* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: DWIDAL
  • Availability : Available
  • ISBN : 9789386175519
  • Edition : 1
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 144
  • Language : MARATHI
  • Category : SCIENCE FICTION
  • Available in Combos :DR.BAL PHONDKE COMBO SET OF 15 BOOKS
Quantity
Science, technology and police started working together since the time the finger prints were used to reach a culprit. Thereafter, the continuous progress of science and technology has helped the police force with extremely innovative ways to reach to the core of any crime. With this growing knowledge the police became smarter. But how could the culprits not learn all the new ways? They also have learned to keep themselves updated with the latest in science and technology. In a way, this can be considered as a race between the police task and the culprits. While the police force tries to make use of the latest technology to explore the tracks led behind by the culprits if they get guidance from a scientist then the exploration is more fruitful and quick. Amrutrao Mohite and Dr. Kaushik come together for an investigation and make the journey thrilling revealing the challenges.
‘द्विदल’ या कथासंग्रहातील दोन कथांपैकी पहिली कथा आहे नार्सिसस. सदर कथा ही जागतिक कीर्तीचे वैज्ञानिक डॉ. अमर बोस व त्यांची पत्नी शर्मिला बोस या पात्रांभोवती फिरते. डॉ. बोस यांना ‘मोटर न्यूरॉन डिसीज’ नावाचा असाध्य आजार जडल्यामुळे त्यांचे शरीर सर्व संवेदना हरवून बसले आहे. या स्थितीतही केवळ आपल्या विलक्षण बुद्धीच्या जोरावर त्यांनी संशोधन करून विज्ञान जगतात आपला ठसा उमटवलेला असतो. त्यांची पत्नी शर्मिलादेखील वैज्ञानिक असते; परंतु बिछान्याला खिळलेल्या पतीसाठी, पतीची प्रतिभा चमकावी म्हणून तिने आपल्या करिअरचा त्याग केलेला असतो. स्वतःचे मन मारून, सर्व सुखांचा त्याग करून शर्मिला आपल्या पतीच्या सेवेसाठी दिवसरात्र तत्पर असते. अमेरिकेत राहणारे बोस पती-पत्नी व्याख्यानांच्या निमित्ताने भारतातील ‘इाqन्स्टट्यूट ऑफ सायन्स’च्या ‘गेस्ट हाऊस’मध्ये उतरलेले असताना एका रात्री डॉ. बोस यांच्यावर हल्ला होतो. संशयाची सुई सर्वप्रथम त्यांच्या पत्नी शर्मिला बोस यांच्यावरच रोखली जाते. त्यातूनच डॉ. कौशिक व कमिशनर अमृतराव यांच्यासमोर बोस पती-पत्नीच्या नात्यातला कडवटपणा समोर येतो. परंतु तरीही वैज्ञानिक दृष्टिकोन व तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने डॉ. कौशिक व अमृतराव यशस्वीपणे खऱ्या हल्लेखोरापर्यंत पोहोचतात. ‘द्विदल’मधील दुसरी कथा आहे ‘कोव्हॅलंट बाँड.’ ही कथा माधवी, जयंतीबेन आणि दहा वर्षांची एक मुलगी यांच्याभोवती फिरते. एक दहा वर्षांची मुलगी आणि तिच्यावर हक्क सांगणाNया दोन माता. वैज्ञानिकदृष्ट्या दोन्ही माता या त्या मुलीच्या खऱ्या (जैविक) माताच असताना कोणाचा त्या मुलीवर खरा हक्क आहे, हा गुंता सोडवण्यात कमिशनर अमृतराव आणि डॉ. कौशिक कितपत यशस्वी होतात, हे बघणं औत्सुक्याचे ठरते. दोन्हीही कथा वेगळा विषय घेऊन पुढे येताना दिसतात. आजच्या काळात विज्ञानामुळे निर्माण झालेले प्रश्न विज्ञानच सोडवते. केवळ विचारांची योग्य तर्वâसंगती लावणे आवश्यक आहे, हेच ‘द्विदल’मधील कथा सुचवतात.
Keywords
Dwidal, Bal Phondke, Science Fiction, Medical Fiction
Customer Reviews
  • Rating StarLOKPRABHA - 11 MAY 2018

    नव्या युगाच्या विज्ञानकथा... पूर्वी हाताच्या बोटांचे ठसे, श्वानाने घेतलेला वास किंवा रक्ताचे रिपोर्ट्स यांचाच काय तो गुन्ह्याच्या शोधांमध्ये उपयोग होत होता. आता विज्ञान आणि तंत्रज्ञान यांची बरीच प्रगती झाली आहे आणि त्यातून उपलब्ध झालेल्या नवनवीन यंतरणांचा अधिकाधिक वापर गुन्ह्यांच्या तपासासाठी केला जातो. पोलिसांच्या तपासाला कुणा वैज्ञानिकाची जोड मिळाली तर तो तपास कसा चित्तथरारक होतो याची झलक डॉ. बाळ फोंडके यांनी आपल्या ‘द्विदल’ या पुस्तकात समर्पकरीत्या मांडलंय. ‘नार्सिसस’ आणि ‘कोव्हेलेंट बॉण्ड’ या नव्या युगाच्या दोन विज्ञानकथा अनोख्या आहेत. ‘नार्सिसस’ म्हणजे स्वत:च स्वत:च्या प्रतिमेचाही हेवा करावा इतका, की आपणच आपलं आयुष्य संपवावं. या कथेमध्ये लेखकांनी मानवी मनाच्या प्रसिद्धीच्या ईर्षेचा आणि हव्यासाचा मांडलेला सिद्धांत खरा आहे, हे पटवण्यासाठी आत्मक्लेशाची गाठलेली परिसीमा अत्यंत रोमहर्षक पद्धतीने उलगडली आहे. ही कथा वाचकांना उत्सुकतेच्या शिखरावर नक्कीच पोहचवेल यात शंका नाही. या पुस्तकातील दुसरी कथा आहे ‘कोव्हेलेंट बॉण्ड’. कथेच्या शीर्षकातच रसायन शास्त्राच्या व्याख्येनुसार ‘शेअिंरगने होणारा बॉण्ड.’ हा बॉण्ड अत्यंत मजबूत असतो व कोणत्याही रासायनिक प्रक्रियेने तो सहजपणे तुटत नाही. असा हा बॉण्ड सर्वांत मजबूत असतो. दोन्ही भावबंध स्वतंत्ररीत्या अपूर्ण असतात. एक वेगळाच, थक्क करणारा विचार ही कथा देऊन जाते. -मनीषा फडके ...Read more

  • Rating StarKiran Borkar, Vachan Veda 23.9.17

    विज्ञान गुन्हेगारी कथा असे याचे वर्णन करता येईल.गुन्हेगारांच्या शोधासाठी विज्ञानाचा वापर कसा करता येईल याची माहिती लेखकाने अतिशय सोप्या पद्धतीने सांगितली आहे.यात दोन कथा आहेत.खुर्चीत विकलांग बनून असलेल्या शात्रज्ञावर घरात हल्ला होतो .तो कोणी केला याच उकल विज्ञानाच्या साहाय्याने केली जाते .तर टेस्ट ट्यूब बेबी किंवा सोरोगेट आईचे भविष्यात येणारे संभाव्य धोके ,दुष्परिणाम कसे असू शकतात याची कथा ही मनोरंजनात्मक पद्धतीने मांडली आहे .तंत्रज्ञान किती पुढे गेले आहे हे पाहून आपण अचंबित होतो . ...Read more

  • Rating StarDAINIK SAMANA 25-06-2017

    वैज्ञानिक रहस्यकथा... प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ तसेच विविध विषयांचे व्यासंगी लेखक म्हणून मराठी साहित्य क्षेत्रात डॉ. बाळ फोंडके यांचे एक वेगळे ठळक असे स्थान आहे. त्यांचे विज्ञानविषयक लेख, कथा, सदरे, पुस्तके आणि शोधनिबंध प्रसिद्ध आणि वाचकप्रिय आहेत. विज्ञा विषय लोकप्रिय करण्यात त्यांचा मोलाचा वाटा असून याबाबत त्यांना अनेक पारितोषिकेही प्राप्त झाली आहेत. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाने बराच मोठा पल्ला गाठला आहे. त्यातून उपलब्ध नवनवीन यंत्रणांचा अधिकाधिक वापर गुन्ह्यांच्या तपासासाठी पोलीस खुबीने करून घेतात, पण गुन्हेगारही या तंत्रज्ञानाचा गैरवापर करू लागले आहेत. अशा वेळी पोलिसांच्या मदतीला जर एखाद्या वैज्ञानिकाची साथ मिळाली तर गुन्ह्याचा तपास अधिक चित्तथरारक होईल. डॉ. बाळ फोंडके यांच्या विज्ञान कथेतील नायक आयुक्त अमृतराव मोहिते आणि डॉ. कौशिक या जोडगोळीने अनेक मोहिमा यशस्वी केल्या आहेत. या जोडीच्या दोन मोहिमांची कहाणी म्हणजेच द्विदल कथासंग्रह. ‘नर्सिसस’ या पहिल्या कथेत अमृतराव मोहिते यांनी एका संशोधकाने केलेल्या गुन्ह्यांचा पर्दाफाश ज्या चलाखीने केला आहे ते वाचताना वाचकाची उत्कंठा वाढत जाते. कथानकात आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे प्रा. बोस मेंदू आणि चेतासंस्था यांच्या संशोधनात माहीर होते. आपल्या संशोधनाविषयी ते समकक्ष विद्वानांशीच नव्हे तर सर्वसामान्यांनाही तो विषय प्रासादिक भाषेत ते समजावून सांगत. त्यांच्या एका जाहीर व्याख्यानात अमृतरावांनी हजेरी लावली. संपूर्ण शरीरात चैतन्याचा अभाव असणारी व्यक्ती प्रा. बोस असल्याचे कळल्यावर त्यांना धक्काच बसतो. त्यांची सुविद्य पत्नीही संशोधक असून त्यांनी आपल्या या पतीकरिता आपले संपूर्ण करीयर सोडून दिल्याचेही त्यांना कळते. याच दौऱ्यात गेस्ट हाऊसवर प्रा. बोस दांपत्य राहत असताना प्राध्यापकांवर जीवघेणा हल्ला होतो. फक्त मेंदू तल्लख असून सगळे शरीर गलितगात्र असताना प्रा. बोस यांच्या झालेल्या हल्ल्याचा क्लिष्ट तपास अमृतराव आणि डॉ. कौशिक ज्या चित्तथरारक पद्धतीने करतात त्यात वाचकांना गुंतवून ठेवण्यात लेखक यशस्वी झालेत. ‘कोव्हॅलंट बॉण्ड’ या दुसऱ्या कथेत टेस्ट ट्यूब बेबी टेक्नोलॉजी व सरोगेट मदर या असिस्टेड रिप्रॉडक्शन टेक्निकचा उपयोग करून अपत्यप्राप्ती झालेल्या दोन महिलांच्या आयुष्यात पुढे काय गुंतागुंत होते, त्यातून हे प्रकरण कायद्याच्या चौकटीत कशा तऱ्हेने येते, यावर ही कथा बेतली आहे. अशा फर्टिलिटी क्लिनिक्समध्ये एखादी झालेली चूक एकाच नव्हे तर दोन कुटुंबांशी कशी भावनिकदृष्ट्या वाताहत करू शकते हे वाचताना आपणही अस्वस्थ होतो. काही वेळेला शारीरिकदृष्ट्या निकोप असूनही काही दांपत्यांना मूल होत नाही. ते अशा क्लिनिक्सचा रस्ता धरतात. अशाच एका क्लिनिकमध्ये नोंदीतील झालेल्या चुकीमुळे दोन स्त्रियांच्या आयुष्यात प्रचंड भावनिक उलथापालथ होते. ती केस आयुक्त अमृतरावांकडे येते. डॉ. कौशिक यांच्या मदतीने त्या मुलीची खरी आई कोण हे सत्य वाचताना वाचकांच्याही मनात हुरहूर निर्माण होते. टेस्ट ट्यूब बेबी या प्रक्रियेबद्दल सामान्य माणसाला अज्ञात असलेली वैज्ञानिक माहिती लेखकाने देऊन वाचकांना आनंदही दिला आहे. पोलिसांच्या तपासाला एखाद्या वैज्ञानिकाची मदत मिळाली तर तपास कसा चित्तथरारक होईल याची झलक या दोन्ही कथांमधून वाचायला मिळते. पुस्तक हातात घेतल्यानंतर ते संपूर्ण वाचूनच आपण थांबतो. आपणही त्या तपासकार्याचा एक भाग होऊन जातो हेच या कथासंग्रहांचे यश म्हणता येईल. सतीश भावसार यांनी चित्तारलेले मुखपृष्ठ विषयाला समर्पक आहे. -प्रतिमा ओतूरकर ...Read more

  • Rating StarSAPTAHIK SAKAL 01-07-2017

    उत्कंठावर्धक विज्ञान कथा... विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीचा सातत्याने वाहणारा प्रवाह वेगवान असतो. त्यातून निष्पन्न होणाऱ्या सुखसोई-सेवासुविधा सर्वसामान्यांसाठी उपयुक्त असतात. हे जरी खरं असलं तरी त्यांच्या मागील संकल्पनांची ओळख सामान्य वाचकांना होणंगरजेचं असतं. अभिनव शोधांची माहितीही आपल्याला व्हावी म्हणून विज्ञान कथा हे एक प्रभावी माध्यम ठरतं. त्यामध्ये गोष्ट तर गुंफलेली असतेच, पण विज्ञानाच्या वाटचालीवर आधारलेले भविष्यकाळाचे पडसाद त्या कथांमध्ये उमटलेले असतात. या कथांमध्ये विज्ञान सहजतेने आणि सुलभतेने डोकावत असते. यामुळे वाचकांच्या मनामध्ये वैज्ञानिक साहित्य औत्सुक्य निर्माण करते. विज्ञानकथांची अशी काही बलस्थाने लक्षात आल्यामुळे त्यांचे साहित्यिक मूल्य वाढत आहे. सुदैवाने गेल्या काही वर्षात विज्ञान-तंत्रज्ञानावर आधारलेल्या कथा किंवा कादंबऱ्यांमुळे मराठी साहित्य विश्वात मोलाची भर पडलेली आहे. मराठी विज्ञानकथाकारांमधील एक ज्येष्ठ लेखक डॉ. बाळ फोंडके यांचा ‘द्विदल’ हा कथासंग्रह नुकताच प्रकाशित झाला आहे. त्यामध्ये नव्या युगांच्या दोन प्रदीर्घ पण उत्कंठावर्धक विज्ञान कथा समाविष्ट आहेत. दोन्ही कथांमध्ये पोलीस अधिकारी अमृतराव मोहिते आणि त्यांना नेहमीच गुन्हे-अन्वेषणाच्या कामी आधारस्तंभ म्हणून लाभलेल्या विज्ञाननिष्ठ डॉ. कौशिक यांच्या चातुर्याची कसोटी पणाला लागलेली दिसते. ‘नर्सिसस’ ही पहिली कथा अमेरिकेत कार्यरत असणाऱ्या शास्त्रज्ञ अमर बोस यांच्यावर बेतलेली आहे. सुरुवातीला त्याचं वैज्ञानिक कार्य आणि त्याचबरोबर त्यांचं ‘आत्मा-देह-चैतन्य-ऊर्जा’ आदी संकल्पनावरील सखोल चिंतन प्रकट झालंय. मेंदू तल्लख असला तरी ते ‘मोटर न्युरॉन डिसीज’मुळे बहुतांशी विकलांग आहेत. त्यांचं व्यक्तिमत्त्व लक्षात घेताना वाचकांना ज्येष्ठ खगोल-गणिती स्टीफन हॉकिंग आठवण होईल. प्रो. बोसांच्या मते आपल्या देहाला फारसं महत्त्व नाही; केवळ मेंदूला आपले कार्य करता यावे म्हणून चेतासंस्थेला ऊर्जा पुरवण्याव्यतिरिक्त देह काही करत नाही. भारतातील एका प्रयोगशाळेत ते आपली पत्नी शर्मिलासह अभ्यास दौरा करण्यासाठी आलेले असताना त्यांचं आम जनतेसाठी एक व्याख्यान आयोजित करण्यात आलेले होते. विषय होता – ‘द सर्च फॉर द सोल’, म्हणजे ‘आत्म्याचा शोध’! हा विषय निश्चितच भारतीयांचे कुतूहल चाळवणारा असल्याने गर्दीचे भरगच्च झालेल्या हॉलमध्ये कमिशनर अमृतराव आणि डॉ. कौशिकदेखील उपस्थित होते. स्पष्ट बोलता येत नसल्याने प्रो. बोस व्हील चेअरवरील संगणकाच्या साह्याने ‘स्पीच सिंथेसायझर’ वापरून व्याख्यान देत होते. त्यांचे व्याख्यान ‘मेट्यालिक’ आवाजात पण सुबोध आणि मननिय असल्याने चांगलेच गाजले. त्याच दिवशी रात्री संस्थेने दिलेल्या आणि पूर्ण सुरक्षित असलेल्या निवासस्थानी प्रो. बोस निद्राधीन झाले. तथापि दुर्दैवाने दुसऱ्या दिवशी त्यांच्या पत्नीला प्रो. बोस यांचा रक्तबंबाळ झालेला देह दिसला. त्यांना तर कोणीही उघड असे शत्रू नव्हते. जगभर पसरू शकणारी ही बातमी गुप्त ठेवणं आणि या मागील रहस्य शोधण्याचे कार्य आव्हानात्मक होतं. संशयित बरेच होते. अर्थातच डॉ. कौशिक आणि अमृतराव यांनी रहस्यभेद करून ‘चक्षुर्वै सत्यम्’ असा गुन्हेगार शोधून काढलाच. ही कथा मुख्यत: वैज्ञानिक मनोविश्लेषण करणारी आहे. या कथेच्या ‘नर्सिसस’ या नावाच ‘शोध’ मात्र वाचकांनीच घ्यायला हवा! ‘कोव्हॅलंट बॉण्ड’ असं दुसऱ्या कथेचं नाव आहे. रसायनशास्त्रातील अणूंचे होणारे परस्पर ‘बॉण्डिंग’ (बंधन) वेगवेगळ्या प्रकारचे असते. त्यातील ‘कोव्हॅलंट बॉण्ड’ हा खूप पक्का, आणि सहसा अतूट असतो. आई आणि तिचे मूल यांच्यातील नातेसंबंधातील धागे हे ‘कोव्हॅलंट’ असले तरी आधुनिक वैद्यकशास्त्रातील (अशा नाजूक) धाग्यांना ‘कंगोरे’ असू शकतात. पूर्वीच्या कथांमध्ये एखाद्या बालकाचा बाप नक्की कोण असावा, हे शोधून काढायची समस्या असे. कारण आई निश्चितपणे माहिती असते. या कथेतील मोनिका माझीच आहे, असं दोन मातांना वाटतं. मग मोनिकाची आई नेमकी कोणती आहे? अमृतराव आणि डॉ. कौशिक यांनी हे शोधून काढलं आहे. वाचकांना संभ्रमित करणारी ही कथा ‘कोव्हॅलंट बॉण्डिंग’ नेमकं कोठे आहे, याचा उलगडा करते. सध्याच्या आणि भावी काळामध्ये सरोगेट माता, ‘मायटोकाँड्रिया’ (ऊर्जा यंत्रणा) दान करणारी माता आणि अजूनही काही पद्धतीच्या माता उद्भवणार आहेत. साहजिकच नाते-संबंधातील धागे-दोरे नाजूक बनू शकतात. ‘द्विदल’सारख्या वैज्ञानिक कथा संग्रहामध्ये लेखकांनी ‘परिशिष्ट’ समावेश करून अगदी संक्षिप्त स्वरूपात कथाबीज मागील (आधुनिक) विज्ञान-तंत्रज्ञानाचे विवरण करावे, असे मला वाटते. दोन्ही कथा रहस्यमय आहेत, पण त्या भक्कम वैज्ञानिक पायावर आधारलेल्या आहेत. त्यात मुखपृष्ठावर दर्शविलेल्या पिस्तूलाला फारसं महत्त्व नाही. डॉ. बाळ फोंडके यांनी त्यांच्या खास शैलीत सादर केलेल्या दोन्ही कथा वाचकांना खिळवून ठेवतील, यात शंका नाही. -डॉ. अनिल लचके ...Read more

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Latest Reviews

DEMOCRACYS XI
DEMOCRACYS XI by RAJDEEP SARDESAI Rating Star
Shabdruchee January 2019

गुणवंत अकरा क्रिकेटपटूंचा विश्लेषणात्मक जीवनपट.. स्वातंत्र्योत्तर सुरुवातीच्या काळात भारतीय क्रिकेट हा खेळ तत्कालीन संस्थानिक, अभिजन, श्रीमंत अशा विशिष्ट वर्गाची मक्तेदारी असायचा. ‘शाही रंजन’ असेच क्रिकेटचे स्वरूप होते. संस्थाने खालसा झाल्यानंतर कलौघात बदलत्या राजकीय परिाqस्थतीशी समांतर क्रिकेटची व्याप्ती इतरेजनात वाढत गेली. राजकीय, सामाजिक आणि शैक्षणिक स्थित्यंतर होत असताना भारतीय क्रिकेटमध्ये विकासात्मक परिवर्तन होत गेले. त्या काळापासून ते आजच्या ‘नं-१ पोझिशन’पर्यंत यायला काही दशकांचा कालावधी उलटावा लागला. याच काही दशकांच्या कालावधीत अनेक गुणी खेळाडूंनी क्रिकेटच्या इतिहासात आपले नाव कोरले. ‘प्रिंट व इलेक्टॉनिक मीडिया’चे नामवंत पत्रकार आणि माजी कसोटीपटू दिलीप सरदेसाई यांचे चिरंजीव राजदीप सरदेसाई यांनी आजवरच्या क्रिकेटपटूंमधील आदर्श ११ जणांची निवड केली (खरेतर बहुतांश वाचकांच्या मनातले हेच आदर्श क्रिकेटर आहेत) आणि प्रत्येक खेळाडूची कारकीर्द वाचकांपुढे मांडली आहे ‘डेमोक्रसीज इलेव्हन’ या पुस्तकातून. या ११ कीर्तिमान खेळाडूंची चरित्रकहाणी राजदीप यांनी शब्दबद्ध केली आहे. प्रस्तुत पुस्तकात त्यांची कारकीर्द आकडेवारीसह येतेच, पण त्यांचे मैदानावरील आणि मैदानाबाहेरील आयुष्याचे उद्धृत केलेले संदर्भ संक्षिप्त तरीही परिपूर्ण वाटतात. त्या त्या खेळाडूच्या खेळातील व खेळाबाहेरील गुणदोषांचे सटीक आणि सटीप विश्लेषण राजदीप करतात. या खेळाडूंच्या आयुष्यातील क्रिकेटचा ‘उपोद्घात’ (अर्थात प्रारंभ) आणि ‘सिंहावलोकन’ (अर्थात निवृत्ती) असा सर्वसमावेशक तपशील वाचकांना अवगत होतो. हे पुस्तक दिलीप सरदेसाईंपासून मन्सूर अली खान पतौडी,बिशनसिग बेदी, सुनील गावसकर,कपिल देव, मोहंमद अझरुद्दीन,सचिन तेंडुलकर, सौरव गांगुली,राहूल द्रविड ,महेंद्रसिंग धोनी ते विराट कोहलीपर्यंतच्या क्रिकेटपटूंच्या आयुष्याची गाथा मांडते. १९९९ साली विश्वचषक स्पर्धा सुरू असताना तेंडुलकरचे वडील गेले. तो इंग्लंडहून परत आला, वडिलांचे अंत्यसंस्कार केले आणि पुन्हा लंडनला परतला. थेट मैदानात उतरला आणि त्या सामन्यात त्यानं एक जादुई शतक ठोकलं. हीच कथा विराट कोहलीची. दिल्लीसाठी तो रणजी सामना खेळत होता. जेमतेम अठरा वर्षांचा मुलगा. त्या संध्याकाळी नाबाद घरी परतला आणि त्या रात्रीच काळानं घात केला. त्याचे वडील गेले. सकाळी हा मुलगा मैदानात गेला, खेळला. ९० धावा करून बाद झाला आणि तिथून थेट स्मशानात पोहोचला आणि वडिलांच्या चितेला अग्नी दिला. या कहाण्या भारतीय क्रिकेटचा जुनून सांगतात. क्रिकेटवर जीव ओवाळून टाकणारं बेभान प्रेम सांगतात. याच क्रिकेटनं लाखो भारतीयांना प्रेरणा दिली, जगण्याच्या लढाया लढण्याचं बळ दिलं. मुख्य म्हणजे स्वप्न पाहण्याची हिंमत दिली. हे पुस्तक म्हणजे त्या जिगरबाज मस्तमौला स्वप्नांची, अस्सल गुणवत्तेची एक विलक्षण गाथा आहे. राजदीप स्वत: क्रिकेट खेळले आहेत. आनुवंशिक वारसा म्हणून क्रिकेट त्यांच्या रक्तातच आहे. म्हणूनच त्यांचे क्रिकेटविषयीचे विश्लेषण अनुभवाच्या मुशीतून आलेले आहे. एखाद्या खेळाडूविषयी लिहिताना क्रिकेटमधले धुरीण, बुजुर्ग आणि समकालीन क्रिकेटपटूच्या मतमतांतराची पुस्तकात असलेली पखरण हा तर खास ‘राजदीप टच’ म्हणावा लागेल. एखाद्या खेळाडूचे फक्त गुणवर्णन, त्याचे विक्रम आणि आकडेवारी, त्याची विश्वस्तरीय कामगिरी, त्याची शैली, त्याचे कौशल्य, देशातील आणि जगभरातील लोकप्रियता याचेच वर्णन पुस्तकात येते असे नाही. तर त्या खेळाडूचे दोष, त्याच्या चुका, त्याच्या वर्तनातील विसंगती, त्याचे फसलेले निर्णय, त्याच्याविषयीचे प्रवाद आणि समज, त्याच्या व्याqक्तमत्त्वाची ‘दुसरी’ बाजू असे समग्र चित्र उभे करताना राजदीप शब्दांची कंजुषी करत नाहीत. उलट त्यांच्या लिखाणाला परखडतेची धार येते. राजदीप यांची भाषा प्रवाही आहे. त्यात लालित्य आहे आणि सौंदर्यही... विषयाच्या ओघात आलेली त्यांची काही पल्लेदार वाक्ये पाहू : त्या सभ्य काळाचं दिलीप सरदेसाई हे ‘प्रॉडक्ट’ होतं... भविष्याच्या पोटात उमेदीचा गर्भ श्वास घेऊ लागला... त्याच्या बॅटमधून धावांचे झरे फुटत होते... आक्रमण हाच बचावाचा उत्तम मार्ग असतो... रिचर्ड्सच्या उंच उडालेल्या चेंडूवर कपिलची नजर रुतलेली होती... ज्या वयात गणित शाळकरी मुलांना घाम फोडतं, त्या वयात हा मुलगा नवीन समीकरणं जुळवत होता... ‘तो’ षटकार म्हणजे आपल्या आगमनाचा तेंडुलकरी ऐलानच होता... याच काळात क्रिकेटचं कॉमर्सशी लग्न झालं... विकासाच्या वाटेत इंडिया पुढे निघून गेला; भारत मात्र मागेच राहिला... पुस्तकात ठायी ठायी असलेली अशी वाक्यं राजदीपच्या प्रतिभेची, लेखनकौशल्याची आणि कल्पनाविलासाची प्रचिती देतात. चिवडा खाताना घासात काजूचा तुकडा यावा, अशीच ही खुमासदार वाक्यं आहेत. मेघना ढोके यांचं अनुवादकौशल्य लाजबाब आहे. अस्सल मराठीकरणाचा हा उत्तम नमुनाच आहे. राजदीपच्या लेखनाची खुमारी मेघनाने दुणावली आहे. आजच्या काळात क्रिकेट न आवडणारा विरळाच. पण असलाच, तर त्याने हे पुस्तक आवर्जून वाचावे. कदाचित त्याला क्रिकेट श्वासाइतकेच महत्त्वाचे वाटू लागेल. - वा. ह. कुलकर्णी ...Read more

YAYATI
YAYATI by V. S. Khandekar Rating Star
Parag Sawarkar

सुख, सुख म्हणजे नेमकं काय...? काय असतं सुख...? सुख शोधल्याने सापडतं का...? जगी सर्व सुखी असा कोण आहे..? दुसऱ्याच्या दुःखाचे ओझे आपल्यापेक्षा कमीच आहे, असं सर्वच सर्वसामान्यांना वाटतं. सुख शोधण्याचा प्रवास कधी संपतो का..? मी डॉक्टर आहे. त्यामुे नुकत्याच जन्मलेल्या `मासाच्या गोळ्या`पासून तर `मास गोळा` झालेल्या जख्खड म्हाताऱ्यापर्यंत वेगवेगळ्या, थांब्यावरचे लोकं मृत्यूच्या थांब्यावर कायमचे थांबताना पाहिले. मरतांना बघितले. नव्वद वर्षाचा वृद्धही, `आता मी सुखाने मारतो`, असं म्हणत नाही. त्याची जगण्याची इच्छा कधी संपतच नाही. कस्तुरीमृगासारखी अवस्था येथील प्रत्येकाचीच आहे. सुगंध त्याच्या आतच असतो अन तो दारोदार भ्रमिष्ठासारखा हिंडतो.. धडपडतो...! उधारीत पुस्तके वाचायची माझी सवय कधीचीच सुटली,तुटली. मागे सात आठ महिण्याअगोदार आत्याकडून सहज "ययाती" आणली आणि ठेवली ती ठेवलीच..! कारण फुले,आंबेडकर, गांधीजी काही मला फुरसत मिळू देत नाही. आत्याचा फोन आला...`झालीच नाही का म्हणे अजून वाचून..?`, मी म्हटलं..."थांब, सात दिवसात आणून देतो.". फुकटात भेटली वाचून घ्यावं म्हटलं.. बकाबक..! खरंतर कादंबरी वाचायची हौस आणि हवस आता मला राहिली नाही. लहानपणी चाचा चौधरी, इसापनीती, नागराज वाचायचो...हिरवा नागराज तर माझ्या आताही स्वप्नात येतो. नवतरुणाईत निमा, हैदोस हेही वाचनात आलं. नंतर लोकप्रभा, सिनेस्टार, क्रिकेटविश्व असे मासिक वाचायचो. नंतर लागला शौक कादंबरीचा..! त्यातल्यात्यात ऐतिहासिक आणि पौराणिक. "मृत्युंजय" पासून झालेली सुरवात श्रीमान योगी, राऊ, छावा, स्वामी, पानिपत, युगांधार करत... कधी संपली कळलंच नाही. मातृभाषेतील नामांकित अकराचा आकडा गाठला आणि छकडा थांबला. एक `ययाती` राहिली होती... ती आत्ता..! योगायोगाने..! मला सर्वात भावला तो कादंबरीतील "शहंशाह"... "रिशते मे तो हम तुम्हारे बाप लगते है... नाम है...शहंशाह..है साला..!" हा तो वाला `शहंशाह` नाही..! हा शंहशाह "रणजित देसाई" यांचा `शहंशाह.`.. ....आलमगीर...! `कालक्रमण आणि कालग्रहण` यासाठी आता मी वाचत नाही. "मृत्युंजय" नंतरच पौराणिक कादंबरीची माझी आवड संपली. त्यानंतर ऐतिहासिक कादंबऱ्या वाचल्या. तरीही अधीमधी आणि कधीकधी "राधेय, युगांधार, वाचल्या. आणि आता "ययाती"..! माझं स्पष्ट मत आहे की ययाती सारख्या कादंबऱ्या आपल्याला भ्रमात पाडतात. गोलगोल आभासी जगात फिरवतात. खाली आणतात.. परत वर नेतात.. जत्रेतील उंच झोपाळ्यासारखं. कल्पना सागरात गटांगळ्या खात खात.... कारण सत्याचा अंत कधीच सुखद नसतो. तरीही मनोरंजनातुन, कल्पनाविलासतेतून आत्मपरीक्षण करायला भाग पाडतात. परंतु जिथे जिथे तात्विक आणि तार्किक सत्यतेचा भाग येतो, तिथे तिथे लेखक आपल्या जवळील शब्दसंपत्तीचा विपुल साठा असलेल्या दारूगोळ्याचा यथेच्छ मारा आपल्या मनावर आणि मेंदूवर करतो. जो लेखक आशयघनतेचा अभाव आपल्या संस्कृतप्रचुर भाषेने भरून काढतो. तेव्हा तो लेखक वाचकाच्या मनोराज्यावर विराजमान होतो. वि.स.खांडेकर या साहित्यमहर्षीबाबत मी ते काय सांगावे..? खांडेकर यांच या अगोदर मी "चांदण्यात" हा ललित लेख संग्रह वाचला होता. दोन ओळीत सांगायची गोष्ट दोन पानात सांगण्याची त्यांची रीत निराळीच. त्यांची भाषा अबबबब...... ही जर मराठी असेल तर... मग आम्ही जी बोलायला लागलो..जेव्हातेव्हापासून बोलतो आणि अजूनही बोलतो...ऐकतो.. ती भाषा कोणती...? वि.स.खांडेकर महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर देशातील जेष्ठ आणि श्रेष्ठ साहित्यिक होते. आताच्या सारखं नाही कोणीही जेष्ठ-श्रेष्ठ होतं. आज शब्दांची किमंत सुद्धा रुपयासारखी कोसळली असं वाटतं. खांडेकर यांनी मराठीच्या प्रत्येक साहित्य प्रकारात विपुल लेखननिर्मिती केली. त्यांच्या साहित्य क्षेत्रातील अलौकिक योगदानासाठी भारत सरकारने त्यांना पद्मभूषण या नागरी सन्मानाने गौरविले. `ययाती` या कादंबरीला १९७२ साली भारतीय "ज्ञानपीठ" पुरस्कार प्राप्त झाला होता. १९५८ साली लिहिलेली ही कादंबरी आजही सहा दशकानंतरही वाचकांची आवडती आहे. या कादंबरीत लेखकाने मानवी स्वभावाच्या वेगवेगळ्या छटा रंगवल्या आहे. त्यांच्या लिखाणात गांधीवादी आणि समाजवादी विचारांचा प्रभाव जाणवतो. "ययाती" ही कादंबरी `ययाती` नावाच्या राज्याची कहाणी आहे. त्यात ययाती, देवयानी, शर्मिष्ठा आणि कच असे मुख्य पात्र आहेत. नहूष महाराज, शुक्राचार्य, राजमाता अशी चरित्र अभिनेते सुद्धा आहेत. अलका, मुकुलीका, माधव,माधवी, तारका हे पात्र ययातीच्या जीवन प्रवासात येतात. सात दिवस सांगून पंधरा दिवस झाले; मी ययाती वाचतोय. हे सर्व देवयानी, शर्मिष्ठा, अलका, मुकुलीका, तारका पंधरा दिवसांपासून माझ्या घरात, दवाखान्यात खेळत आहेत... आज त्यांची सांगता. यातील प्रत्येक व्यक्ती आपल्यासोबत बोलतो, त्याचा आनंद दुःख सांगतो, आपणही त्याच्या सुखदुःखात आपलं दुःखसुख शोधतो. थोडीशी शर्मिष्ठा आणि थोडीसा `कच` प्रत्येकाच्या मनात असतो. ययाती आणि देवयानी यांच प्रमाण मनामनात आणि दारादारात अधिक आहे...! अलका, तारका खूप कमी वेळासाठी येतात पण मनाला हुरहूर लावून जातात. त्यांच्या साठी जीव हळहळतो. प्रत्येक पात्रावर एक स्वतंत्र लेख होऊ शकतो पण ती वासना मी येथे टाळतो. "ययाती"... कुठे शोधायची आवश्यकता नाही. तो प्रत्येकात थोडाबहुत प्रमाणात असतोच. व्यसनाचे आणि वासनेचे प्रकार वेगळे असतीलही. "ययाती" स्वतःमध्येच प्रकर्षाने जाणवते... तो धावणारा `ययाती`....! कश्यासाठी धावतोय...? पाळतोय..? धडपडणारा....मी..! शाळेत वासरात लंगडी गाय शहाणी म्हणून वर्गात नंबर एक, नंबर दोन साठी धडपडणारा...मी...! त्यानंतर क्रमांक सोडून गुणांच्यासाठी, percentage साठी धावणारा, धडपडणारा...मी..! कॉलेजमध्ये भविष्य, भविष्य future-future साठी..., प्रॅक्टिसमध्ये सेटलमेंट साठी....मी..! आणि एक एक करत दुकान, क्लीनिक, गाडी, घर असं करतकरत सेटलमेंटचे मापदंड, स्टँडर्डस (standards) पूर्ण करत EMI च्या महिन्यावरी उकड्यासाठी धावणारा..मी.! लग्न, लेकरू, क्षुल्लक सामाजिकतेचे इतर टार्गेट्स (targets) पूर्ण करण्यासाठी धडपडणारा... मी..! या महावारी लावलेल्या `लचांडा`साठी महिन्याभर लोकांच्या वेदनेकडे, दुःखाकडे आसुसलेल्या लोभी नजरेने बघणारा..मी.! अजूनही अपूर्ण आयुष्याच्या या अदृश्य दृष्टचक्रात दिवसामागून दिवस, घडाळ्याच्या काट्यामागे धावणारा... पळणारा.. धडपडणारा....! `ययाती`....मी..! कादंबरीतील नायक ययाती, हा शरीरसुखासाठी हापापलेला आहे. वासनेने आंधळा झालेला..! जगात असेच ययाती सर्वीकडेच मिळतात... सत्ता, संपत्ती, प्रतिष्ठेचे भुकेले... वासनाधीन..! सुख आणि प्रेम हे वाळूसारखं असतं, आपण जितकं ते घट्ट धरून ठेवण्याचा प्रयत्न करू तितकं ते निसटून जाईल. वासना का फक्त शारीरिकच असते..? माणसाचं शरीर वृद्ध होतं परंतु मन नाही. कितीही इच्छाचा भोग घेतला तरी मन अतृप्तच राहतं. भोगाला दिशा नाही... अंत नाही...! जीवनाची शक्ती कुठली आणि त्याच्या मर्यादा कोणत्या..? उपभोग घेऊन मानवाच्या वासना तृप्त होतं नाहीत. उपभोगाने शरीराची भूख अधिक वाढत जाईल... आणि... जगण्याच्या हव्यासापोटी जगायचचं राहून जाईल...! ...Read more