* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: BEDHUND
  • Availability : Available
  • ISBN : 9789353170257
  • Edition : 1
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 184
  • Language : MARATHI
  • Category : FICTION
Quantity
THIS GRIPPING STORY ABOUT LOVE, FRIENDSHIP, BETRAYALS, RESPONSIBILITIES, ADDICTIONS AMIDST THE DREAMS ABOUT THE FUTURE OF FIVE YOUNG SOULS WILL KEEP YOU GLUED AND WILL DEFINITELY LEAVE AN INDELIBLE IMPRINT ON YOUR LIVES.
‘बेधुंद’ ही जयंत, अक्षय, सुरेश, समीर आणि अण्णा (फाइव्ह स्टार्स) या पाच मित्रांची कहाणी आहे. एकाच कॉलेजमध्ये शिकणारे हे पाच जण वसतिगृहात राहत असतात. या पाच तरुणांच्या निमित्ताने कॉलेज जीवनाचा वेध या कादंबरीतून घेतला आहे. जया आणि हर्षलाच्या निमित्ताने आंतरजातीय विवाहाला होणारा विरोध, या पाच जणांवर सुरुवातीला सीनिअर्सकडून झालेल्या रॅगिंगच्या चित्रणातून रॅगिंगचा प्रश्न, अक्षा आणि सोनिया आणि अन्य मुलामुलींच्या माध्यमातून ‘सेक्स’चा अनुभव, या पाचही जणांच्या दारू पिण्यातून व्यसनाधीनता, सुऱ्या आणि पिया यांच्यात होणारं सेक्स चॅटिंग, काही उत्सव साजरे करत असताना विद्याथ्र्यांमध्ये जातीयवादावरून झालेली भांडणे इ. विषयांचं वास्तव चित्रण या कादंबरीतून केलं गेलं आहे. कॉलेज जीवनाची ही काळी बाजू समाजावरही विघातक परिणाम करू शकते, असा गर्भित इशारा या कादंबरीतून मिळतो. तेव्हा कॉलेज जीवनातील हे दाहक वास्तव जाणून घेण्यासाठी ही कादंबरी अवश्य वाचली पाहिजे.
Video not available
Keywords
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK PRABHAT 08-02-2019

    कॉलेज जीवनाचा प्रवास करायला लावणारे पुस्तक... अविनाश लोंढे लिखित ‘बेधुंद’. ही कथा सुरू होते पाच मित्रांच्या कॉलेज मैत्रीपासून. जयंत, अक्षय, सुरेश, समीर आणि अण्णा हे फाईव्ह स्टार इंजिनिअिंरगच्या पहिल्या वर्षाला... पहिलेच वर्ष अन् तिथे चालणारी चोरीछुपे रॅगिंग अन् त्यातून निर्माण झालेली मैत्री अन् दुश्मनी घेऊन बेधुंद जगात त्यांचा प्रवास चालू होतो. जयंतच्या आयुष्यात हर्षला येते अन् तिचा भाऊ हर्षलसोबत वादाच ठिणगी पडते आणि सुरुवात होते दुश्मनीला... अक्षय सरळ अन् घरातील परिस्थितीची जाणीव असलेला... एका कार्यक्रमादरम्यान सोनिया म्हणजे कॉलेजमधील सगळ्यात सुंदर अन् हुशार मुलगी. हिच्याशी त्याची मैत्री होते... अश्विनी या फाईव्ह स्टारची जवळची मैत्रीण... हुशार अन् वेळीच स्वत:ला सावरणारी. धाब्यावर यांची मैत्री फुलते खरी पण पुढे यांच्या आयुष्यात एक एक घटना अशा घडत जातात की सगळे सुन्न होतात. हे पुस्तक तुमच्या आयुष्यातील काही सोनेरी क्षण परत आणेल. हे बेधुंद क्षण थोड्या फार फरकाने तुम्ही नक्की जगलेले असणार. लेखकाने भाषासुद्धा कॉलेजच्या मुलांच्या तोंडी असणारी लिहिली आहे. प्रेम आणि त्यापलीकडे असलेले संबंध, मैत्री, रात्रभर अनोळखी मुलीसोबत केलेले चॅटिंग त्यातून निर्माण झालेली मैत्री, परीक्षा, अभ्यास, स्वप्न, दुश्मनी त्यातून घेतलेला सूड, ताटातूट, बेधुंद वातावरणातील व्यसन, ओढ, जातीवरून होणारी भांडणे, मजा मस्ती अन् या सगळ्यांचा प्रत्येकाच्या आयुष्यावर होणार वेगवेगळा परिणाम... थोडक्यात निसरड्या रस्त्याची ही वाट कोणी कशाप्रकारे पार करायची ज्याने त्याने ठरवायचे. हे वय धुंद होण्याचे आहे, की आपल्या आयुष्याला योग्य वळण देणारे आहे, याचा सारासार विचार देणारे पुस्तक आहे. लिखाण बिनधास्त आहे, नातेसंबंध उघड आहेत, कॉलेजच्या मुलांच्या तोंडी असणारी भाषाही आहे, पण कुठे तरी वास्तव दर्शविणारे पुस्तकं आहे. हे पुस्तक वाचून नक्कीच महाविद्यालयीन मुलांना कसे वागू नये कळेल. कदाचित होणाऱ्या चुका टाळता येतील. कथेमध्ये अनेक पात्र आहेत त्यांचे परस्परांशी येणारे संबंध कथेमध्ये खिळवून ठेवतात अन् क्षणाक्षणाला उत्सुकता वाढवतात. जया अन् हर्षालीचे प्रेम, अक्षय आणि सोनियात असलेले नाते तिच्या आयुष्यात असलेला आधीचा प्रियकर... अक्षयच्या आयुष्यात येणाऱ्या इतर मुली, सुरेश आणि अण्णा यांचे शैक्षणिक निकाल. मोठ्या पदावर पोहोचलेले विद्यार्थी, अन् सुन्न करणारा शेवट... विचार करायला लावणारा शेवट. अनपेक्षित धक्कादायक शेवट. बेधुंद जगा पण आयुष्यावर त्याचा काय परिणाम होतोय याचा विचार करा. सहज सोपा दिसणारा पण अडवळणाचा रस्ता जपून पार करा असा संदेश डोळसपणे देणारे पुस्तक करमणूक करणारे तर आहेच पण तितकेच खूप काही शिकवून जाणारे आहे. या पुस्तकाचे प्रकाशन मेहता पब्लिशिंग हाऊस यांचे आहे. तर नक्की वाचा ही तरुणाईला बेधुंद करणारी कादंबरी... -मनीषा संदीप ...Read more

  • Rating StarDAINIK PRABHAT 08-02-2019

    कॉलेज जीवनाचा प्रवास करायला लावणारे पुस्तक... ही कथा सुरू होते पाच मित्रांच्या कॉलेज मैत्रीपासून. जयंत, अक्षय, सुरेश, समीर आणि अण्णा हे फाईव्ह स्टार इंजिनिअिंरगच्या पहिल्या वर्षाला... पहिलेच वर्ष अन् तिथे चालणारी चोरी छुपे रॅगिंग अन् त्यातून निर्माणझालेली मैत्री अन् दुश्मनी घेऊन बेधुंद जगात त्यांचा प्रवास चालू होतो. जयंतच्या आयुष्यात हर्षला येते अन् तिचा भाऊ हर्षलसोबत वादाच ठिणगी पडते आणि सुरुवात होते दुश्मनीला... अक्षय सरळ अन् घरातील परिस्थितीची जाणीव असलेला... एका कार्यक्रमादरम्यान सोनिया म्हणजे कॉलेजमधील सगळ्यात सुंदर अन् हुशार मुलगी. हिच्याशी त्याची मैत्री होते... अश्विनी या फाईव्ह स्टारची जवळची मैत्रीण... हुशार अन् वेळीच स्वत:ला सावरणारी. धाब्यावर यांची मैत्री फुलते खरी पण पुढे यांच्या आयुष्यात एक एक घटना अशा घडत जातात की सगळे सुन्न होतात. हे पुस्तक तुमच्या आयुष्यातील काही सोनेरी क्षण परत आणेल. हे बेधुंद क्षण थोड्या फार फरकाने तुम्ही नक्की जगलेले असणार. लेखकाने भाषासुद्धा कॉलेजच्या मुलांच्या तोंडी असणारी लिहिली आहे. प्रेम आणि त्यापलीकडे असलेले संबंध, मैत्री, रात्रभर अनोळखी मुलीसोबत केलेले चॅटिंग त्यातून निर्माण झालेली मैत्री, परीक्षा, अभ्यास, स्वप्न, दुश्मनी त्यातून घेतलेला सूड, ताटातूट, बेधुंद वातावरणातील व्यसन, ओढ, जातीवरून होणारी भांडणे, मजा मस्ती अन् या सगळ्यांचा प्रत्येकाच्या आयुष्यावर होणार वेगवेगळा परिणाम... थोडक्यात निसरड्या रस्त्याची ही वाट कोणी कशाप्रकारे पार करायची ज्याने त्याने ठरवायचे. हे वय धुंद होण्याचे आहे, की आपल्या आयुष्याला योग्य वळण देणारे आहे, याचा सारासार विचार देणारे पुस्तक आहे. लिखाण बिनधास्त आहे, नातेसंबंध उघड आहेत, कॉलेजच्या मुलांच्या तोंडी असणारी भाषाही आहे, पण कुठे तरी वास्तव दर्शविणारे पुस्तकं आहे. हे पुस्तक वाचून नक्कीच महाविद्यालयीन मुलांना कसे वागू नये कळेल. कदाचित होणाऱ्या चुका टाळता येतील. कथेमध्ये अनेक पात्र आहेत त्यांचे परस्परांशी येणारे संबंध कथेमध्ये खिळवून ठेवतात अन् क्षणाक्षणाला उत्सुकता वाढवतात. जया अन् हर्षालीचे प्रेम, अक्षय आणि सोनियात असलेले नाते तिच्या आयुष्यात असलेला आधीचा प्रियकर... अक्षयच्या आयुष्यात येणाऱ्या इतर मुली, सुरेश आणि अण्णा यांचे शैक्षणिक निकाल. मोठ्या पदावर पोहोचलेले विद्यार्थी, अन् सुन्न करणारा शेवट... विचार करायला लावणारा शेवट. अनपेक्षित धक्कादायक शेवट. बेधुंद जगा पण आयुष्यावर त्याचा काय परिणाम होतोय याचा विचार करा. सहज सोपा दिसणारा पण अडवळणाचा रस्ता जपून पार करा असा संदेश डोळसपणे देणारे पुस्तक करमणूक करणारे तर आहेच पण तितकेच खूप काही शिकवून जाणारे आहे. या पुस्तकाचे प्रकाशन मेहता पब्लिशिंग हाऊस यांचे आहे. तर नक्की वाचा ही तरुणाईला बेधुंद करणारी कादंबरी... -मनीषा संदीप ...Read more

  • Rating Starशिरीष राणे....

    अविनाश लोंढे लिखित बेधुंद कादंबरी वाचनात आली. कॉलेज जीवनातील आठवणी म्हणजे मनाच्या मरुभूमी वर कायमस्वरूपी उमटलेले ठसे. ही कादंबरी वाचताना जीवनाच्या प्रवासात मनाच्या तळाशी गेलेल्या आठवणींच्या पुनःप्रत्ययाचा आनंद मिळाला. कादंबरीतील प्रत्येक पात्र जिवंत ेखाटलं गेलय. अस्सल व्यक्तिचित्रण हे या कादंबरीचं बलस्थान आहे. त्याच बरोबर प्रसंगी bold वाटणारी भाषा आजच्या पिढीच प्रतिनिधित्व करते. वाचताना कुठे तरी सुहास शिरवाळकरांच्या दुनियादारी कादंबरीचा पुढचा भाग वाचतोय असा भास होतो. आजच्या काळात जर दुनियादारी ही कादंबरी लिहिली असती तर या पेक्षा वेगळं लिहिलं गेलं नसत. कादंबरी एकदा वाचायला घेतली की संपवल्या शिवाय ठेऊ शकत नाही, या बद्दल अविनाश लोंढे या लेखकाचं खास अभिनंदन. आजच्या बेधुंद तरुणाईला कस वागू नये, हा संदेश कुठेही उपदेशाचे डोस न पाजता देणं हे अवघड काम लेखकाने अगदी लीलया पेललं आहे. आवर्जून वाचवी अशी ही कादंबरी लवकरच रुपेरी पडद्यावर बघायला मिळेल. ...Read more

  • Rating Starशेखर जोशी

    `बेधुंद` महाविद्यालयीन जीवनाचे प्रतिबिंब खरगपूर येथील आयआयटीमधून एम.टेक ही पदवी मिळविलेले अविनाश लोंढे यांची `बेधुंद` ही कादंबरी भान हरपलेल्या आजच्या काही महाविद्यालयीन तरुणांच्या बेबंद आणि बेधुंद जीवनाचे प्रतिबिंब आहे. अर्थात सर्वच महाविद्यालयीन रुणाई अशीच असते असे नाही. नक्कीच काही अपवाद आहेत. शाळेच्या शिस्तीतून बाहेर पडल्यानंतर महाविद्यालयीन जीवन (मग ते कोणत्याही शाखेतील असो) हे फुलपाखरासारखे स्वच्छंदी जगावे असे त्या वयात प्रत्येकाला वाटत असते. काही जण घरच्या संस्कारामुळे किंवा चांगल्या मित्रांच्या संगतीमुळे वाहावत जात नाहीत. पण काही जणांचे भान महाविद्यालयीन जीवनात पूर्णपणे हरपते आणि अनेकदा शाळेत हुुशार म्हणून गणल्या जाणाऱया काहींची महाविद्यालयीन जीवनात घसरण सुरु होते. रॅगिंग, वेगवेगळी व्यसने, प्रेम प्रकरणे, अश्लील गप्पा, चित्रपट पाहणे, संदेश पाठविणे, दारुच्या पार्ट्या, भटकणे, दुचाकीवरुन भटकणे आणि इतर अनेक गोष्टी करणे म्हणजेच महाविद्यालयीन जीवन, तीच खरी मजा असा काहींचा गैरसमज झालेला असतो. हे सर्व करणे भूषणावह वाटत असते आणि हे न करणारा बावळट ठरत असतो. लोंढे यांच्या `बेधुंद` या कादंबरीत पाच मित्रांची गोष्ट सादर करण्यात आली आहे. आज आपण समाजात महाविद्यालयीन किंवा तरुण पिढीच्या बाबतीत जे ऐकतो, वाचतो, पाहतो त्याचे चित्र लोंढे यांनी यात मोकळेपणाने मांडले आहे. ही कादंबरी फाईव्ह स्टार ग्रुपची म्हणजे जयंत, अक्षय, सुरेश, समीर आणि अण्णा या पाच मित्रांची, त्यांच्या आयुष्यात घडणाऱया घटनांची आहे. महाविद्यालयीन आणि वसतीगृहावरील जीवन, तेथील रॅगिंग यासह रोहित, सोनिया, एच.डी. संग्राम, विनय, हर्षला, सचिन सर आदी व्यक्तिरेखाही कादंबरीत येतात. रॅगिंग, शिवजयंती, मेस कमिटी, निवडणूक तसेच जया-हर्षला आणि अक्षय-सोनिया यांचे प्रेमप्रकरण याचाही मसाला यात आहे. महाविद्यालयीन जीवनात घेतलेला लैंगिक सुखाचा अनुभव आणि अन्यही तरुणाईशी निगडीत असलेल्या गोष्टी कादंबरीत दाखविण्यात आल्या आहेत. कादंबरीतील व्यक्तिरेखांचे टवाळ आणि अश्लील बोलणे, शिव्यांचा वापरही पाहायला मिळतो. लोंढे यांनी आजच्या तरुणाईची भाषा, त्यांचे प्रश्न, विषय बिनधास्त आणि बेधकपणे `बेधुंद`मध्ये मांडले आहेत. त्यामुळे काही जणांना ही कादंबरी आपल्या महाविद्यालयीन आणि वसतीगृहातील जीवनाची आठवण करुन देईल. काही जणांना सुहास शिरवळकर यांची `दुनियादारी` किंवा त्यांच्याच अन्य काही कादंबऱया वाचत आहोत का, असाही प्रश्न पडेल. कादंबरीची लेखनशैली काहीशी विस्कळीत, तुटक आहे. पण अशा शैलीतील लिखाणाची आवड असणाऱयांना कदाचित तसे वाटणारही नाही. बेधुंद आणि बेभान जीवन म्हणजे सर्वस्व नाही आणि अयोग्य मार्गावरुन चालणे किती धोकादायक असू शकते त्याचे चित्र `बेधुंद`च्या निमित्ताने मांडण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. ही कादंबरी मेहता पब्लिशिंग हाऊसने प्रकाशित केली असून १८२ पृष्ठांच्या या कादंबरीचे मूल्य २५० रुपये इतके आहे. लेखक अविनाश लोंढे यांचा ई मेल avi4u.iitkgp@gmail.com ...Read more

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

MAYADA - IRAQCHI KANYA
MAYADA - IRAQCHI KANYA by Jean Sasson Rating Star
Zee Marathi Disha 20-26April

1991 सालच्या आखाती युद्धानंतर इराक अती क्षुब्ध झाला. हे युद्ध त्यांच्याच अध्यक्षानं, सद्दाम हुसेननं, ओढवून घेतलेली बंधंन जनतेविषयी वाटणार्या कुतुहलातून इंग्रजी लेखिका जीन सॅसन यांनी इराकला भेट दिली. बगदादमध्ये पोहोचल्यावर माहितीखात्याच्या कचेरीत जाऊनतिनं दुभाष्याचं काम करणारी स्त्री हवी आहे, असं सांगितलं. परंतु या कामासाठी फक्त पुरुषच नेमावेत हा सरकारी नियम होता. तरीही लेखिकेच्या हट्टामुळे अखेर जीन सॅसन आणि मयादाची भेट झाली. ती लेखिकेची दुभाषी, वाटाड्या झाल्यानं तिच्या मदतीनं इराकदर्शन झालं मयादा-अल-अस्करी ही एक खानदानी, सुन्नी पंथीय, उच्चस्तरीय घराण्यातली उत्तम इंग्रजी बोलणारी स्त्री. मयादाचं घराण हे तिथलं एक प्रसिद्ध राजकीय घराणं. इराकमध्येच ती लहानाच मोठी झाली. काही दिवस तिनं वृत्तपत्राच्या वार्ताहराचं कामही केलं. सद्दाम हुसेनचा तिला संताप येत असे, कारण तिच्या मते त्यानं इराकला एक मोठा तुरुंग बनवून टाकलं. त्यामुळे त्यादी कारकीर्द संपलेली पाहणं हे तिच्या आयुष्यातील एकमेव स्वप्न होतं. 2003 च्या सुमारास अमेरिकेनं इराकी लोकांच्या मुक्तीसाठी सैन्य पाठवलं आणि सद्दामला सत्तेवरून दूर केलं. त्या वर्षीच मयादानं ठरवलं की इराकमध्ये जे काही पाहिलं, भोगलं ते सार्या जगासमोर आणण्याचं ठरवलं. बराच काळ चर्चा केल्यानंतर तिनं इग्रंजी लेखिका जीन सॅसनला हे पुस्तक लिहायला सांगितलं. आधुनिक इराकचं सत्य जगासमोर आणणारं जीन सॅसनचं पुस्तक आहे -‘मयादा-इराकची कन्या’ देश प्राचीन असला तरी त्यातल्या घटना नजीकच्या आहेत.... आपल्याला अंतर्मुख करायला लावणार्या आहेत. मयादाची, इराकी जनतेची ही कथा भारतीयांना अविश्वसनीय वाटेल, परंतु ती सत्य आहे. हादरवून टाकणारी असली तरी लोकशाहीचं, स्वातंत्र्याचं महत्त्व अधोरेखित करणारी आहे, हे निश्चित. ‘मयादा’ वाचून झाल्यावर मनात येतं - आम्ही भारतीय नागरिक लोकशाहीप्रणालीत मुक्तपणे वावरतो. एवढं असूनही देशाविषयीची बांधिलकी, लोकशाहीचं मूल्य, महत्त्व समजून घेण्यात आम्ही कमी पडतो का, असं या निमित्तानं तपासून बघावंसं वाटलं तरी खूप झालं! ...Read more

THE FACEBOOK EFFECT
THE FACEBOOK EFFECT by David Kirkpatrick Rating Star
LOKPRABHA 26-04-2019

फेसबुकची सोशल कथा... आजपासून दहाएक वर्षांपूर्वी ‘तुम्ही कुठे भेटून गप्पा मारायचात’ असा प्रश्न एखाद्या तिशी-पस्तीशीतील मंडळींना विचारला तर कदाचित त्यांना ते ठिकाण पटकन आठवणारही नाही किंवा पंधरा वर्षांपूर्वी टाइमपास कसा करायचात, हा प्रश्न त्यांना बुचक्यात पाडेल. स्मार्टफोन आणि इंटरनेट या दोन साधनांनी समृद्ध असलेल्या आपल्या समाजावर फेसबुकने पाडलेला प्रभाव किती, याचं मोजमाप वरील दोन प्रश्नांतून करता येईल. जगभरात २.३ अब्ज इतके मासिक वापरकर्ते असलेल्या फेसबुकने साऱ्यांनाच भारून टाकलं आहे. सोशल नेटवर्किंगचं अफाट जाळं विणणाऱ्या फेसबुकने केवळ संवादाचं नवीन माध्यमच उभं केलं नाही तर, माणसांना एकमेकांना जोडण्याचंही काम केलं. जगाच्या कोणत्याही भागात घडणाऱ्या एखाद्या घटेचा व्हिडिओ पोहोचवण्यापुरतंच ते मर्यादित राहिलेलं नाही तर, अनेक देशांच्या सत्तासंघर्षात त्यानं महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. असं असलं तरी, आपल्या अवतीभवती फेसबुकबद्दल तक्रारी करणारेही अनेकजण सापडतील. फेसबुकच्या माध्यमातून लोकांच्या खासगीपणावर होत असलेलं अतिक्रमण, त्याला आलेलं बाजारीकरणाचं स्वरूप, वापरकर्त्यांच्या माहितीची विक्री आणि तरुण पिढीत वाढत असलेलं फेसबुकचं व्यसन अशा अनेक रास्त तक्रारी या माध्यमाची काळी बाजू उघड करतात. फेसबुकच्या पंधरा वर्षांच्या कारकीर्दीतल्या या स्थित्यंतराचा मागोवा घ्यायचा असेल तर, ‘फेसबुक इफेक्ट’ हे डेव्हिड कर्कपॉट्रिक लिखित आणि वर्षा वेलणकर यांनी मराठीतून अनुवादित केलेलं पुस्तक वाचायला हवं. फोर्च्युन या जगप्रसिद्ध अमेरिकी नियतकालिकात तंत्रज्ञान संपादक या पदावर अनेक वर्षे काम केलेले आणि तंत्रज्ञानविषय घडामोडींचा बारकाईने अभ्यास करणारे म्हणून डेव्हिड कर्कपॉट्रिक प्रसिद्ध आहेत. आपल्या चार दशकांच्या कारकीर्दीत कर्कपॉट्रिक यांनी फेसबुकच्या निमित्ताने समाजमनावर होत असलेला परिणाम हेरला आणि त्याला पुस्तकाचे स्वरूप दिले.’ जगभरातील लोकांना आणि विशेषत: तरुणाईला एका समान सांस्कृतिक अनुभवाला सामोरं जाण्याचा मार्ग मोकळा करू देणारं हे द्वार आहे’ असं त्यांचं म्हणणं आहे. ‘पण ही (फेसबुकची) वाढ आणि समाजात खोलवर होणाऱ्या त्याचा शिरकाव यामुळे काही सामाजिक, राजकीय, नियमन आणि धोरणासंदर्भात जटिल प्रश्नही निर्माण झाले आहेत’ हेही आवर्जून सांगतात. या दोन वाक्यांच्या दरम्यान कर्कपॉट्रिक यांनी फेसबुकची अवघी सोशलकथा वाचकांसमोर मांडली आहे. या पुस्तकाचं प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे फेसबुकच्या जन्माची कथा. मार्क झकरबर्ग यानं हॉवर्डमध्ये शिक्षण घेत असताना एक अवांतर प्रकल्प म्हणून फेसबुकची निर्मिती केली. हॉवर्डमधल्या विद्यार्थ्यांना एकमेकांशी जोडण्यासाठीचा तो प्रयोग होता. पण त्याही आधी मार्कनं फेसमॉश नावाचा एक प्रोग्रॉम तयार केला होता. हॉवर्डच्या कॉलेज कॅम्पसमधील सर्वांत हॉट चेहरा शोधण्यासाठी या प्रोग्रॉमचा खटाटोप मार्कनं केला होता. हॉवर्डमधल्या सगळ्या विद्यार्थ्यांची माहिती असलेल्या एका डायरीला फेसबुक असं म्हटलं जाई. फेसमॉशसाठी मार्कनं फेसबुकचाच वापर केला. फेसबुकमधील सगळी माहिती फेसमॉशमध्ये पुरवल्यानंतर मार्कनं केवळ चाचणी म्हणून आपल्या काही मित्रांना त्याची लिंक पाठवली. पण त्याच्या मित्रमंडळींना फेसमॉश इतकं भावलं की काही तासांत ते अवघ्या हॉवर्डच्या चर्चेचा विषय बनलं. पण मार्क तिथंच थांबला नाही. त्यानं फेसमॉश आणि त्याआधीच्या अशाच खटाटोपांना एकत्र करत द फेसबुक डॉट कॉम हे संकेतस्थळ प्रदर्शित केलं. हॉवर्डमधील विद्यार्थ्यांना आपल्या मित्रमंडळींच्या संपर्कात ठेवण्यासाठी हे संकेतस्थळ विकसित करण्यात आलं. त्याला अफाट यश मिळालं आणि त्यानंतर वर्ष-दोन वर्षांत झकरबर्गनं विविध महाविद्यालये, हायस्कूल असं करत सर्वसामान्य तरुणाईसाठी फेसबुक सुरू केलं. फेसबुकच्या जन्माची ही कथा या पुस्तकात अतिशय विस्ताराने आली आहे. त्यामुळे अन्यत्र कुठेही न वाचलेले अनेक पैलू यानिमित्ताने उलगडले आहेत. फेसबुक सार्वजनिक होताच त्या वेळी तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अग्रगण्य असलेल्या मायक्रोसॉफ्ट, गुगल, याहू, वायकॉम यांसारख्या कंपन्यांनी ते आपल्या ताब्यात घेण्याचे कसे प्रयत्न केले, याचं वर्णनही या पुस्तकात आहे. फेसबुकमधील हिस्सेदारीसाठी बड्या-छोट्या कंपन्यांनी केलेली मोर्चेबांधणी या पुस्तकात अतिशय व्यवस्थितपणे मांडली आहे. पुढे फेसबुकची कंपनी स्थापन करताना झकरबर्गच्या आयुष्यात घडलेला घटनाक्रमही कर्कपॉट्रिक यांनी सखोल संशोधनाद्वारे मांडला आहे. हा सगळा इतिहास केवळ रंजकच नव्हे, तर एखाद्या नवउद्यमीला प्रेरित करणाराही आहे. त्याच काळात फेसबुकची संकल्पना ही निव्वळ उचलेगिरी असल्याचा आरोप करून करण्यात आलेल्या याचिकांची माहितीही कर्कपॉट्रिक देतात. मात्र त्यात केवळ फेसबुक आणि झकरबर्ग यांची बाजू झळकते. फेसबुकच्या संकल्पनेवर दावा करणाऱ्यांचं म्हणणं विस्ताराने मांडण्यात कर्कपॉट्रिक यांनी केलेला संकोच अनाकलनीय आहे. फेसबुकच्या जन्मकथेनंतर पुस्तकाची शेवटची दीडेकशे पाने त्याच्या आजच्या (अर्थात २०१० पर्यंतच्या) प्रवासाची आहेत. या दरम्यान फेसबुकचा १५ अब्ज डॉलरची कंपनी म्हणून निर्माण झालेला दबदबा तसंच फेसबुकमुळे वापरकर्त्यांच्या गोपनीयतेला असलेला धोका यांचं विवेचन पुस्तकात व्यवस्थित आलं आहे. फेसबुकचा राजकीय व्यासपीठ म्हणून होत असलेला वापर आणि फेसबुकच्या माध्यमातून देशोदेशांतील चळवळींना मिळालेलं व्यासपीठ यांचाही कर्कपॉट्रिक यांनी आढावा घेतला आहे. हे करतानाच लेखकाने फेसबुकच्या भविष्याचाही वेध घेण्याचा प्रयत्न केला आहे. युनिव्हर्सल कनेक्टिव्हिटीसाठी आवश्यक गुण फेसबुकमध्ये पुरेपूर भरलेले आहेत. फेसबुकला ‘वैश्विक खेडं’ बनवण्याच्या झकरबर्गच्या महत्त्वाकांक्षेलाही ते पूरक आहेत. मात्र हे होत असतानाच अनियंत्रित आणि अतिरेकी देवाणघेवाणीतून निर्माण होणाऱ्या माहितीचं काय, असा प्रश्नही लेखकाने शेवटी विचारला आहे. सरतेशेवटी अनुवादाविषयी, फेसबुकबद्दल तक्रारी करणाऱ्या पालकांनी आणि त्याच्या नको इतक्या प्रेमात पडलेल्या तरुणवर्गाने आवर्जून वाचावे असे हे पुस्तक आहे. या पुस्तकाच्या अनुवादाची गरज वर्षा वेलणकर यांनी आपल्या मनोगतात अतिशय स्पष्टपणे विशद केली आहे. ज्या संवादाची, त्यातून निर्माण होणाऱ्या मानवी नात्यांची, त्या नात्यांच्या जपणुकीची अपेक्षा मार्क झकरबर्गला आहे, त्यात फेसबुक वापरणाऱ्यांच्या या साधनासंदर्भातील अज्ञानाचा मोठा अडसर निर्माण झाला आहे, असे वेलणकर सांगतात आणि ते योग्यही आहे. पुरेशा माहितीअभावी वापरलेल्या कोणत्याही गोष्टीचा पुरेपूर उपयोग तर करता येतच नाही, परंतु त्यातून नुकसान होण्याचाच धोका अधिक असतो. फेसबुकच्या बाबतीत असे धोके आपल्याला वारंवार दिसत आहेत. त्या धोक्यांपासून बचाव करायचा असेल तर ‘द फेसबुक इफेक्ट’ वाचायलाच हवं. –आसिफ बागवान ...Read more