* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: ANTARIKASHACHA VEDH
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177666274
  • Edition : 3
  • Publishing Year : JANUARY 2006
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 204
  • Language : MARATHI
  • Category : SCIENCE
  • Available in Combos :SUDHA RISBUD COMBO SET - 4 BOOKS
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
"SCIENCE IS AN ONGOING PROCESS. IT NEVER ENDS." DR. CARL SAGAM. MAN STARTED HIS JOURNEY IN THIS WORLD, HE EXPLORED SEAS, MOUNTAINS, OCEANS, LANDFORMS, HE EXPLORED EVERYTHING THAT HE CAME ACROSS. HE WAS EAGER TO FIND OUT THE SECRET OF THIS UNIVERSE, THE UNIVERSE WAS CALLING HIM. VERY SLOWLY, BUT FIRMLY, HE LANDED IN IT, THAT WAS THE TIME WHEN HE COULD HEAR THE SOFT CALL FROM THE PAST, FROM THE HISTORY. DURING HIS EXPEDITION, HE FOUND A TRUE FRIEND, A FRIEND WHO WOULD NOT LEAVE HIS SIDE UNDER ANY CIRCUMSTANCES, A FRIEND WHO WOULD ACCOMPANY HIM ON ANY DANGEROUS VOYAGE, A FRIEND WHO WOULD NOT HESITATE TO IDENTIFY THE TRUTH APART FROM THE FALSITY, A FRIEND WHO WOULD SEE BEYOND CASTE, RELIGION, LANGUAGE, NATION, RIGHTS, FELICITATIONS, POWER. A TRUE BELIEVER OF TRUTH. THIS FRIEND HELD THE HANDS OF MAN AND MADE HIM WALK ON THE PATH OF TRUTH, MARCHING FORWARD TOWARDS THE SPACE. THIS FRIEND WAS SCIENCE. AS WE KNOW, THE SPACE IS BOUNDLESS AND SO IS THE SCIENCE. THERE ARE NO LIMITS TO BOTH OF THESE. THE MORE WE TRY TO UNDERSTAND THEM, THE LESS WE COME TO KNOW THEM. THE MORE CLOSE WE ARE TO THEM, THE MORE DEAR THEY ARE TO US. TODAY, WHEN WE ARE EXPLORING THE SPACE MORE AND MORE, OUR FRIEND, THE SCIENCE IS CONTINUOUSLY WITH US, NOT EVEN FOR A SINGLE MOMENT IT HAS REMAINED ALOOF. THROUGH EXPLORING THE SPACE, MAN IS GETTING CLOSER TO KNOW HIMSELF. THIS BOOK IS AN HONEST ATTEMPT TO DESCRIBE THE JOURNEY AND MEASURES OF HAPPINESS DURING IT.
या विश्वाच्या अथांग सागराच्या किनाNयावर आपल्या पाऊलखुणा उमटवत माणसाने आपला प्रवास सुरू केला अन् त्याच प्रवासात त्याला ह्या विश्वाचे रहस्य खुणावू लागले.... विश्वसागराची गाज बोलवू लागली. आपल्या पाऊलखुणांचा मागोवा घेण्यासाठी त्याने ह्या सागरात आपले पाय हळूच भिजवले, तेव्हा त्याला त्याच्या गतकाळाची, इतिहासाची साद ऐवूÂ आली. ही साद ऐकत असताना त्याने जो प्रवास सुरू केला, त्यात त्याला एक साथीदार गवसला... मित्र मिळाला... हा मित्र कसा आहे? मित्र जसा असावा तसा आहे! खNयाला खरे म्हणणारा अन् खोट्याला खोटे! धर्म, जातपात, भाषा, राष्ट्र, अधिकार, मान-सन्मान, स्थान ह्या कशाकशाचीही पर्वा न करणारा, केवळ सत्य तेच सांगणारा अन् सांगता सांगता, माणसाच्या बोटाला धरून पुढे नेणारा...
स्वातंत्र्यवीर सावरकर पुरस्कार २००६
Video not available
No Records Found
No Records Found
Keywords
"#MARATHIBOOKS#ONLINEMARATHIBOOKS#TRANSLATEDMARATHIBOOKS#TBC#TRANSLATEDBOOKS@50% #ANTARIKASHACHAVEDH #ANTARIKASHACHAVEDH #अंतरिक्षाचावेध #SCIENCE #MARATHI #SUDHARISBUD #सुधारिसबुड "
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK PRABHAT 02-07-2006

    भारतीय संशोधकांच्या चष्मातून अंतरिक्षाचा वेध... अंतरिक्षाचा वेध ‘हे पुस्तक म्हणजे डॉ. कार्ल सॅगन यांच्या ‘कॉसमॉस’ या पुस्तकाचा सुधा रिसबुड यांनी करून दिलेला परिचय आहे. विज्ञानावर आधारित साहित्य सर्वसामान्य वाचकांपर्यंत पोचवण्यात डॉ. सॅगन हे एक यशस्व लेखक मानले जातात. त्यांच्या ‘द ड्रॅगन ऑफ एडन’ या पुस्तकाला ‘पुलित्झर’ हा अमेरिकन साहित्यातल सर्वोच्च मानला जाणारा पुरस्कार मिळाला आहे. व्हायेजर यानामध्ये जी कालकुपी ठेवण्यात आली, त्या कुपीतील माहिती तयार करण्यात डॉ. कार्ल सॅगन यांचे योगदान मोलाचे होते. शुक्रावरील ‘ग्रीन हाऊस’ परिणाम, मंगळावरील वादळे, टायटन भोवतालचे ढग, जिवाची उत्पत्ती, असे अनेक विषय डॉ. सॅगन यांच्या संशोधनामुळे समजण्यास साहाय्य झाले आहे. अंतराळ संशोधनातील ते पहिल्या प्रतीचे शास्त्रज्ञ मानले जातात. अणुयुद्ध झाले तर मागाहून उद्भवणारा आण्विक हिवाळा यावर त्यांनी संशोधन केले आहे. त्यांचे ‘कॉसमॉस’ हे पुस्तक अतिशय माहितीपूर्ण तसेच रंजक आहे. अतिशास्त्रीय माहिती त्यांनी टाळण्याचा प्रयत्न केला आहे. अशा या गाजलेल्या पुस्तकाचा परिचय सौ. रिसबुडांनी केलेला आहे. पण हा केवळ ‘कॉसमॉस’चा परिचय नाही तर भारतीय शास्त्रज्ञाने या विषयाचे योगदानही नमूद केलेले आहे. त्यामुळे भारतीय शास्त्रज्ञांबद्दलचा आपला अभिमान दुणावतो. उदाहरणार्थ, आधुनिक ज्योतिषविद्येचा जनक टोलेमी समजला जात असला तरी लगाध यांनी भारतीय खगोलशास्त्राचा पाया घातला. ते वेदांत ज्योतिषांचे मूळ लेखक म्हटले पाहिजे, असे सौ. रिसबुडांनी नमूद केले आहे. (पृ.२७) त्याचप्रमाणे वैदिक काळातील प्रमुख खगोल निरीक्षक म्हणून विश्वामित्राचा उल्लेख करावा लागेल. गुरू या ग्रहाला ओळखण्याचे श्रेय. वामदेवांकडे जाते; तर शुक्र ग्रहाला शोधण्याचे श्रेय भृगूंचा मुलगा वेनभार्गव याला दिले जाते. पाश्चात्त्य संशोधकांनी निकोलस कोपर्निकस (‘ग्रहांची गती’ संबंधीचा सिद्धांत इ.स. १५४३) केप्लेर (हामर्नीज ऑफ द वल्र्ड - ग्रहांच्या परिभ्रमणातील सुसंगती संबंधीचे संशोधन) न्यूटन (गतीसंबंधीचे नियम) यांच्या संशोधनाचाही थोडक्यात उल्लेख केलेला आहे. सूर्याचे सामर्थ मानवी अनुभवापलीकडे आहे. ज्ञानेश्वरांनी ते जाणले होते. एका ओवीत ते म्हणतात – अगा सूर्योदये जालिया । सूर्ये सूर्येचि पाहावा धनंजया । तेवि माते तिया जाणावया मीचि हेतू ।। (अर्थ - हे धनंजया, सूर्य उगवल्यावर सूर्याच्या तेजानेच सूर्य पहावा लागतो, त्याचप्रमाणे मला जाणण्याच मीच कारण आहे.) म्हणजे पाश्चात्त्यांचे संशोधन वाचकांपुढे मांडताना भारतीय संशोधक, संत, विचारवंत, परंपरा, बुद्धिमत्ता यांचे दाखले सौ. रिसबुडांनी दिल्याने पुस्तकाची खुमारी वाढली आहे. त्यांनी ‘कॉसमॉस’चे शब्दश: भाषांतर दिले असते तर ते सामान्य वाचकाला कळले नसते व विवेचन कंटाळवाणेही झाले असते. आणखी एक उदाहरण देतो. अनंताची कल्पना भारतीय तत्त्वज्ञांना फार प्राचीन काळापासून ज्ञात होती. ‘अनंत’ म्हणजे काय, याचे नेमके वर्णन भास्काराचार्य (दुसरे) यांनी अचूक मांडले आहे. (इ.स. ११५० च्या सुमारास) ‘खहर राशी म्हणजे अनंत’ असे ते म्हणतात. अस्मिन्विकार: खहरेण राशावपि प्रविष्टेष्वपि नि:सृतेषु । बहुष्वपि स्यल्लयसृष्टी काले ऽ नन्तेऽच्युते भूतगणेषु यद्वत् ।। (ज्याप्रमाणे सृष्टी व्युपत्ती आणि प्रलय काळाच्या समयी, अनंतजीव ब्रह्मातून येतात आणि जातात; परंतु तो (ब्रह्म) मात्र अनंतच राहतो. त्याचप्रमाणे अनंत ही संख्या आहे, त्यात काही वाढवले आणि कमी केले तरी फरक पडत नाही.) सौ. रिसबुडांची शैली कशी ओघवती आहे. याचा नमुना द्यावासा वाटतो. ‘ग्रह-ताऱ्यांचे जीवन’ (पृ. १३२-१४८), या प्रकरणात त्या म्हणतात, ‘नुकतेच जन्मलेले विश्व काही काळ प्रकाशाने व्यापले गेले होते; परंतु काळाच्या ओघात ते निवळले आणि दृश्य प्रकाशाच्या दृष्टीने ते अंधारमय झाले होते. स्थलरूपी धागे, कापड ताणले गेले. नूतन अवस्थेतील विश्वात हायड्रोजन व हेलियम हे दोन्ही वायू अस्तित्वात आले होते. बघण्याजोगे असे त्या विश्वात काहीच नव्हते. (बघायला तरी कुणी होते का?) कालांतराने विश्वाच्या पोकळीत वायूचे मेघ जमा झाले. ते वाढू लागले. त्यानंतर तारे, ग्रह, आकाशगंगा, दीर्घिका निर्माण झाल्या. या पुस्तकात (१) विश्वसागराचा किनारा (२) अंतरिक्षाचा वेध (३) पृथ्वीवरील उत्क्रांतीची वाटचाल (४) खगोलशास्त्राचे शिल्पकार (५) सूर्याची ग्रहमाला (६) मंगळाचे अंतरंग (७) गुरू व शनिकडे झेप (८) युरेनस व नेपच्यूनच्या दिशेने (९) झेप ताऱ्यांकडे (१०) स्थलकालातील प्रवास (११) ग्रह-ताऱ्यांचे जीवन (१२) सीमोल्लंघन (१३) उत्क्रांत मानव आणि देवमासा (१४) अनंत आमची ध्येयासक्ती (१५) विश्वाचे आर्त. अशी एकूण पंधरा प्रकरणे आहेत. त्यापैकी ‘सूर्याची ग्रहमाला’ व ‘मंगळाचे अंतरंग’ ही दोन प्रकरणे अनुक्रमे २४ व २३ पृष्ठांची आहेत. अन्य प्रकरणे साधारणपणे १०-१५ पृष्ठांची आहेत. शास्त्रज्ञांची विधाने स्पष्ट करण्यासाठी आवश्यक तेथे आकृत्या, शुक्र, मंगळ, सूर्य व आकाशगंगा यांची छायाचित्रे यामुळे या पुस्तकाची मनोरंजकता वाढली आहे. डॉ. कार्ल सॅगन व अन्य काही शास्त्रज्ञानांची छायाचित्रे दिली असती तर अधिक बरे झाले असते. तळटीपा व परिशिष्टे यामुळे या पुस्तकाला मौलिकता प्राप्त झाली आहे. काही ठिकाणी गोष्टीरूप विवेचन तर काही ठिकाणी काव्यपंक्तींचा दाखला यामुळे सर्वसामान्यांची ‘विज्ञान जिज्ञासा’ निश्चित वाढीस लागेल. -सतीश पोरे ...Read more

  • Rating StarMAHARASHTRA TIMES 22-05-2006

    वेध गच्चीवरच्या आकाशाचा… भारताने अवकाश युगात प्रवेश केल्याला बराच काळ लागला असला तरी त्याला आत्ता कुठे जागतिक मान्यता मिळू लागली आहे. २००८च्या भारतीय चांद्रयान मोहिमेत खुद्द अमेरिकेने सामील होऊन भारताच्या अवकाश तंत्रज्ञानाला सलामी दिली आहे. या पारश्वभूमीवर समाजात निव्वळ विज्ञाननिष्ठा रुजणंच आवश्यक नाही तर विज्ञानाच्या विविध अंगाउपांगाविषयी औत्स्युक्य निर्माण होणंही आवश्यक आहे. यासाठी शाळांतून प्राथामिक शिक्षणाची पातळीवरून जसे प्रयत्न होण्याची आवश्यकता आहे तशीच प्रसार माध्यमं, ग्रंथमाध्यम यातूनही प्रसार होण्याची आवश्यकता आहे. भारतातल्या ग्रंथनिर्मितीत विज्ञानविषयक ग्रंथांना महत्त्वाचं स्थान आहे. मराठीतही असे प्रयत्न जाणीवपूर्वक होताना दिसतात. विज्ञानकथा, विज्ञानाच्या विविध शाखांची ढोबळ आणि विस्तृत चर्चा करणारी, माहिती देणारी पुस्तकं मराठीत नित्यनेमाने प्रसिद्ध होत असतात आणि ती खपतही असतात. विज्ञान शाखांतही खगोलशास्त्राचं मराठी वाचकांना विशेष आकर्षण वाटतं. हा विषय मराठीजनांमध्ये लोकप्रिय करण्याचं श्रेय जयंत नारळीकरांना द्यावं लागेल. त्यांनी ललित लिखाणातून हा विषय मराठी लोकांपर्यंत पोहोचवल्यानंतर त्याची शास्त्रीय माहिती देण्याचं काम या क्षेत्रातल्या अन्य जाणकरांनी व तज्ज्ञांनी घेतली आहे. अलिकडेच प्रसिद्ध झालेली खगोलशास्त्रविषयक तीन पुस्तकं ही जबाबदारी योग्य रितीने पार पाडतात. ‘तारकांच्या विश्वात’ (पराग अळवणी), ‘अंतरिक्षाचा वेध’ (सुधा रिसबुड) आणि ‘कथारुपी खगोलशास्त्र’ (लीना दामले) ही ती तीन पुस्तकं आहेत. शालेय आणि महाविद्यालयीन पातळीवरच्या विद्यार्थ्याना खगोलशास्त्राविषयी जे कुतूहल वाटतं किंवा त्याबाबत त्यांना जे प्रश्न पडतात, शंका असतात त्यांचं समाधान करण्यास ही पुस्तकं समर्थ आहेत. ‘तारकांच्या विश्वात’ हे पुस्तक रात्री अंगणात झोपल्यावर दिसणाऱ्या चमचमणाऱ्या आकाशाविषयी मनात निर्माण होणाऱ्या हजोर प्रश्नांना उत्तरं देण्याचा प्रयत्न करतं. आकाशाचं निरीक्षण कसं करावं, कुठल्या दिशेला कुठला तारा, ग्रह केव्हा असतो, तो कसा ओळखावा, ताऱ्यांचे प्रकार किती, त्यांचं वर्गिकरण, नाव आदी विस्तृत माहिती नकाशा व चित्रासह या पुस्तकात देण्यात आली आहे. पुस्तकात प्रत्येक ताराकापुंजाचा पानभर आकाराचा नकाशा, त्यांची माहिती त्याच्याविषयी कथा आदी सर्व माहिती देण्यात आली आहे. ज्यांना आकाश निरीक्षणाची हौस आहे त्याच्या हाती कायम असावं असं हे पुस्तक आहे. एकदा ग्रह-ताऱ्यांची ओळख पटली की मन त्यांच्याजवळच थांबत नाही. त्यांच्या पलिकडेही या अवकाशात काय आहे, याचा शोध ते घेऊ लागतं. या विशाल अवकाशाची व्याप्ती किती, त्याच्या पोकळीत ग्रह-ताऱ्यांखेरीज आणखी काय दडलं आहे, आणखी सौरमाला आहेत का, अन्य ग्रहांवर जीवसृष्टी आहे का, आपल्या सौरमालेतले ग्रह कसे आहेत, डोळ्यासमोर दिसणाऱ्या ताऱ्याचा प्रकाश किती अब्ज वर्षांपूर्वी निघाला आहे. उल्का, युफो हे काय आहेत. गॅलॅक्सी म्हणजे काय, धूमकेतूचं रहस्य काय, ब्लॅक होल म्हणजे काय, या विश्वाची रचना कशी झाली आहे असे ग्रह-तारकांसारखे असंख्य प्रश्न आपल्याला पडतात. या प्रश्नांची उत्तर ‘अंतरिक्षाचा वेध’ या पुस्तकातून बऱ्याच प्रमाणात मिळतात. सुधा रिसबूड यांनी गोष्टीवेल्हाळपणे ही सर्व माहिती दिली आहे. हि दोन्ही पुस्तकं काहींना शास्त्रीय किंवा जड वाटत असतील तर हाच विषय अधिक सोप्या आणि पटकन समजेल अशा भाषेत म्हणजे गोष्टीरुपाने लीना दामले यांनी ‘कथारूपी खगोलशास्त्र’ या पुस्तकात मांडला आहे. आकाशातली नक्षत्रं, राशी, तारकासमूह, यांच्याबद्दलची माहिती लेखिकेने कथा व संवादाच्या माध्यमातून सांगितली आहे. त्यामुळे हे पुस्तक बोजड वाटत नाही. विशेषत: शाळकरी मुलांना ते वाचायला आवडेल व या विषयाची त्यांच्यात रुचीही निर्माण करेल. या पुस्तकातही नकाशे व चित्रं दिली असल्यामुळे विषय समजायला मदत होते. या उन्हाळ्याच्या सुट्टीत मुलींनी ही तिन्ही पुस्तकं वाचली तर त्यांचा वेळ मजेत जाईलच पण खगोलशास्त्राविषयीचं त्यांचं कुतूहलही वाढेल आणि अधिक माहिती मिळवायची ओढ लागेल. मेहता पब्लिशिंग हाऊसने या तिन्ही पुस्तकांची निर्मिती अत्यंत उत्कष्टपणे केली आहे. -दिवाकर देशपांडे ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

ANUWADATUN ANUSARJANAKADE
ANUWADATUN ANUSARJANAKADE by LEENA SOHONI Rating Star
अक्षरनामा

https://www.aksharnama.com/client/article_detail/7120?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR06UVpU4k8DLSaBDkgmglzUuRMuX2XQ3OKxRAdL-tQo1-DZwHV7_Q3uLE4_aem_ATgHVeQrpR7vbtSsdHKWSXs5EHm0mPjS_5lEI-n3B5uorlbUPMjKGOX9doFKfROrOtk

NAGZIRA
NAGZIRA by VYANKATESH MADGULKAR Rating Star
Krishna Diwate

महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती. इतका intellectual मनुष्य आपल्या भारतात-महाराष्ट्रातात होऊन गेला, याचा आपणां सर्वांनाच सार्थ आभिमान वाटायला हवा. त्यांच्याप्रती विनम्र अभिवादन!* 🙏 *१४ विद्या - चार वेद + ६ वेदांगे आणि न्याय, मीमांसा, पुराणे णि धर्मशास्त्र.* पैकी दोन महत्वाची वेदांगे म्हणजे *१. व्याकरण - भाषेतील शब्दांच्या व्यवहाराचे शास्त्र* *२. शिक्षा- शिक्षण, अध्यापन व अध्ययन* या दोन्ही विद्यांचा जिथे उत्तम संयोग-मिलाप होतो, ती व्यक्ती एक उत्तम लेखक असू शकते, असे मला वाटते. आणि हे वाटणे अधिकाधिक दृढ होत जाते, जेव्हा जेव्हा मी व्यंकटेश माडगूळकरांची पुस्तके-कादंबऱ्या-शब्दचित्रे व स्थलवर्णन वाचते, त्यात गढून जाते. पुन्हा ६४ कलांपैकी एक - चित्रकला \हीसुद्धा त्यांच्याजवळ आहे. या सर्व कलागुणांचा सुंदर मिलाफ त्यांच्या प्रत्येक पुस्तकात बघायला मिळतो, मग माझ्यासारखा वाचक का नाही त्यांच्या साहित्याचा fan होणार? आणि तसेही माझे पुसु सत्र त्यांच्या एका तरी पुस्तकाशिवाय मलाच सुने-सुने वाटले असते. त्यात आजच्या पुस्तकाचा विषय माझ्या आवडीचा - जंगलाचा... *जंगल - काय असतं ?* म्हटलं तर फक्त झाडे, नदी-नाले, प्राणी पक्षी यांनी भरलेला जमिनीचा एक तुकडा .... की वन-देवता? की पशु-पक्ष्यांचं घर? की जीवनचक्रातील अति-महत्वाचा घटक? की आपल्यातल्या दांभिकपणाला - दिखाव्याला - व्यवहाराला गाळून टाकणारं आणि आपल्यालाही त्याच्यासारखाच सर्वसमावेशक, निर्मळ बनवणारं आणि आपल्यातल्या originality ला बाहेर आणणारं, असं एक अजब रसायन? *जंगल भटक्यांना विचारा एकदा... बोलतानाच त्यांच्या चेहऱ्यावर आणि डोळ्यात जी चमक दिसेल ना, त्यातून फार वेळ वाट न बघता सरळ जंगल गाठण्याची इच्छा न होईल तरच नवल!* आमचा एक मित्र- ज्याने असंच जंगलांचं वेड लावलं आणि अजून एक भटकी मैत्रीण - जिने त्या वेडात भरच घातली..... आणि असे अजून अनेक भटके निसर्गप्रेमी ... आणि मुळातूनच निसर्गाची ओढ , या सर्व गोष्टी माझ्या जंगल -प्रेमासाठी कारणीभूत ठरल्या. *आणि मग अरण्यऋषी श्री. मारुती चितमपल्ली, शंकर पाटील (कथा), डॉ. सलीम अली, जिम कॉर्बेट, व्यंकटेश माडगूळकर इत्यादींनी या निसर्गदेवतेकडे बघण्याची एक वेगळी दृष्टी दिली. त्या सर्वांनाच आजचा हा पुस्तक-परिचय सादर अर्पण!!* कथांसाठी प्रसिद्ध असणाऱ्या लेखकाने हे नागझिरा पुस्तक का बरे लिहिले असावे? मनोगतात ते स्वतः म्हणतात - *"महाराष्ट्रातील एखाद्या आडबाजूच्या जंगलात जाऊन महिना दोन महिने राहावे, प्राणी जीवन, पक्षी जीवन, झाडेझुडे पाहत मनमुराद भटकावे आणि या अनुभवाला शब्दरूप द्यावे हा विचार गेली काही वर्षे माझ्या मनात घोळत होता. काही परदेशी प्राणी शास्त्रज्ञांनी असा उद्योग करून लिहिलेली उत्तम पुस्तके माझ्या वाचण्यात आल्यापासून ही इच्छा फारच बळवली. मी इथे तिथे प्रयत्न करून पाहिले आणि निराश झालो. हे काम आपल्या आवाक्यातले नाही असे वाटले. मग शेल्लरने कुठेतरी लिहिल्याचे वाचले की भारतातील लोक प्राणी जीवनाच्या अभ्यासात उदासीन आहेत, आफ्रिकेच्याही फार मागे आहेत. त्यांना वाटते अशा संशोधनासाठी प्रचंड खर्च करावा लागतो, पाण्यासारखा पैसा लागतो. पण तसे नाही. गळ्यात दुर्बीण, मनात अमाप उत्साह आणि आस्था असली की अभ्यास होतो. मी शक्य तेव्हा एकट्यानेच उठून थोडेफार काम करत राहायचे ठरवले. कधी काझीरंगा, मानस या अभयारण्यावर, कधी नवेगाव-बांधावर तर कधी कोरेगावच्या मोरावर लिहित राहिलो.* *मला चांगली जाणीव आहे की हा प्रयत्न नवशिक्याचा आहे. तो अपुरा आहे, भरघोस नाही. त्यात बऱ्याच त्रुटी आहेत, पण नव्या रानात शिरण्यासाठी पहिल्यांदा कोणीतरी वाट पाडावी लागते. पुढे त्या वाटेने ये-जा सुरू होते. मी लहानशी वाट पाडली आहे एवढेच!"* लेखक आत्ता असते तर त्यांना नक्की सांगितले असते की तुम्ही पाडलेली पायवाट आता जवळ-पास राजमार्ग बनत चालली आहे. आज अनेक वन्य-जीव अभ्यासक, जंगल भटके सुजाण व सतर्क झाले आहेत, जंगले आणि प्राणी वाचले पाहिजेत यासाठी प्रयत्न सुरु आहेत. ह्या प्रयत्नांमागे लेखकासारख्या अनेक वनांचा अभ्यास करून ते आपल्यासमोर आणणाऱ्यांचा मोठा हात आहे. आज पक्षी-निरीक्षक किरण पुरंदरेंसारखे व्यक्ती शहरातील सगळा गाशा गुंडाळून जंगलात राहायला गेलेत ... काय नक्की thought -process झाली असेल त्यांची? फक्त जंगल-भटकंती करताना पाळावयाचे नियम अत्यंत महत्वाचे आहे. मुख्यत्वे-करून कुठल्याही वृक्षांचे, प्राणी-पक्ष्यांचे आपल्या असण्याने कुठलाही त्रास किंवा धोका - हानी संभवू नये, याची काळजी आपल्यासारख्या सुज्ञ भटक्यांनी नक्की घ्यावी. तरच हे भटकणे आनंद-दायी होईल. *भंडारा जिल्यातील नागझिरा हे एक अभयारण्य! फार सुंदर आहे.* हे पुस्तक फक्त लेखकाच्या दृष्टीने त्यांना भावलेलं जंगल आहे का? फक्त जंगलाचं वर्णन आहे का? तर नाही. एक पट्टीचा कथालेखक आणि मानव-स्वभाव चितारणारा लेखक केवळ वर्णन करू शकत नाही. माझ्या मते ही एक प्रक्रिया आहे, त्यांच्या अंतर्बाह्य बदलाची, जी त्यांना जाणवली, अगदी प्रकर्षाने. आणि तोच स्वतःचा शोध त्यांनी आपल्यासमोर मांडण्याचा प्रयत्न केलाय. बाकी प्रत्येकाचं जंगल वेगळं, खरं जंगल नाही तर स्वतःच्या आतलं एक जंगल. ते ज्याचं त्याने शोधायचं, त्यात डुंबायच, विहार करायचा आणि काही गवसत का ते बघायचं .... लेखकानेही तेच केलं... एक स्वगत मांडलं आहे.... आणि त्यातून संवादही साधला आहे. हे पुस्तक ललित म्हणावे की कादंबरी, वर्णन म्हणावे की आत्मकथन, अशा हिंदोळ्यावर हे वाचताना मी सतत राहते. अतिशय आशयपूर्ण गहिऱ्या अर्थाचे लिखाण आहे यात. लेखकाने नागझिरा आणि त्याचे वर्णन कसे केले आहे ते आपण रसिक वाचकांनी हे पुस्तक वाचूनच त्याचा आनंद घ्यावा. ते इथे मी सांगत बसणार नाही, उगाच तुमचं आनंद का हिरावून घेऊ? मी इथे मला भावलेले लेखकच मांडण्याचा अल्पसा प्रयत्न करत आहे, ते ही या पुस्तकाच्या माध्यमातून... पहिल्याच पानावर ते काय लिहितात बघा - *"गरजा शक्य तेवढ्या कमी करायच्या, दोनच वेळा साधे जेवण घ्यायचे, त्यात पदार्थ सुद्धा दोन किंवा तीनच. स्वतःचे कामे स्वतःच करायची. पाणी आणणे, कपडे धुणे अंथरून टाकणे आणि काढणे या साध्या सुध्या गोष्टींसाठी माणसांनी दुसऱ्यावर का अवलंबून राहावे? एकांत, स्वावलंबन आणि प्रत्येक बाबतीत मितव्यय ही त्रिसूत्री पाळून जंगलात पायी भटकायचे, जंगलाच्या कुशीत राहून निरागस असा आनंद लुटायचा या माफक अपेक्षेने गेलो आणि माझा काळ फार आनंदत गेला . रेडिओ, वृत्तपत्रे, वाङ्मय चर्चा, वाचन, कुटुंब, मित्र, दुसऱ्याच्या घरी जाणे येणे, जेवण देणे आणि घेणे यापैकी काहीही नसताना कधी कंटाळा आला नाही. करमत नाही असे झाले नाही. रोज गाढ झोप आली. स्वप्न पडले असतील तर ती सकाळी आठवली नाही. शिवाय मित आहार आणि पायी हिंडणे यामुळे चरबी झडली. एकूणच मांद्य कमी झाले."* हे वाचून आपल्याला नक्की काय हवे असते, आणि रोजच्या रहाटगाडग्यात आपण काय करतो, याची मनातल्या मनात तुलना व्हावी. खरंच काय हवं असतं आपल्याला? आपण सतत प्रेम, शांती, समाधान आणि मनःशांती याच्याच तर शोधात असतो ना? आणि नेमक्या ह्याच सर्व गोष्टी बाजूला पडून आपण नुसते धावतच असतो... कशासाठी?? जीवनाचं तत्वज्ञान हे फार गंभीर नाहीये, अगदी छोट्या छोट्या गोष्टीतून आपण ते समजून घेऊन शकतो. फक्त ती जाण असली पाहिजे. थोडासा थांबून विचार झाला पाहिजे. मनःचक्षु उघडे पाहिजे आणि मुख्य म्हणजे मी कुणीतरी मोठा , हा भाव पहिल्यांदा गाळून पडला पाहिजे. *अगदी तसंच जसं पानगळीच्या मोसमात जुनं पान अगदी सहज गळून पडतं ... नव्यासाठी जागा करून देतं ... जंगल आपल्याला हेच शिकवतं ... न बोलता ... त्याच्या कृतीतून ... आपली ते समजून घेण्याची कुवत आहे का?* शेवटच्या प्रकरणात लेखक परतीसाठी रेल्वे फलाटावर येतो. तेव्हाचचं त्यांचं स्वगत फार विचार करायला भाग पाडतं - *"ह्या दोन तासात करण्याजोगे असे काहीच महत्त्वाचे कार्य नसल्यामुळे मी आरशासमोर बसून दाढी केली, मिशा काढून टाकल्या. सतत अंगावर होते ते हिरवे कपडे काढून टाकले आणि इतके दिवस माझ्या कातडी पिशवीच्या तळाशी परिटघडी राहिलेले झुळझुळीत कपडे चढवून पोशाखी बनलो.`* किती साधी वाक्य आहेत, पण `पोशाखी बनलो` यातून किती काय काय सांगायचे आहे लेखकाला... गहिरेपण जाणवते! मला विचार करायला भाग पाडते. ट्रेक करून गड -किल्ल्यांहून परतताना माझीही अवस्था काहीशी अशीच व्हायची... जाड पावलांनी घरी परतणे आणि पुन्हा निसर्गात भटकायला मिळण्याची वाट पाहणे, याशिवाय गत्यंतर नसायचे. *जंगलांवर , निसर्गावर निस्सीम प्रेम करणाऱ्या आणि त्यांच्या संवर्धनासाठी झटणाऱ्या अनेक वेड्यांमुळे आज आपली वसुंधरा टिकली आहे. पुढील पिढ्यांसाठी तिला असच बहरत ठेवायचं असेल, किमान टिकवायचं जरी असेल तरी आपणही थोडेसे निसर्ग-वेडे व्हायला काय हरकत आहे??* *वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे... वनचरे ...* धन्यवाद! जय हिंद!!! ...Read more