पाहता मराठीत दर्जेदार विनोदाचे दुर्भिक्ष आहे, की काय असे वाटून जाते. म्हणूनच... एक गोष्ट ठासून सांगावीी वाटते, की दर्जेदार आणि निर्विष विनोदाची परंपराच मराठी विनोद साहित्याला लाभली आहे. मराठी साहित्यात विनोदी लेखन विपुल प्रमाणात झाले नसेल कदाचित. परंतु दर्जेदार लेखन मग ते कथा / कादंबरी / नाटक / लेख या कोणत्याही प्रकारात असो, निश्चितच झालेलं आहे. आचार्य अत्रे याचं ‘मोरूची मावशी’ किंवा पु.ल.चे ‘ती फुलराणी’ या नाटकांच्या मध्यवर्ती कल्पना परकीय होत्या. परंतु त्यातला विनोद अस्सल मराठी मातीतला होता. पु.लं.नी ‘ती फुलराणी’ या नाटकात मराठी भाषेचे सौंदर्य रसिकासमोर पेश केले होते. श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर, चि.वि. जोशी, राम गणेश गडकरी यांनी सुरू केलेली परंपरा आचार्य अत्रे, पु.ल. देशपांडे यांनी पुढे नेली आणि त्यानंतर पर्व सुरू झाले ते द.मा. मिरासदार, वसंत सबनीस आणि शंकर पाटील यांच्या ग्रामीण ढंगातील विनोदाचे. या त्रयीने उभ्या महाराष्ट्राला निव्वळ हसवलेच नाही, तर मराठी विनोदी साहित्याला ग्रामीण ढंगाचे दालन उघडून ते परिपूर्ण केले. आज विनोद साहित्याचा रथ मंगला गोडबोले, भा.ल. महाबळ, मुकुंद टांकसाळे, सुधीर सुखटणकर, सुभाष सुंठणकर वगैरे मंडळी नेटाने पुढे नेत आहेत. कोणाला ही न दुखावणारा निर्विष दर्जेदार विनोद हेच परंपरागत मराठी विनोदाचे वैशिष्ठ्य असून ते आजदेखील कायम आहे. चिंता एकाच गोष्टीची वाटते की, हे साहित्य माध्यमांकडून दुर्लक्षिले जात आहे. म्हणूनच द.मा. मिरासदार यांच्यासारख्या ज्येष्ठ साहित्यिकाच्या गाजलेल्या विनोदी कथांची आठवण होणे स्वाभाविक आहे. मिरासदारांच्या व्यंकूची शिकवणी, माझ्या बापाची पेंड, भुताचा जन्म, माझी पहिली चोरी इत्यादी कथा उत्कृष्ट लिखाण आणि सादरीकरण यामुळे वाचकांच्या आणि श्रोत्यांच्या मनात कायमच्या कोरल्या गेल्या. त्यांचे भुताचा जन्म गप्पागोष्टी, गुदगुल्या, मिरासदारी, गप्पांगण, ताजवा, असे २४ कथासंग्रह आहेत. त्यांच्या कथांमध्ये एकाहून एक अस्सल इब्लीस, बेरकी, वाह्यात, टारगट आणि क्वचित भोळसट अशा ग्रामीण व्यक्तिरेखा कथानकाच्या केंद्रस्थानी असतात. या व्यक्तिरेखा श्रोत्यांना खळाळून हसायला लावतात. मिरासदारांच्या कथासंग्रहांतील बहुतेक कथा ग्रामीण जीवनावर आहेत. ग्रामीण जीवनातील विसंगतीचे, विक्षिप्तपणाचे आणि इरसालपणाचे दर्शन घडवून त्यातील विनोद मिरासदारांनी आपल्या कथांतून फुलवला. भुताचा जन्म हा कॉन्टिनेन्टल प्रकाशनाने केलेला कथासंग्रहदेखील त्याच जातकुळीतला आहे. ‘भुताचा जन्म’ ही या संग्रहातील पहिली कथा. गुंडगुळ्याचा माळ या जागी एका भुताचा जन्म झाला. खरं म्हणजे ही जागा तशी भुताला जन्म घेण्यासाठी सोयीस्कर नाही. इथे पडका वाडा नाही. भले मोठे पिंपळाचे किंवा वडाचे झाड नाही. बाभळीच्या काटेरी जागेवर बसण्याइतकी भुते काही मागासलेली नसतात. जवळपास एखादे स्मशानदेखील नाही. त्यामुळे अशा रुक्ष ठिकाणी जन्म घ्यावा असं कोणत्याही भुताला वाटणार नाही. परंतु जन्म कुठे घ्यायचा हे माणसे असोत अथवा भुते, त्यांच्या हातात थोडेच असतं?... ही तर विधिलिखीत गोष्ट! त्यामुळे नाही नाही म्हणता देखील भुताला या रुक्ष माळ्यावर जन्म घ्यावा लागला, त्याची खुमासदार गोष्ट. चटपटीत संवाद हे या कथेचं बलस्थान. कथेचा शेवट खूप मजेशीर आहे. कथा प्रत्यक्षच वाचायला हवी. या संग्रहातील दुसरी गोष्ट आहे. ‘भवानीचा पक्षकार’ ही कथा म्हणजे माणसांच्या इरसालपणाचा नमुना आहे. नानाने आपले वकिलीचे दुकान थाटून पुरे सहा महिनेच झाले होते. तालुक्याच्या गावी घरी शेजारीच त्याने त्याचे ऑफिस उघडले होते. हातात कातड्याची बॅग सांभाळीत नाना रोज कोर्टात जाई. संध्याकाळी कोर्ट सुटल्यावरच परत येत असे. कागदाची रीमे, दौत, शाई सर्व तयारी झाली होती. फक्त पक्षकार येणं बाही होतं. एकही खटला त्याच्याकडे चालवायला आलेला नव्हता. नाना वाट पाहत होता पक्षकाराची. नानाला कळत होतं की नव्या वकिलांना धंदा फार अवघड झाला आहे. परंतु यातूनच मार्ग काढला पाहिजे. हळूहळू येईल कोणी तरी, एकदा का पहिले काम मिळाले की ते मन लावून करायचे. जास्तीत जास्त मेहनत घ्यायची. कायद्याचा कीस अन् कीस काढायचा कोर्ट जुने वकील आपले पक्षकार या सगळ्यावर आपली छाप पाडायची. एकदा काम यशस्वी झाले, की निम्मे यश पदरात पडले. हळूहळू अधिक काम मिळेल. कामे वाढत जातील. कामच आपला गुरू होईल. अखेर एक सुदिन उगवतो. नानाकडे पहिला पक्षकार येतो. आणि... पहिले कामच त्याला असा धडा शिकवते, जो धडा कोणत्याही कायद्याच्या पुस्तकात नसतो. वाचकाची करमणूक करीत त्याला अंतर्मुख करणारी कथा प्रचलित न्याय संस्थेवर अचूक बोट ठेवते. या संग्रहातील तिसरी कथा आहे ‘भीमूच्या कोंबड्या’ या कथेतल्या भीमू हा आडदंड आणि तिरपागड्या डोक्याचा आणि महा इब्लीस माणूस होता. बांबू कापून त्याच्या टोप्या करणे, हा त्याचा खरं तर व्यवसाय, परंतु बांबूच्या टोपल्या करण्यापेक्षा तो कोणाच्या तरी पाठीत घालावा. असे त्याचे स्पष्ट मत होते. घरचा धंदा हा सहसा करीत नसे. केलाच तर तीन चार दिवस उगीच आपली गंमत म्हणून. नंतर त्याला लगेच कंटाळा येई. मग तो पुन्हा त्याचा नेहमीचा उद्योग म्हणजेच देवळाच्या कट्ट्यावर बसून किंवा चावडीवर बसून उचापत्या करण्याचा. ती सुरू करी. एकेदिवशी त्याने तोंडात तंबाखूचा बार भरला आणि इथून पुढे आपण कोंबड्या पाळण्याचा व्यवसाय करणार असल्याचे त्याने आपल्या मित्राला सांगितले. त्यात नफा बराच आहे. मित्राच्या लक्षात येईना, की सगळं सोडून हा कोंबड्यांचा मागे का लागला?... आली लहर आणि केला कहर! सोमा भीमूचं मतपरिवर्तन करण्याचा प्रयत्न करतो. कोंबड्याचं आजारपण, त्यांचे साथीचे रोग त्यात होणारे प्रचंड नुकसान, हे सगळे समजावून सांगतो. पंरतु भिकुचा ‘या धंद्यात नफा खूप आहे.’ हे मत कायम असतं. प्रश्न असा पडतो, की नेमकी काय आहेत, त्याची गणिते?...’ कोंबड्या पालनाच्या व्यवसायातून नफा कमावण्याचे भीमुची उफराटी रीत वाचताना वाचकांच्या चेहऱ्यावर हलकेच स्मित रेषा उमटते. आणि निखळ आनंद देणारी विनोदी कथा वाचल्याचं समाधान त्याला मिळतं. ‘पंचाक्षरी’ ही अशीच एक धमाल कथा. विनोदाच्या अंगाने जात, ती माणसांच्या अंधश्रद्धेवर बोट ठेवते. तात्या गुरव या विचंवाचे विष उतरवणाऱ्या माणसाची ही गोष्ट. सारे गाव त्याला तात्या टिनपाट म्हणून ओळखते. हा त्यात्या टिनपाट तसा समज कमी असलेला माणूस. साध्या साध्या गोष्टीचं त्याला नीट आकलन होत नाही. गावात कोणाला विंचू चावला तर तो मंत्र म्हणतो आणि त्या माणसाला हातपाय झाडायला सांगतो. नंतर विष उतरल्याचे स्वत:च जाहीर करतो. खरं म्हणजे दोन तास आराम केला तरी विंचू दंशाचा परिणाम कमी होतो. त्या गावातील विंचू फारसे विषारी नसतात. परंतु विंचू चावला की तात्याला बोलवायचे, हा प्रघात पडलेला असतो. एकेदिवशी मात्र विचित्र प्रसंग घडतो. जवळच्या एका गावात एका धट्ट्याकट्ट्या मुलाला भुताची बाधा होते. आता आली का पंचाईत! बरं भूत उतरवायचं तर मांत्रिक हवा. जवळपास तर तसा मांत्रिक देखील नाही. मग कोणीतरी तात्याचं नाव सुचवतं. हा माणूस मंत्र म्हणतो आणि विंचू उतरवतो, तेव्हा हा भूतदेखील उतरवू शकेल. प्रयत्न करायला काय हरकत आहे. तात्या सुरुवातील घाबरतो. परंतु नंतर आव्हान स्वीकारतो. कथा एक मजेशीर वळण घेते. माणसांच्या प्रवृत्तीवर त्यांच्या अंधश्रद्धांवर अचूक बोट ठेवत, कथा जेव्हा शेवटला येते, तेव्हा वाचक अंतर्मुख होतो. ‘कंटाळा’, ‘आमच्या स्वयंपाकिणीचा नवरा’ हा देखील अशाच मजेशीर कथा या संग्रहात आहेत. द.मा. मिरासदारांच्या कथा नेमक्या आणि प्रवाही आहेत. शहर भपक्यापासून दूर राहणारी ही माणसे कुणाचा द्वेष करीत नाहीत. तसेच कटकारस्थाने देखील करत नाहीत. ती त्यांच्या वाटेला आलेले ग्रामीण जीवन जगत असतात. या त्यांच्या वागण्यातून अगदी सहज नैसर्गिक विनोद जन्माला येतो. हा निर्विष, कुणालाही न दुखावणारा विनोद हीच ‘मिरासदारी’ आहे. ग्रामीण जीवनातील विसंगती, इरसालपणा आणि त्यातून अभवितपणे होणारी विनोद निर्मिती हे वैशिष्ट्य असलेले द.मा. मिरासदार १९९८ साली परळी येथे झालेल्या मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते. त्यांच्या विनोदाने मराठी वाचकाला अमाप आनंद दिला, हे निश्चित! – डी. व्ही. कुलकर्णी ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

FOUR SEASONS
FOUR SEASONS by SHARMILA PHADKE Rating Star
HARSHAD SAHASTRABUDDHE

शर्मिला फडकेंची ‘फोर सीझन्स’ ही नवी मराठी कादंबरी नुकतीच वाचून पूर्ण केली. त्यांचे कलाविषयक ब्लॉग आणि लेख मी काही वर्षांपासून फॉलो करतो आहे. मिनिमलीझमबद्दलचं पूर्वी प्रकाशित झालेलं त्यांचं सदरही मी अधूनमधून आवर्जून वाचत असतो. त्यांची भाषा अतिशय सुरेखआहे. विषयानुसार ही भाषा बदलती असते. जेव्हा तुम्ही काही वर्षे एखाद्या लेखकाला फॉलो करत असता, तेव्हा त्याचा लेखक म्हणून साधारण स्वभाव तुम्हाला परिचित असतो. एखाद्या विषयाची मांडणी हा लेखक कशी करेल, त्याने वापरलेली भाषा कशी असेल, लेखाचे टप्पे साधारण कसे असतील इत्यादी आडाखे तुम्ही मनात बांधून ठेवता. त्या लेखक / लेखिकेचं पुढचं आर्टिकल / पुस्तक / नवं काम कधी एकदा येतंय याकडे तुमचं एक वाचक म्हणून लक्ष असतं. यामुळेच, जेव्हा शर्मिला फडकेंची कादंबरी येते आहे असं ऐकलं तेव्हा त्याविषयीची उत्सुकता वाढली. प्रकाशित झाल्यानंतर दुसऱ्या की तिसऱ्याच दिवशी मी ही कादंबरी आणली. केव्हाची वाचायची होती पण राहून जात होतं. एकदाचा मुहूर्त लागला. कामायनी नावाची अतिशय हुशार पण आयुष्यात आलेल्या काही वेगळ्या वळणांमुळे आत्मविश्वास गमावलेली मध्यमवयीन व्यक्ती, फोर सीझन्सची नायिका आहे. कादंबरीची सुरवात होते तेव्हा, सुरवातीची काही पाने वाचून टिपिकल अर्बन टर्ब्युलन्स कैद करू पाहणारी, आजकालच्या तरुण पिढीची अस्वस्थता टिपू पाहणारी ही कादंबरी आहे असा ग्रह होतो. पण साधारण पहिल्या तीस पानांनंतर कादंबरी आपली वेगळी वळणे घेणं सुरु करते. सुरवातीची शंभर एकशेवीस पाने ग्रीपिंग आहेत. या नंतर कादंबरी वेगवेगळे ट्रॅक्स घेते ज्यामुळे ती किंचित भरकटल्यासारखी वाटते. ही कादंबरी वाचकाला खिळवून वगैरे ठेवते, असं मी म्हणणार नाही. ही कादंबरी घटनाप्रधान अजिबातच नाही. अनेक पाने वाचून झाल्यावर याची साधारण कथा काय, असा विचार करता, फारसं ठोस काहीही आठवत नाही. लक्षात राहतील अश्या मेजर घटना यात घडत नाहीत. अतिशय संथ गतीने, आपल्या लयीत चालणारी ही कादंबरी आहे. लेखिका आपल्याला पाहिजे तितका वेळ घेते आणि या निवांत वेगाशी जुळवून घेऊनच वाचकाने ही कादंबरी वाचावी अशी तिची अपेक्षा आहे. सध्या येणाऱ्या नव्या मराठी कथा अथवा कादंबऱ्या वाचल्या, तर त्या फास्ट पेस्ड, असंख्य घटनांनी भरलेल्या, अनेक पात्रे असलेल्या, वैचित्र्यपूर्ण भाषा वापरणाऱ्या, मराठी-हिंदी-इंग्रजीची भेळ असणाऱ्या आहेत असं दिसून येतं. यातल्या बऱ्याचश्या कादंबऱ्या, एकतर शहरात घडतात नाहीतर गावात. काही कादंबऱ्या समाज, त्यातल्या व्यक्ती किंवा एखाद्या विशिष्ट जातीपुरत्या किंवा एखाद्या विशिष्ट समूहापुरत्याच मर्यादित असल्याचं दिसून येतं. मॉडर्निझमच्या नावाखाली उगीचच काहीतरी क्लटर निर्माण केलेलं दिसून येतं. विचित्र भाषा, विकृत प्रसंग, कृत्रिमरीत्या केलेले अर्धवट शेवट, हे अनेकदा पहायला मिळतं. अनेक प्रसंग, पात्रे व घटनांची भेळ करता करता कथानकाची वीण कधी उसवते हे लेखकाच्या लक्षात येत नाही असं खूपदा वाटतं. लेखकाने मूळ कथानकाला जोडलेली ठिगळे, वाचक स्वच्छ पाहू शकतात. कादंबरी कुठे फसली हे अगदी साफसाफ कळू शकतं. आपण वाचलेली कादंबरी लेखकाने नेमकी कश्याकरता लिहिली असावी हे ही बरेचदा कळत नाही. `सध्या हे असलंच चालतं, तेव्हा हेच खपवा` असा धंदेवाईक विचार त्यातून दिसून येतो. या सर्व गोष्टींना, शर्मिला फडकेंची नवी कादंबरी ‘फोर सीझन्स’ मोठा अपवाद ठरते. बॉटनी तथा वनस्पतीशास्त्र हा लेखिकेचा अभ्यासाचा विषय. त्यांचं शिक्षण याच विषयातलं आहे. या विषयाची नाळ, पर्यावरण या अतिशय महत्वाच्या पण दुर्लक्षित विषयाशी जुळलेली आहे. चित्रसमीक्षा, कला इत्यादी क्षेत्रांमध्ये मोठं कार्य केलेली, विदेशात पर्यटन केलेली, विविध अनुभव घेतलेली उच्चशिक्षित व्यक्ती जेव्हा पहिल्या कादंबरीकरता ‘पर्यावरण’ हा विषय निवडते, तेव्हा विशेष कौतुक वाटतं. पण, त्याचबरोबर, अश्या विषयावरची कादंबरी कशी असेल, याची नेमकी कल्पनाही डोळ्यासमोर नेमकी साकारत नाही. ही कादंबरी तिच्या विषयापासूनच इतर समकालीन कादंबर्यांच्या तुलनेत वेगळी ठरते. या कादंबरीच्या केंद्रस्थानी कामायनी ही चाळीशीच्या उंबरठ्यावर असणारी स्त्री आहे. आयुष्यात पूर्वी घेतलेल्या अनुभवांमुळे ती डिप्रेशनमधे आहे. यातून बाहेर काढण्यासाठी जोसेफ नावाचा तिचा जुना वयस्कर मित्र तिला सर्वतोपरी मदत करतो. त्याने दिलेला मदतीचा हात कामायनी स्वीकारते आणि मुंबईपासून बऱ्याच दूरवर असणारं एक प्रोजेक्ट स्वीकारते. विदेशात काम पाहिलेली कामायनी नव्या उमेदीने `ग्रीन कन्सल्टंट` म्हणून नवं काम स्वीकारते आणि शहरापासून दूर असणाऱ्या, आपल्याच लयीत चालणाऱ्या एका वेगळ्या जगाचा भाग होऊन जाते. विकास आणि पर्यावरण या दोन्ही बाबी एकत्र नांदू शकत नाहीत हे कडवट सत्य आपल्या सर्वांनाच माहिती आहे. या गोष्टी एकत्र नांदाव्यात, याकरता ग्रीन कन्सल्टंट काम पाहतात. पण, सचोटीने काम पाहणं आणि केवळ कागदी परवानग्या आणून प्रोजेक्ट `ओके` करून देणं यात फार मोठं अंतर असतं. सचोटीने काम पाहणारी व्यक्ती जेव्हा निसर्गावर मनापासून प्रेम करणारी असेल आणि दुसरीकडे तिला जेव्हा कामाचा भाग म्हणून नियमबाह्य गोष्टीदेखील चालवून घ्याव्या लागतात, तेव्हा तिची मोठीच कुचंबणा होते. अशीच कुचंबणा कामायनीची होते आहे. ग्रीन कन्सल्टंटची भूमिका ही तारेवरून चालण्याच्या कसरतीसारखीच. सेन्सिटिव्ह मनाची व्यक्ती अनेक गोष्टी मनाला लावून घेत असते. जर पूर्वायुष्यात खालेल्या फटक्यांची या संवेदनशील मनाला जोड असेल, तर आत्मविश्वास पुरेसा डळमळीत झालेला असतो. एखादं काम आपल्याला जमेल की नाही, याची खात्री वाटत नसते. आयुष्य अर्थहीन वाटू लागतं. अश्या परिस्थितीत अडकलेली कामायनी या नव्या कामाच्या माध्यमातून स्वतःचा शोध घेते. पूर्वायुष्याचा धांडोळा घेते. सध्याचं आयुष्य आणि गत-आयुष्य यांचे धागे जोडू पाहते. काय चूक काय बरोबर, याचा अदमास घेते. `फोर सीझन्स` मधे असलेली फर्स्ट आणि थर्ड पर्सनची सरमिसळ फार विशेष आणि वेगळी आहे. थर्ड पर्सन वेगळ्याच पद्धतीने मांडायचा अनोखा प्रयोग ही कादंबरी करते. यात बरीच पात्रे आहेत पण ती जाणीवपूर्वक योजलेली आहेत. पात्रांची फुकट भाऊगर्दी आणि विनाकारण केऑस होत नाही. यात ठोस घटना म्हटलं तर फारश्या नाहीत. टाईमलाईन्स बर्याचश्या आहेत. त्यांची सरमिसळ आहे. पण हे सगळं पुरेसा वेळ घेऊन संथ गतीने केलं जातं. शहर आणि गाव या भिन्न प्रवृत्तींचा सुरेख मेळ यात साधला जातो. फारश्या घटना आणि पात्रे नसलेली वर्णनात्मक कादंबरी लिहिणं हे अतिशय अवघड काम आहे. वाचकाला ही कादंबरी गुंगवून ठेवत नाही. पण, `पुढे काय` ची उत्कंठाही लागते. त्याचबरोबर हे सांगावंसं वाटतं, की घाईने वाचून एकदाची संपवून टाकायची ही कादंबरी नाही. हाताशी भरपूर वेळ असताना, कादंबरीमधल्या वातावरणाशी एकरूप होत, त्याच्या संथ,शांतपणाचा आस्वाद घेत, त्यातला हळुवारपणा अनुभवत वाचायची ही कादंबरी आहे. पृष्ठसंख्या १०० ते साधारण २४४ हा भाग बऱ्यापैकी ताणलेला वाटतो. तो पन्नासएक पानांनी कमीदेखील चालला असता असं वाटतं. साधारण २४५ व्या पानापासून ते शेवटपर्यंत कादंबरीमधे अनेक घटना घडू लागतात. कामायनीच्या गतआयुष्यातील रहस्ये उलगडू लागतात. पुढे काय? ची उत्तरे हळूहळू मिळू लागतात. पण २४४ व्या पानावर येईपर्यंत मधल्या साधारण सव्वाशे पानांमध्ये वाचकाचा पेशन्स पणाला लागतो. निसर्ग, पर्यावरण याची फारशी आवड नसलेल्यांना किंवा या गोष्टींचा दुरून, तटस्थपणे विचार करणाऱ्या व्यक्तींना हा भाग निश्चितपणे रटाळ वाटू शकेल. ग्रीन कन्सल्टन्सी, आर्किटेक्चर, एखाद्या डेव्हलपमेंट प्रोजेक्टमधले बारकावे, शासकीय बाबी इत्यादी बराचसा टेक्निकल भागही यात बऱ्याच तपशीलात येतो. या फील्डशी तुम्ही फारसे संबंधित नसाल, त्याविषयी तुम्हाला फारशी आस्था नसेल, यासंबंधीची वृत्ते, बातम्या इत्यादी तुम्ही फारश्या वाचत नसाल तर तुम्हाला हा भाग समजायला किचकट वाटू शकेल. एक नक्की आहे, की ही कादंबरी करमणूक म्हणून वाचण्याकरता नाही. वर्ल्ड सिनेमा किंवा एखादं अमूर्त चित्र अथवा शिल्प पाहण्याकरता जसा भरपूर पेशन्स आवश्यक असतो, तितक्याच दर्जाचा पेशन्स ही कादंबरी वाचताना ठेवावा लागतो. २४४ पानांपर्यंत आल्यावरही अजून काहीही घडलेलं नाही, असं फीलिंगही वाचताना येऊ शकतं. आधीच सांगितल्याप्रमाणे, ही एकदा वाचून संपवायची गोष्ट नाही. ही एक वेगळी अनुभूती देणारी गोष्ट आहे. यातलं सज्ञान व डोळस जंगलवाचन / निसर्गवाचन रम्य आहे. फोर सीझन्सकरता पुरेसा वेळ हाती हवा. यातल्या वातावरणात रमायची तयारी हवी आणि लेखिका नेईल त्या वाटेने, त्या वाटेवरचा संथ-शांतपणा अंगी भिनवत वाचायची तयारीही हवी. कामायनीची मनोभूमिका समजून घेत, त्यात वर्णन केलेलं वातावरण डोळ्यांसमोर आणत, त्याचा फील घेत घेत, त्यातली पात्रे जी गाणी ऐकतात ती स्वतः ऐकत त्यात रमतरमत वाचायची मजा और आहे. ही फक्त वाचण्याची कादंबरी नसून फील घेत, रमत, मुरत करायची एक सुंदर, तरल गोष्ट आहे. मी अनेकदा म्हणतो, की हल्ली पुस्तके ‘चांगली’ असतात’ पण ती ‘संग्राह्य’ असतीलच असं नाही. ‘फोर सीझन्स’ ही कादंबरी चांगली तर आहेच. पण ती संग्राह्य देखील आहे. यातली भाषा, यातलं वातावरण, कथानक उलगडताना यात केलेले प्रयोग, वाक्य / परिच्छेद अर्धवट तोडायची यातली शैली, डायरीसारख्या छोट्या नोंदी, डायरीच्या आत आणि क्षणात डायरीच्या बाहेर, मनाच्या आतला संवाद, प्रत्यक्षात घडणारा संवाद अशी सतत बदलती असणारी रचना हे सगळं उत्तम आहे. कादंबरीचा एकूण आवाका, तिचा परीघ बराच व्यापक आहे. वेगवेगळ्या टाईमलाईन्स एकमेकांत सहजी गुंफून केलेलं कथनही एरवीपेक्षा वेगळं आहे. ‘पर्यावरण’ या, कादंबऱ्यांमधून फारश्या न-आढळणाऱ्या विषयाला वाहिलेली, बुद्धीला खाद्य देणारी, काही महिने उलटले की पुनर्वाचन करावं असं वाटायला लावणारी, अलीकडच्या काळातली ही एक उत्तम कादंबरी आहे. ...Read more

RUPERI SINDHU
RUPERI SINDHU by ATUL KAHATE Rating Star
महेश पाटील

माझे नाव महेश पाटील असे असून मी मुंबई पोलीस डिपार्टमेंटमध्ये जॉबला आहे. मी ठाणे येथे राहतो. आपण लिहिलेले रुपेरी सिंधू हे पुस्तक अतिशय सुंदर आहे. सिंधू आणि गोपिचंद सर यांनी खूप मेहनत, कष्ट घेतले आहेत ते जाणवते. मला त्यांच्या कष्टाची जाणीव आहे कारण मझी लहान मुलगी अपूर्वा महेश पाटील ही इंटरनॅशनल ज्यूडो प्लेअर आहे. आजपर्यंत तिने (गेल्या ९ वर्षांमध्ये) नॅशनलला ६ गोल्ड मेडल आणि ३ सिल्वर मेडल मिळवले आहे. तसेच २५ सप्टेंबर २०१९ ते ३० सप्टेंबर २०१९ मध्ये इंग्लंड येथे झालेल्या judo commonwealth competition मध्ये गोल्ड मेडल मिळवले आहे. गोपीचंद सर आणि सिंधू यांचे हे यश हा प्रवास आपल्या देशाला प्रेरणा देईल असाच आहे. आणि आपला भारत देश स्पोर्ट्समध्ये ही उत्तम यश मिळवेल. याची मला खात्री आहे. आपण एक उत्तम पुस्तक लिहिलेत त्याबद्दल आभारी आहे. ...Read more