* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: VIMUKTI
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788184980110
  • Edition : 3
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 304
  • Language : MARATHI
  • Category : AUTOBIOGRAPHY
Quantity
If you really care a bit about justice then do not indulge yourself in vain discussions or do not even sit ideally. Someone somewhere has to start the contest against the evil practices. Once the war starts then naturally there are going to be blows and attacks on each other by both sides. If you really intend to start the fight, then you will have to prepare yourself for getting hurt. If you really want to establish the eternal truth then you will have to see beyond your own profits, you will have to widen the horizons of your understanding.
न्यायाची चाड बाळगायची तर केवळ चर्चा करून, सोयीस्करपणे गप्प बसून भागत नसते. दुष्पप्रवृत्तीविरुद्ध कधी ना कधी लढा पुकारावाच लागतो. आणि लढाई झाली की वार होणारच! ते झेलण्याची, प्रसंगी होणा-या जखमा सहन करण्याची तयारी ठेवावीच लागते. प्रासंगिक फायद्यावर नजर ठेवून सर्वांनी वागायचे ठरवल्यास सत्य कधीच प्रस्थापित होणार नाही!
Keywords
DIPA MAHANVAR, VIMUKTI,BHATAKYA JAMATI,PER, BAHAR, KAHAR
Customer Reviews
  • Rating Starपद्मश्री डॉ. शां.ब. मुजुमदार, सिंबायोसिस, पुणे

    आपले आत्मकथन `विमुक्ती` आवडले. एकूण जीवनप्रवास आपण अत्यंत हलक्या-फुलक्या भाषेत चितारला आहे. `रयत` मधील अनुभव, पुणे विद्यापीठातील राजकारण व प्राध्यापक संघटनेच्या माध्यमातून काम करतानाच्या अनोख्या आठवणी यांचे ओघवते वर्णन आपण पुस्तकात केले आहे. माझ्या नवाचा अधूनमधून केलेला शिडकावा सुखद वाटला. तुम्हाला आणि पुस्तकाला सदिच्छा! ...Read more

  • Rating Starवसंत आपटे, किर्लोस्करवाडी

    `विमुक्ती` वाचले. आवडले. सुरवातीच्या पाच-सात पानातच पुस्तकाने पकड घेतली. त्यातील `आईनं साखर वाढल्याचा बहाणा आवडायचा, नकार मात्र नको वाटायचा` अशी वाक्ये छान वाटली. जातीयतेचे चटके बसले त्याबद्दल आक्रोश न करता, आपली लेखणी संयत राहिली याचे समाधान वाटत. पुस्तकाची भट्टी एकूणच चांगली जमली आहे. आपले लेखन परिचित होते, पण त्यात इतके लालित्य प्रथमच दिसले. त्याचा आनंद झाला. विवेचनात ओघ चांगला आहे. तो रेंगाळत नाही आणि धांदलही करीत नाही. आपली कार्यपद्धती तशीच होती हे लक्षात आहे. भाषा पूर्णत: नागर चालली असती, असे मला वाटते. मेहतांनी निर्मिती छान केली आहे. एक चांगली कलाकृती त्यांनी वाचकांपुढे आणली त्याचे समाधान आहे. मन:पूर्वक अभिनंदन! ...Read more

  • Rating StarDAINIK AIKYA SANGLI 18-05-2009

    `दाहक आत्मकथा`… अलीकडे विविध सामाजिक व सांस्कृतिक घटकांची आत्मकथेने मोठ्या प्रमाणात प्रकाशित होत आहेत. पण त्यामध्ये साहित्यिक आणि कलात्मक कस किती असा प्रश्न पडावा अशी परिस्थिती आहे. तरीही तळागाळातील मंडळी आपल्या भोगवट्याच्या सात-बारा कसलाही आडपडदा नठेवता उघड करीत आहेत, त्यामुळे एक सामाजिक इतिवृत्त म्हणून अशा प्रयत्नांची किमान दखल घेणे आवश्यक आहे. महाराष्ट्रापुरते बोलायचे तर, अक्षरांचा उच्चार करण्याचा प्रबळ आत्मविश्वास जागविणाऱ्या कर्मवीर भाऊरावपाटील यांचे ऐिितहासिक ऋण निर्विवाद ठरावे. या पार्श्वभूमीवर रयत कुलातील सध्याची आत्मकथांची लाट बरेच काही सांगून जाते. दीपा महानवरांचे आत्मकथन याच परंपरेत मोडणारे असले तरी एकूण गुणवत्ता, कलात्मकता व दर्जा इ. कसोट्यांवर ते एकदम उजवे नि उत्तम आहे. एका आडवळणी वाडीत धनगर कुटुंबात जन्मलेल्या धोंडीराम (दीपा) दु:ख-दैन्य आणि द्रारिद्र्याशी निकराचा लढा देत. आत्मविश्वासाचा पैसा कवेत घेऊन शिक्षण, साहित्य, लोककला, संघटन, प्रशासन, संपादन, स्तंभलेखन, अध्यापन, समाजकारण आणि राजकारणही अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये आपली विशेष अशी उल्लेखनीय मुद्रा उमटवितो हा या आत्मकथानाचा गाभारा; नि त्यात समरस होऊन, प्रगल्भ आणि प्रौढ लेखणीचे अभिजात वरदान लाभलेल्या दीपाने मूळ ऐवजाचा मोठा सुरेख `साज` घडविला आहे. काय, किती नी कसे सांगावे हे शहाण्या लेखकाला आधीच कळावे लागते. सामासिक आणि चित्रात्मक शैलीच्या दीपाच्या बाबतीत हा प्रश्नच आला नाही. वाड्यापाड्यातीलजातीपातीची जुनाट जळमटे, अंधश्रद्धांचा धाक, रुढी परंपरांचे साखळदंड अशा कोंदट व कुबट परिस्थितीतून ज्ञानाच्या दिशेने झेपवणारा धोंडीराम त्याला लाभलेले सखे-सोबती, समर्थक, शिक्षक व सोयरेधायरे, शिक्षणसंस्था, सहकारी सोसायटी, बँक, ग्रामपंचायतीतील ठेंगू मंडळींचे विखारी राजकारण, नीतीमूल्यांची घसरण, पंच-सरपंच, आमदार, चेअरमन, प्राचार्य, प्रध्यापक, विभागप्रमुख, आजीव सेवक, संचालक, कुलगुरु इ. पदावर केवळ खुर्ची उठविणाऱ्यांचे `अस्सल` मातीचे पाय असे नानाविध पात्र प्रसंग परिस्थिती वगैरेचा कलापूर्ण व साक्षेपी आलेख दीपाने मोठ्या कलाकुसरीने रंगविला आहे. सिनेमातील संकलकासारखा एक समर्थ नी सजग संकलक चांगल्या लेखकातही वास करुन असतो. याचा पुरेपुर प्रत्यय या आत्मकथेत येतो. प्रवाही आणि प्रभावशाली भाषाशैली एकेका शब्दासाठी घेतलेले कष्ट, मोळीबंद वाक्यरचना, विस्मरणाच्या वाटेवरील म्हणी, घटना-प्रसंगातील चमकदार बारकावे. अशा अनेक गोष्टींमुळे दीपाचे हे लेखन वाचकाला खिळवून टाकते. नास्तिकता, मार्क्सवादी विचारांचा पगडा, संस्था संघटनांतील लढाऊ नेतृत्व, विधायक टिका-टिप्पणीची सुरसुरी आणि फिरकीदार वाणी, लेखणी हा सगळा तोफगोळा खरे तर शत्रू निर्माण करणारा, परंतु दीपाने कितीतरी माणसे आणि मनेही जोडली आणि हे त्या अव्वल मानवी मूल्यांनी ओथंबलेल्या पुस्तकाकारात येण्याच्या केलेला हा प्रयत्नही एकूणच पुस्तकाची गती-रिती उलटीपालटी करणारा. साहित्य, कला क्षेत्रातील `पोटदुखी`चे दीपाने नोंदविलेले काही प्रसंग खूपच खुमासदार आहेत. पेर-बहर-कहर अशा तीन भागात विभागलेली `विमुक्ती` अनुक्रमे दीपातील विद्यार्थी, प्राध्यापक आणि प्राचार्यादींचा विकास, विस्तार आणि प्रसंगी विस्कोट सुध्दा समरसून सांगते. ना खेद ना खंत अशी तटस्थता अवघडच असते. दीपाला हे जाम जमले आहे. नटश्रेष्ठ डॉ. श्रीराम लागूंची प्रस्तावना आणि लेखनातील मोक्याच्या टप्प्यावर सॉक्रेटिस, सार्थ, देकार्ट, डी गॉल, जी.ए. कुलकर्णी यांनी पेरलेली अवतरणे, केवळ सूचक नि समर्पकच नाहीत. तर ती चिंतनोत्संजकही आहेत. तसेच दीपाच्या विचार व्यूहाची जातकुळी व्यंजित करणारी आहे. मेहता पब्लिशिंगच्या निर्मिती आणि चंद्रमोहन कुलकर्णींचे मुखपृष्ठ म्हटल्यावर वेगळे भाष्य करण्याची गरज नाही. शाळा महाविद्यालयातून नुसतेच छापाचे गणपती बाहेर पडत नसत, अशा वेगळ्या घडण्या-बिघडण्याच्या काळाचे अपत्य असलेल्या दीपा महानवरांच्या स्वभावाची नि कार्यकर्तुत्वाची मूस नी कूसही केवढी विलक्षण आहे हे इथे पानापानावर प्रकट झाले आहे. - प्रा.वसंत पाटील ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Latest Reviews

DEMOCRACYS XI
DEMOCRACYS XI by RAJDEEP SARDESAI Rating Star
Shabdruchee January 2019

गुणवंत अकरा क्रिकेटपटूंचा विश्लेषणात्मक जीवनपट.. स्वातंत्र्योत्तर सुरुवातीच्या काळात भारतीय क्रिकेट हा खेळ तत्कालीन संस्थानिक, अभिजन, श्रीमंत अशा विशिष्ट वर्गाची मक्तेदारी असायचा. ‘शाही रंजन’ असेच क्रिकेटचे स्वरूप होते. संस्थाने खालसा झाल्यानंतर कलौघात बदलत्या राजकीय परिाqस्थतीशी समांतर क्रिकेटची व्याप्ती इतरेजनात वाढत गेली. राजकीय, सामाजिक आणि शैक्षणिक स्थित्यंतर होत असताना भारतीय क्रिकेटमध्ये विकासात्मक परिवर्तन होत गेले. त्या काळापासून ते आजच्या ‘नं-१ पोझिशन’पर्यंत यायला काही दशकांचा कालावधी उलटावा लागला. याच काही दशकांच्या कालावधीत अनेक गुणी खेळाडूंनी क्रिकेटच्या इतिहासात आपले नाव कोरले. ‘प्रिंट व इलेक्टॉनिक मीडिया’चे नामवंत पत्रकार आणि माजी कसोटीपटू दिलीप सरदेसाई यांचे चिरंजीव राजदीप सरदेसाई यांनी आजवरच्या क्रिकेटपटूंमधील आदर्श ११ जणांची निवड केली (खरेतर बहुतांश वाचकांच्या मनातले हेच आदर्श क्रिकेटर आहेत) आणि प्रत्येक खेळाडूची कारकीर्द वाचकांपुढे मांडली आहे ‘डेमोक्रसीज इलेव्हन’ या पुस्तकातून. या ११ कीर्तिमान खेळाडूंची चरित्रकहाणी राजदीप यांनी शब्दबद्ध केली आहे. प्रस्तुत पुस्तकात त्यांची कारकीर्द आकडेवारीसह येतेच, पण त्यांचे मैदानावरील आणि मैदानाबाहेरील आयुष्याचे उद्धृत केलेले संदर्भ संक्षिप्त तरीही परिपूर्ण वाटतात. त्या त्या खेळाडूच्या खेळातील व खेळाबाहेरील गुणदोषांचे सटीक आणि सटीप विश्लेषण राजदीप करतात. या खेळाडूंच्या आयुष्यातील क्रिकेटचा ‘उपोद्घात’ (अर्थात प्रारंभ) आणि ‘सिंहावलोकन’ (अर्थात निवृत्ती) असा सर्वसमावेशक तपशील वाचकांना अवगत होतो. हे पुस्तक दिलीप सरदेसाईंपासून मन्सूर अली खान पतौडी,बिशनसिग बेदी, सुनील गावसकर,कपिल देव, मोहंमद अझरुद्दीन,सचिन तेंडुलकर, सौरव गांगुली,राहूल द्रविड ,महेंद्रसिंग धोनी ते विराट कोहलीपर्यंतच्या क्रिकेटपटूंच्या आयुष्याची गाथा मांडते. १९९९ साली विश्वचषक स्पर्धा सुरू असताना तेंडुलकरचे वडील गेले. तो इंग्लंडहून परत आला, वडिलांचे अंत्यसंस्कार केले आणि पुन्हा लंडनला परतला. थेट मैदानात उतरला आणि त्या सामन्यात त्यानं एक जादुई शतक ठोकलं. हीच कथा विराट कोहलीची. दिल्लीसाठी तो रणजी सामना खेळत होता. जेमतेम अठरा वर्षांचा मुलगा. त्या संध्याकाळी नाबाद घरी परतला आणि त्या रात्रीच काळानं घात केला. त्याचे वडील गेले. सकाळी हा मुलगा मैदानात गेला, खेळला. ९० धावा करून बाद झाला आणि तिथून थेट स्मशानात पोहोचला आणि वडिलांच्या चितेला अग्नी दिला. या कहाण्या भारतीय क्रिकेटचा जुनून सांगतात. क्रिकेटवर जीव ओवाळून टाकणारं बेभान प्रेम सांगतात. याच क्रिकेटनं लाखो भारतीयांना प्रेरणा दिली, जगण्याच्या लढाया लढण्याचं बळ दिलं. मुख्य म्हणजे स्वप्न पाहण्याची हिंमत दिली. हे पुस्तक म्हणजे त्या जिगरबाज मस्तमौला स्वप्नांची, अस्सल गुणवत्तेची एक विलक्षण गाथा आहे. राजदीप स्वत: क्रिकेट खेळले आहेत. आनुवंशिक वारसा म्हणून क्रिकेट त्यांच्या रक्तातच आहे. म्हणूनच त्यांचे क्रिकेटविषयीचे विश्लेषण अनुभवाच्या मुशीतून आलेले आहे. एखाद्या खेळाडूविषयी लिहिताना क्रिकेटमधले धुरीण, बुजुर्ग आणि समकालीन क्रिकेटपटूच्या मतमतांतराची पुस्तकात असलेली पखरण हा तर खास ‘राजदीप टच’ म्हणावा लागेल. एखाद्या खेळाडूचे फक्त गुणवर्णन, त्याचे विक्रम आणि आकडेवारी, त्याची विश्वस्तरीय कामगिरी, त्याची शैली, त्याचे कौशल्य, देशातील आणि जगभरातील लोकप्रियता याचेच वर्णन पुस्तकात येते असे नाही. तर त्या खेळाडूचे दोष, त्याच्या चुका, त्याच्या वर्तनातील विसंगती, त्याचे फसलेले निर्णय, त्याच्याविषयीचे प्रवाद आणि समज, त्याच्या व्याqक्तमत्त्वाची ‘दुसरी’ बाजू असे समग्र चित्र उभे करताना राजदीप शब्दांची कंजुषी करत नाहीत. उलट त्यांच्या लिखाणाला परखडतेची धार येते. राजदीप यांची भाषा प्रवाही आहे. त्यात लालित्य आहे आणि सौंदर्यही... विषयाच्या ओघात आलेली त्यांची काही पल्लेदार वाक्ये पाहू : त्या सभ्य काळाचं दिलीप सरदेसाई हे ‘प्रॉडक्ट’ होतं... भविष्याच्या पोटात उमेदीचा गर्भ श्वास घेऊ लागला... त्याच्या बॅटमधून धावांचे झरे फुटत होते... आक्रमण हाच बचावाचा उत्तम मार्ग असतो... रिचर्ड्सच्या उंच उडालेल्या चेंडूवर कपिलची नजर रुतलेली होती... ज्या वयात गणित शाळकरी मुलांना घाम फोडतं, त्या वयात हा मुलगा नवीन समीकरणं जुळवत होता... ‘तो’ षटकार म्हणजे आपल्या आगमनाचा तेंडुलकरी ऐलानच होता... याच काळात क्रिकेटचं कॉमर्सशी लग्न झालं... विकासाच्या वाटेत इंडिया पुढे निघून गेला; भारत मात्र मागेच राहिला... पुस्तकात ठायी ठायी असलेली अशी वाक्यं राजदीपच्या प्रतिभेची, लेखनकौशल्याची आणि कल्पनाविलासाची प्रचिती देतात. चिवडा खाताना घासात काजूचा तुकडा यावा, अशीच ही खुमासदार वाक्यं आहेत. मेघना ढोके यांचं अनुवादकौशल्य लाजबाब आहे. अस्सल मराठीकरणाचा हा उत्तम नमुनाच आहे. राजदीपच्या लेखनाची खुमारी मेघनाने दुणावली आहे. आजच्या काळात क्रिकेट न आवडणारा विरळाच. पण असलाच, तर त्याने हे पुस्तक आवर्जून वाचावे. कदाचित त्याला क्रिकेट श्वासाइतकेच महत्त्वाचे वाटू लागेल. - वा. ह. कुलकर्णी ...Read more

YAYATI
YAYATI by V. S. Khandekar Rating Star
Parag Sawarkar

सुख, सुख म्हणजे नेमकं काय...? काय असतं सुख...? सुख शोधल्याने सापडतं का...? जगी सर्व सुखी असा कोण आहे..? दुसऱ्याच्या दुःखाचे ओझे आपल्यापेक्षा कमीच आहे, असं सर्वच सर्वसामान्यांना वाटतं. सुख शोधण्याचा प्रवास कधी संपतो का..? मी डॉक्टर आहे. त्यामुे नुकत्याच जन्मलेल्या `मासाच्या गोळ्या`पासून तर `मास गोळा` झालेल्या जख्खड म्हाताऱ्यापर्यंत वेगवेगळ्या, थांब्यावरचे लोकं मृत्यूच्या थांब्यावर कायमचे थांबताना पाहिले. मरतांना बघितले. नव्वद वर्षाचा वृद्धही, `आता मी सुखाने मारतो`, असं म्हणत नाही. त्याची जगण्याची इच्छा कधी संपतच नाही. कस्तुरीमृगासारखी अवस्था येथील प्रत्येकाचीच आहे. सुगंध त्याच्या आतच असतो अन तो दारोदार भ्रमिष्ठासारखा हिंडतो.. धडपडतो...! उधारीत पुस्तके वाचायची माझी सवय कधीचीच सुटली,तुटली. मागे सात आठ महिण्याअगोदार आत्याकडून सहज "ययाती" आणली आणि ठेवली ती ठेवलीच..! कारण फुले,आंबेडकर, गांधीजी काही मला फुरसत मिळू देत नाही. आत्याचा फोन आला...`झालीच नाही का म्हणे अजून वाचून..?`, मी म्हटलं..."थांब, सात दिवसात आणून देतो.". फुकटात भेटली वाचून घ्यावं म्हटलं.. बकाबक..! खरंतर कादंबरी वाचायची हौस आणि हवस आता मला राहिली नाही. लहानपणी चाचा चौधरी, इसापनीती, नागराज वाचायचो...हिरवा नागराज तर माझ्या आताही स्वप्नात येतो. नवतरुणाईत निमा, हैदोस हेही वाचनात आलं. नंतर लोकप्रभा, सिनेस्टार, क्रिकेटविश्व असे मासिक वाचायचो. नंतर लागला शौक कादंबरीचा..! त्यातल्यात्यात ऐतिहासिक आणि पौराणिक. "मृत्युंजय" पासून झालेली सुरवात श्रीमान योगी, राऊ, छावा, स्वामी, पानिपत, युगांधार करत... कधी संपली कळलंच नाही. मातृभाषेतील नामांकित अकराचा आकडा गाठला आणि छकडा थांबला. एक `ययाती` राहिली होती... ती आत्ता..! योगायोगाने..! मला सर्वात भावला तो कादंबरीतील "शहंशाह"... "रिशते मे तो हम तुम्हारे बाप लगते है... नाम है...शहंशाह..है साला..!" हा तो वाला `शहंशाह` नाही..! हा शंहशाह "रणजित देसाई" यांचा `शहंशाह.`.. ....आलमगीर...! `कालक्रमण आणि कालग्रहण` यासाठी आता मी वाचत नाही. "मृत्युंजय" नंतरच पौराणिक कादंबरीची माझी आवड संपली. त्यानंतर ऐतिहासिक कादंबऱ्या वाचल्या. तरीही अधीमधी आणि कधीकधी "राधेय, युगांधार, वाचल्या. आणि आता "ययाती"..! माझं स्पष्ट मत आहे की ययाती सारख्या कादंबऱ्या आपल्याला भ्रमात पाडतात. गोलगोल आभासी जगात फिरवतात. खाली आणतात.. परत वर नेतात.. जत्रेतील उंच झोपाळ्यासारखं. कल्पना सागरात गटांगळ्या खात खात.... कारण सत्याचा अंत कधीच सुखद नसतो. तरीही मनोरंजनातुन, कल्पनाविलासतेतून आत्मपरीक्षण करायला भाग पाडतात. परंतु जिथे जिथे तात्विक आणि तार्किक सत्यतेचा भाग येतो, तिथे तिथे लेखक आपल्या जवळील शब्दसंपत्तीचा विपुल साठा असलेल्या दारूगोळ्याचा यथेच्छ मारा आपल्या मनावर आणि मेंदूवर करतो. जो लेखक आशयघनतेचा अभाव आपल्या संस्कृतप्रचुर भाषेने भरून काढतो. तेव्हा तो लेखक वाचकाच्या मनोराज्यावर विराजमान होतो. वि.स.खांडेकर या साहित्यमहर्षीबाबत मी ते काय सांगावे..? खांडेकर यांच या अगोदर मी "चांदण्यात" हा ललित लेख संग्रह वाचला होता. दोन ओळीत सांगायची गोष्ट दोन पानात सांगण्याची त्यांची रीत निराळीच. त्यांची भाषा अबबबब...... ही जर मराठी असेल तर... मग आम्ही जी बोलायला लागलो..जेव्हातेव्हापासून बोलतो आणि अजूनही बोलतो...ऐकतो.. ती भाषा कोणती...? वि.स.खांडेकर महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर देशातील जेष्ठ आणि श्रेष्ठ साहित्यिक होते. आताच्या सारखं नाही कोणीही जेष्ठ-श्रेष्ठ होतं. आज शब्दांची किमंत सुद्धा रुपयासारखी कोसळली असं वाटतं. खांडेकर यांनी मराठीच्या प्रत्येक साहित्य प्रकारात विपुल लेखननिर्मिती केली. त्यांच्या साहित्य क्षेत्रातील अलौकिक योगदानासाठी भारत सरकारने त्यांना पद्मभूषण या नागरी सन्मानाने गौरविले. `ययाती` या कादंबरीला १९७२ साली भारतीय "ज्ञानपीठ" पुरस्कार प्राप्त झाला होता. १९५८ साली लिहिलेली ही कादंबरी आजही सहा दशकानंतरही वाचकांची आवडती आहे. या कादंबरीत लेखकाने मानवी स्वभावाच्या वेगवेगळ्या छटा रंगवल्या आहे. त्यांच्या लिखाणात गांधीवादी आणि समाजवादी विचारांचा प्रभाव जाणवतो. "ययाती" ही कादंबरी `ययाती` नावाच्या राज्याची कहाणी आहे. त्यात ययाती, देवयानी, शर्मिष्ठा आणि कच असे मुख्य पात्र आहेत. नहूष महाराज, शुक्राचार्य, राजमाता अशी चरित्र अभिनेते सुद्धा आहेत. अलका, मुकुलीका, माधव,माधवी, तारका हे पात्र ययातीच्या जीवन प्रवासात येतात. सात दिवस सांगून पंधरा दिवस झाले; मी ययाती वाचतोय. हे सर्व देवयानी, शर्मिष्ठा, अलका, मुकुलीका, तारका पंधरा दिवसांपासून माझ्या घरात, दवाखान्यात खेळत आहेत... आज त्यांची सांगता. यातील प्रत्येक व्यक्ती आपल्यासोबत बोलतो, त्याचा आनंद दुःख सांगतो, आपणही त्याच्या सुखदुःखात आपलं दुःखसुख शोधतो. थोडीशी शर्मिष्ठा आणि थोडीसा `कच` प्रत्येकाच्या मनात असतो. ययाती आणि देवयानी यांच प्रमाण मनामनात आणि दारादारात अधिक आहे...! अलका, तारका खूप कमी वेळासाठी येतात पण मनाला हुरहूर लावून जातात. त्यांच्या साठी जीव हळहळतो. प्रत्येक पात्रावर एक स्वतंत्र लेख होऊ शकतो पण ती वासना मी येथे टाळतो. "ययाती"... कुठे शोधायची आवश्यकता नाही. तो प्रत्येकात थोडाबहुत प्रमाणात असतोच. व्यसनाचे आणि वासनेचे प्रकार वेगळे असतीलही. "ययाती" स्वतःमध्येच प्रकर्षाने जाणवते... तो धावणारा `ययाती`....! कश्यासाठी धावतोय...? पाळतोय..? धडपडणारा....मी..! शाळेत वासरात लंगडी गाय शहाणी म्हणून वर्गात नंबर एक, नंबर दोन साठी धडपडणारा...मी...! त्यानंतर क्रमांक सोडून गुणांच्यासाठी, percentage साठी धावणारा, धडपडणारा...मी..! कॉलेजमध्ये भविष्य, भविष्य future-future साठी..., प्रॅक्टिसमध्ये सेटलमेंट साठी....मी..! आणि एक एक करत दुकान, क्लीनिक, गाडी, घर असं करतकरत सेटलमेंटचे मापदंड, स्टँडर्डस (standards) पूर्ण करत EMI च्या महिन्यावरी उकड्यासाठी धावणारा..मी.! लग्न, लेकरू, क्षुल्लक सामाजिकतेचे इतर टार्गेट्स (targets) पूर्ण करण्यासाठी धडपडणारा... मी..! या महावारी लावलेल्या `लचांडा`साठी महिन्याभर लोकांच्या वेदनेकडे, दुःखाकडे आसुसलेल्या लोभी नजरेने बघणारा..मी.! अजूनही अपूर्ण आयुष्याच्या या अदृश्य दृष्टचक्रात दिवसामागून दिवस, घडाळ्याच्या काट्यामागे धावणारा... पळणारा.. धडपडणारा....! `ययाती`....मी..! कादंबरीतील नायक ययाती, हा शरीरसुखासाठी हापापलेला आहे. वासनेने आंधळा झालेला..! जगात असेच ययाती सर्वीकडेच मिळतात... सत्ता, संपत्ती, प्रतिष्ठेचे भुकेले... वासनाधीन..! सुख आणि प्रेम हे वाळूसारखं असतं, आपण जितकं ते घट्ट धरून ठेवण्याचा प्रयत्न करू तितकं ते निसटून जाईल. वासना का फक्त शारीरिकच असते..? माणसाचं शरीर वृद्ध होतं परंतु मन नाही. कितीही इच्छाचा भोग घेतला तरी मन अतृप्तच राहतं. भोगाला दिशा नाही... अंत नाही...! जीवनाची शक्ती कुठली आणि त्याच्या मर्यादा कोणत्या..? उपभोग घेऊन मानवाच्या वासना तृप्त होतं नाहीत. उपभोगाने शरीराची भूख अधिक वाढत जाईल... आणि... जगण्याच्या हव्यासापोटी जगायचचं राहून जाईल...! ...Read more