* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: NIRBACHIT KABITA
  • Availability : Available
  • Translators : MRUNALINI GADKARI
  • ISBN : 9788177660306
  • Edition : 2
  • Publishing Year : AUGUST 2000
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 120
  • Language : Translated From BENGALI to MARATHI
  • Category : POEMS
  • Available in Combos :TASLIMA NASREEN COMBO SET - 12 BOOKS
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
A YOUNG LADY WHO WANTS TO BE A POET WRITES ROMANTIC POEMS BASED ON LOVE OR SADNESS IN LIFE. BUT TASLIMA IS DIFFERENT. AT THE SAME AGE, SHE WRITES ABOUT THE INEQUALITY AND DIFFERENCE IN THE LIFE OF MAN AND WOMAN. SHE WRITES ABOUT THE DECEIT IN THE NAME OF LOVE. SHE MENTIONS THE LUST IN RETURN OF TRUE LOVE. SHE THROWS A LIGHT ON THE DISDAIN IN RETURN OF SELFSURRENDER. HER POETRY IS BASED ON THESE TOPICS. SHE DOES NOT WRITE TO GAIN NAME AND FAME BUT SHE WRITES TO PROTEST THE WOMEN WHO HAVE BEEN SHUT UP BY THE SOCIETY. SHE WRITES WITH JUST ONE AIM, TO BRING EQUALITY TO MEN AND WOMEN. HER POEMS DO NOT SHOW ANY BITTERNESS, OPPOSITION OR HATRED. THEY HAVE PAIN, THEY HAVE DIGNITY, THEY ARE HUNGRY FOR LOVE MUCH HAVE BEEN WRITTEN ABOUT THE DECEIT THAT A WOMEN FACES, THE MALE CHAUVINISM, BUT TASLIMA`S BLUNTNESS IS NOT SEEN IN ANY OF THOSE POETRIES OR BOOKS. SHE VERY TRUTHFULLY WRITES ABOUT THE TORTURE THAT SHE WAS SUBJECTED TO IN A VERY ARTISTIC AND PERFECT LANGUAGE.
कवयित्री म्हणून नावलौकिक मिळवू इच्छिणारी युवती ज्या वयात गुलाबी प्रेमाच्या किंवा दु:ख व्यक्त करणाया अत्यंत रोमँटिक अशा कविता लिहील, त्या वयात तसलिमा नासरिन स्त्रीपुरुषांच्या जीवनांतील असमानता, प्रेमाच्या नावावर होणारी प्रतारणा, निखळ प्रेमाच्या बदल्यात मिळणारी भोगलालसा, आत्मसमर्पणाच्या बदल्यात वाट्याला येणारी अवहेलना अशांसारख्या विषयांवर कविता लिहिते. ‘अतले अन्तरीण’ किंवा ‘बालिकार गोल्लाछुट’ ह्यांतील कविता वाचल्यावर आपल्या लक्षात येते, की तसलिमा केवळ नावलौकिकाच्या लोभाने हातात लेखणी धरीत नाही, तर अतिशय सहिष्णू असणा-या आणि ज्यांचा आवाजच दाबून टाकला गेला आहे, अशा स्त्रीजातीच्या बाजूने उभी राहून, ती समाजाच्या विरोधात आपला निषेध नोंदविते, आपल्या कवितांमधून. स्त्रीपुरुषांत समानता आणणे हेच तिचे लक्ष्य आहे. ह्या लक्ष्यासाठीच तिला हातात लेखणी धरावी लागली आहे. असे असूनही तिच्या कवितेत फक्त संताप, विरोध किंवा कडवटपणा नाही. उलट, काही कवितांत वेदना आहे, काहींत आत्मसन्मानाची भावना आहे, तर काहींमध्ये प्रेमासाठी व्याकुळता आहे. जरी ती आपल्या एका कवितेत म्हणते, ‘पाहून पुरुषाची पराकोटीची अश्लीलता जळते मनातल्या मनात नरकाच्या आगीत पतिव्रता साध्वी स्त्री.’ तरी दुसया एका कवितेत ती म्हणून जाते, ‘एकदा जरी घातली साद एकदा प्रेम केल्यावर सर्व विसरून आसू ढाळते निष्पाप पोर.’ स्त्रीच्या वाट्याला येणारी फसवणूक आणि पुरुषांचे तिच्यावर असलेले वर्चस्व ह्यांसारख्या विषयांवर ह्याआधी काही कथा, कविता लिहिल्या गेल्या असल्या, तरी तसलिमाप्रमाणे अगदी उघडपणे, स्पष्टपणे कोणीही लिहिलेले नाही. स्वत:च्या शरीरावर झालेल्या अत्याचारांच्या कथा तिच्याइतक्या समर्पक शब्दांत, कलात्मक भाषेत कोणीही मांडलेल्या नाहीत, हेच तर आहे तिचे वेगळेपण.
Video not available
No Records Found
No Records Found
Keywords
#TASLIMANASRIN #PHERA #NIRBACHITKALAM #NIRBACHI #LEENASOHONI #MEHTAPUBLISHINGHOUSE #TRANSLATEDBOOKS #MARATHIBOOKS#
Customer Reviews
  • Rating StarNEWSPAPER REVIEW

    परवा पुस्तकांच्या शोधात तसलिमा नासरिनचा काव्यसंग्रह ‘निर्बाचित कविता’ हाती आला. माझ्याकडे तिची सर्व पुस्तके तिच्या सहीने भेट मिळालेली आहेत, पण याच एका पुस्तकावर मात्र तिने स्वहस्ताक्षरात `With Love` अशी मोहर उठविलेली आहे. याचा इतकाच अर्थ आहे की, ते तचे आवडते पुस्तक आहे, बाकी काही नाही. ‘निर्बाचित’ शब्द बंगाली. मराठीत त्याचा अर्थ होतो ‘निवडक’. सन १९८० च्या सुमारास त्या कविता लिहू लागल्या. १९८२-१९९३ या दशकांत त्यांचे सहा काव्यसंग्रह प्रकाशित झाले. त्यांचे समग्र साहित्य म्हणजे स्त्रीत्वाचा घेतलेला शोध होय. तशाच कविताही! काहींना त्या पुरुषविरोधी वाटतात. वाटतं त्या सतत पुरुषास आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभ्या करतात. पण वस्तुस्थिती अशी आहे की, आजवर पुरुषाने स्त्रीस वस्तू, पशू, उपभोगाचे साधन म्हणून तिच्याकडे पाहिले आहे. तिची कविता स्त्रीस मनुष्य बनविण्याची विनवणी नसून मागणी आहे. तो जोगवा खचितच नाही. असेल तर अन्यायाला फोडलेली वाचा आहे नि ती स्त्री हक्काचा जाहीरनामा आहे. तो पुरुषी मानसिकतेविरुद्ध स्त्रीने पुकारलेला जिहाद आहे. ‘निर्बाचित कविता’ (१९९३) शिवाय ‘निर्बासित बहिरे अंतर’ (१९८९), ‘आमार किछु जाय असे ना’ (१९९०), ‘अतले अंतरिण’ (१९९०), ‘बलिकार गोल्लाछूट’ (१९९२) असे अन्य कवितासंग्रह आहे. प्रतिनिधिक कवितासंग्रह म्हणून ‘निर्बाचित कविता’ चे महत्त्व असून, प्रसिद्ध बंगाली मराठी अनुवादक मृणालिनी गडकरी यांनी या कवितांचा समर्पक मराठी अनुवाद केला आहे. या सर्व कवितांमधून स्त्रीची तगमग स्पष्ट होते. स्त्रियांवर होणारे अन्याय, स्त्रियांची होणारी प्रतारणा, कुचंबणा, घुसमट बंधने या सर्वांना या कवितांमधून वाचा फोडण्यात आल्याने सर्व स्त्रियांनी या कविता वाचायला हव्यात. ज्याला पुरुषाने स्त्री सुखाची संज्ञा दिली ते सुख नसून मतलबी शोषण आहे, याची जाणीव या कविता करून देतात. पुरुषांना त्या आपल्या अपराधांबद्दल अंतर्मुख करतात. म्हणून त्यांनी पण वाचल्याच पाहिजे अशा उभयपक्षी वाचन व्यवहारातूनच स्त्री-पुरुष ऐकमेकांना मनुष्य मानून व्यवहार करणार, करतील अशी आशा करीत तसलिमा नासरिन यांनी त्या लिहिल्यात, त्या विचारतात - ‘एखाद्याच्या सहवासात संबंध आयुष्य घालविलं, तरी खंरच माणूस ओळखता येतो का?’ ‘शुभ विवाह’ कवितेत त्या समजावतात विवाहाच्या नावावर हिडीस पुरुष एका जिवावर कब्जा मिळतात नि तिनं सोनेरी मेणबत्तीसारखं प्रेमात विरघळून जावं अशी अपेक्षा करतात. व त्यांची अपेक्षा असते स्त्रीनं पातिव्रत्य राखावं. पुरुषी पातिव्रत्याची हमी नाही का मागायची स्त्रीनं? सर्व पुरुष सभ्यच असतात, त्यांना नाही लागत पातिव्रत्याची सनद. पुरुषांनी स्त्रीला हरतऱ्हेने दुबळी करून ठेवले आहे. तिने मैदान ओलांडायचं नाही. तिने तळ्यात पोहायचं नाही. तिनं एकटीनं उंबरा ओलांडायचा नाही. तिला नाही का वाटत....चांदण्यात फिरावं, नौकाविहार करावा, पावसात भिजावं.... पण नाही. ती नाजूक, तिला सर्दी, तिलाच ताप. क्षणासाठी घराचा उंबरठा ओलांडू देत नाही कोणी स्वप्नात नाही तर जागेपणीच पहाते, विषारी साप, सुरवंट,राक्षसाचं घर आणि रानटी रेडा समाजात स्त्रीला घेरणारा फक्त पुरुष नाही. समजांनी तिच्याभोवती जात, धर्म, लिंग, भाषा, प्रांत अशी कितीतरी काटेरी कुंपणं उभा केलीत. शिवाय देवे, दैव भविष्याचं ललाट लेख सटवाईने लिहून ठेवलेले नि कर्म म्हणून आलेले ते वेगळेच. म्हणून ती प्रश्न करते - धर्मानं आवळलंय आपल्या पंजात अवघ्या जगाला एकानं विरोध करून किती मोडणार हाडं? आणि दूरवर पसरलेलं हे विषमतेचं जाळं, कितीसं तुटणार? फाटणार? स्त्री सौख्याची भुकेली असते. लक्ष लक्ष स्वप्नं उरी सांभाळत ती बोहल्यावर चढते. तीन दिवसांत हाका मारण्याचा प्रसंग येतो, नि अवघ्या तीन महिन्यांत तिनं सर्वस्व गमावलेलं असतं - स्त्रीला फसवून भोगल्याशिवाय, भोगाची तृप्ती नाही, तृप्तीचा सुवासिक ढेकर नाही भोगपूर्ण समाजानं स्त्रीचं विरुप वेश्या रुपात परिवर्तीत करून टाकलं. वेश्या फक्त स्त्रीच असते - सगळ्या वेश्या स्त्रियाच असतात, पुरुष कधीही वेश्या नसतात. अंस जळजळीत अंजन डोळ्यात घालणाऱ्या कविता आपणास आतून, बाहेरून उसवतात; विचार करायला भाग पाडतात आणि स्त्रीस माणूस म्हणून स्वीकारण्याचा संस्कार देतात म्हणून त्या वाचायच्या. पुरुषांना परकाया प्रवेश करण्यास भाग पाडणाऱ्या या कविता स्त्रीस तिचं सामाजिक स्थान दाखवून भानावर आणतात. जगात आजवर अनेक कवी, लेखक, कलाकार, विचारक यांनी असे मूलभूत प्रश्न विचारले नि समजांनी त्यांना बहिष्कृत ठरवलं. पूर्वी गॅलिलिओ, सॉक्रेटिसच्या पदरी तुरुंगवास, विष प्रयोग, क्षमायाचना त्यांच्या पदरी आली. आज अशांना बहिष्कृतांचं जीवन जगावं लागत आहे. तसलिमा नासरिन मूळ बांगला देशी. त्यांचं लेखन धर्मविरोधी मानलं गेलं नि त्यांना आपला देश सोडून युरोप, अमेरिकेत राहावं लागलं. सध्या त्या ‘बहिष्कृत’ विस्थापित होऊन भारताच्या आश्रयाखाली सुरक्षित जीवन जगत असल्या तरी एकटेपणा खायला उठतोय. मध्यंतरी त्यांना मानसोपचाराची गरज निर्माण झाली होती. दर तीन-पाच वर्षांनी त्यांना देशाकडे आश्रयासाठी याचना करावी लागते. जग प्रगल्भ केव्हा होणार? विचार स्वातंत्र्य केव्हा अजरामर होणार? जात, धर्म, लिंग, निरपेक्ष समाज मानव समाज, मानवधर्म कसा अवतरणार असा प्रश्न करणारी ही कवयित्री कवितांतून माणसांच्या मनात खरं तर ठाव घेऊ इच्छिते - पण नाही थांग एकाला दुसऱ्याच्या मनाचा, कोणाचं मन भराऱ्या मारतं, तर कोणाचा जणू बंद पिंजरा, कोणी झोपतं, तर कोणाला पडतो प्रश्न, झोपलेली रात्र सरायची कशी? ...Read more

  • Rating StarDAINIK TARUN BHARAT 16-12-2001

    कवयित्री म्हणून नावलौकिक मिळवू इच्छिणारी युवती ज्या वयात गुलाबी प्रेमाच्या किंवा अत्यंत रोमँटिक अशा दु:ख व्यक्त करणाऱ्या कविता लिहिली, त्या वयात तसलिमा नासरीन स्त्री-पुरुषांच्या जीवनातील असमानता, प्रेमाच्या नावावर होणारी प्रतारणा, निखळ प्रेमाच्या बदलयात मिळणारी भोगलालसा आत्मसमर्पणाच्या बदलात वाट्याला येणारी अवहेलना अशासारख्या विषयांवर कविता लिहिते. ‘अतले अन्तरीण’ किंवा ‘बालिकार गोल्लाछुट’ यातील कविता वाचल्यावर आपल्या लक्षात येते की, तसलिमा केवळ नावलौकिकाच्या लोभाने हातात लेखणी धरीत नाही, तर अतिशय सहिष्णू असणाऱ्या आणि ज्यांचा आवाजच दाबून टाकला गेला आहे, अशा स्त्री जातीच्या बाजूने उभी राहून, ती समाजाच्या विरोधात आपला निषेध नोंदविते, आपल्या कवितांमधून, स्त्री-पुरुषांत समानता आणणे हेच तिचे लक्ष्य आहे. या लक्ष्यासाठीच तिला हातात लेखणी धरावी लागली आहे. असे असूनही तिच्या कवितेत फक्त संताप, विरोध किंवा कडवटपणा नाही. उलट काही कवितांत वेदना आहे, काहीत आत्मसन्मानाची भावना आहे, तर काहींमध्ये प्रेमासाठी व्याकुळता आहे. जरी ती आपल्या एका कवितेत म्हणते, ‘पाहून पुरुषाची पराकोटीची अश्लीलता जळते मनातल्या मनात नरकाच्या आगीत पतिव्रता साध्वी स्त्री. तरी दुसऱ्या एका कवितेत ती म्हणून जाते. एकदा जरी घातली साद एकदा प्रेम केल्यावर सर्व विसरून आसू ढाळते निष्पाप पोर स्त्रीच्या वाट्याला येणारी फसवणूक आणि पुरुषांचे तिच्यावर असलेले वर्चस्व यांसारख्या विषयांवर याआधी काही कथा, कविता लिहिल्या गेल्या असल्या तरी तसलिमाप्रमाणे अगदी उघडपणे, स्पष्टपणे कोणीही लिहिलेले नाही. स्वत:च्या शरीरावर झालेल्या अत्याचारांच्या कथा तिच्याइतक्या समर्पक शब्दांत, कलात्मक भाषेत कोणीही मांडलेल्या नाहीत, हेच तर आहे तिचे वेगळेपण. ...Read more

  • Rating StarDAINIK SAMANA 14-10-2001

    स्त्रीवादी लेखिका-कवयित्री म्हणून तस्लिमा नासरिनची नव्याने ओळख करून देण्याची गरज नाही. धर्मांध मुस्लिमांविरुद्ध त्यांनी पुकारलेल्या लढ्यांमुळे त्या प्रसिद्धीच्या झोतात आल्या. त्यांचा ‘निर्बाचित कविता’ हा १९९३मध्ये प्रकाशित झालेला कवितासंग्रह मृणालिनीगडकरी यांनी अनुवादित केला आहे. पुस्तकाच्या मुखपृष्ठावरूनच घराच्या चौकटीत बंधनात असलेली स्त्री हा कवितांचा विषय असल्याचे ध्यानात येते. स्त्री-सौख्य या कवितेत पुरुषाची स्त्रीशी ओळख झाल्यापासून तिचा उपभोग घेईपर्यंत प्रवास किती झपाट्याने होतो आणि प्रत्येक स्त्रीकडे उपभोग्य विषय म्हणूनच पाहिले जाते याविषयी संताप आहे. चाकोरी या कवितेत मर्यादांची चाकोरी सोडून पळून जाण्याची उर्मी येते. हातापायात बेडी असली तरी मनाला मात्र कुणी बेडी घालू शकत नाही याचे समाधान सोन्याची बेडीमध्ये आहे. ‘अभिमान’, ‘शरीरशास्त्र’, ‘स्वाद’, ‘पाणीच पाणी’, ‘प्रफुल्लचं घर’, अशा कवितांमधून तिचे अस्वस्थ मन, फाळणीचे विदारक वास्तव व्यक्त होते. यांतील कवितांमध्ये संताप, विरोध जसा आहे तसा स्त्रियांच्या सोशिकपणावरही ती हल्ला चढवते. ...Read more

  • Rating StarSAMANA 14-10-2001

    निर्बाचित कविता… स्त्रीवादी लेखिका-कवयित्री म्हणून तस्लिमा नसरीनची नव्याने ओळख करून देण्याची गरज नाही. धर्मांध मुस्लिमांविरुद्ध त्यांनी पुकारलेल्या लढ्यांमुळे त्या प्रसिद्धीच्या झोतात आल्या. त्यांचा ‘निर्वाचित कविता’ हा १९९३ मध्ये प्रकाशित झालेला कवतासंग्रह मृणालिनी गडकरी यांनी अनुवादित केला आहे. पुस्तकाच्या मुखपृष्ठावरूनच घराच्या चौकटीत बंधनात असलेली स्त्री हा कवितांचा विषय असल्याचे ध्यानात येते. स्त्री-सौख्य या कवितेत पुरुषाची स्त्रीशी ओळख झाल्यापासून तिचा उपभोग घेईपर्यंत प्रवास किती झपाट्याने होतो आणि प्रत्येक स्त्रीकडे उपभोग्य विषय म्हणूनच पाहिले जाते याविषयी संताप आहे. चाकोरी या कवितेत मर्यादांची चाकोरी सोडून पळून जाण्याची उर्मी येते. हातापायात बेडी असली तरी मनाला मात्र कुणी बेडी घालू शकत नाही याचे समाधान सोन्याची बेडीमध्ये आहे. ‘अभिमान’, ‘शरीरशास्त्र’, ‘स्वाद’, ‘पाणीच पाणी’, ‘प्रफुल्लचं घर’ अशा कवितांमधून तिचे अस्वस्थ मन, फाळणीचे विदारक वास्तव व्यक्त होते. यांतील कवितांमध्ये संताप, विरोध जसा आहे तसा स्त्रियांच्या सोशिकपणावरही ती हल्ला चढवते. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

ANUWADATUN ANUSARJANAKADE
ANUWADATUN ANUSARJANAKADE by LEENA SOHONI Rating Star
अक्षरनामा

https://www.aksharnama.com/client/article_detail/7120?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR06UVpU4k8DLSaBDkgmglzUuRMuX2XQ3OKxRAdL-tQo1-DZwHV7_Q3uLE4_aem_ATgHVeQrpR7vbtSsdHKWSXs5EHm0mPjS_5lEI-n3B5uorlbUPMjKGOX9doFKfROrOtk

NAGZIRA
NAGZIRA by VYANKATESH MADGULKAR Rating Star
Krishna Diwate

महामानव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची जयंती. इतका intellectual मनुष्य आपल्या भारतात-महाराष्ट्रातात होऊन गेला, याचा आपणां सर्वांनाच सार्थ आभिमान वाटायला हवा. त्यांच्याप्रती विनम्र अभिवादन!* 🙏 *१४ विद्या - चार वेद + ६ वेदांगे आणि न्याय, मीमांसा, पुराणे णि धर्मशास्त्र.* पैकी दोन महत्वाची वेदांगे म्हणजे *१. व्याकरण - भाषेतील शब्दांच्या व्यवहाराचे शास्त्र* *२. शिक्षा- शिक्षण, अध्यापन व अध्ययन* या दोन्ही विद्यांचा जिथे उत्तम संयोग-मिलाप होतो, ती व्यक्ती एक उत्तम लेखक असू शकते, असे मला वाटते. आणि हे वाटणे अधिकाधिक दृढ होत जाते, जेव्हा जेव्हा मी व्यंकटेश माडगूळकरांची पुस्तके-कादंबऱ्या-शब्दचित्रे व स्थलवर्णन वाचते, त्यात गढून जाते. पुन्हा ६४ कलांपैकी एक - चित्रकला \हीसुद्धा त्यांच्याजवळ आहे. या सर्व कलागुणांचा सुंदर मिलाफ त्यांच्या प्रत्येक पुस्तकात बघायला मिळतो, मग माझ्यासारखा वाचक का नाही त्यांच्या साहित्याचा fan होणार? आणि तसेही माझे पुसु सत्र त्यांच्या एका तरी पुस्तकाशिवाय मलाच सुने-सुने वाटले असते. त्यात आजच्या पुस्तकाचा विषय माझ्या आवडीचा - जंगलाचा... *जंगल - काय असतं ?* म्हटलं तर फक्त झाडे, नदी-नाले, प्राणी पक्षी यांनी भरलेला जमिनीचा एक तुकडा .... की वन-देवता? की पशु-पक्ष्यांचं घर? की जीवनचक्रातील अति-महत्वाचा घटक? की आपल्यातल्या दांभिकपणाला - दिखाव्याला - व्यवहाराला गाळून टाकणारं आणि आपल्यालाही त्याच्यासारखाच सर्वसमावेशक, निर्मळ बनवणारं आणि आपल्यातल्या originality ला बाहेर आणणारं, असं एक अजब रसायन? *जंगल भटक्यांना विचारा एकदा... बोलतानाच त्यांच्या चेहऱ्यावर आणि डोळ्यात जी चमक दिसेल ना, त्यातून फार वेळ वाट न बघता सरळ जंगल गाठण्याची इच्छा न होईल तरच नवल!* आमचा एक मित्र- ज्याने असंच जंगलांचं वेड लावलं आणि अजून एक भटकी मैत्रीण - जिने त्या वेडात भरच घातली..... आणि असे अजून अनेक भटके निसर्गप्रेमी ... आणि मुळातूनच निसर्गाची ओढ , या सर्व गोष्टी माझ्या जंगल -प्रेमासाठी कारणीभूत ठरल्या. *आणि मग अरण्यऋषी श्री. मारुती चितमपल्ली, शंकर पाटील (कथा), डॉ. सलीम अली, जिम कॉर्बेट, व्यंकटेश माडगूळकर इत्यादींनी या निसर्गदेवतेकडे बघण्याची एक वेगळी दृष्टी दिली. त्या सर्वांनाच आजचा हा पुस्तक-परिचय सादर अर्पण!!* कथांसाठी प्रसिद्ध असणाऱ्या लेखकाने हे नागझिरा पुस्तक का बरे लिहिले असावे? मनोगतात ते स्वतः म्हणतात - *"महाराष्ट्रातील एखाद्या आडबाजूच्या जंगलात जाऊन महिना दोन महिने राहावे, प्राणी जीवन, पक्षी जीवन, झाडेझुडे पाहत मनमुराद भटकावे आणि या अनुभवाला शब्दरूप द्यावे हा विचार गेली काही वर्षे माझ्या मनात घोळत होता. काही परदेशी प्राणी शास्त्रज्ञांनी असा उद्योग करून लिहिलेली उत्तम पुस्तके माझ्या वाचण्यात आल्यापासून ही इच्छा फारच बळवली. मी इथे तिथे प्रयत्न करून पाहिले आणि निराश झालो. हे काम आपल्या आवाक्यातले नाही असे वाटले. मग शेल्लरने कुठेतरी लिहिल्याचे वाचले की भारतातील लोक प्राणी जीवनाच्या अभ्यासात उदासीन आहेत, आफ्रिकेच्याही फार मागे आहेत. त्यांना वाटते अशा संशोधनासाठी प्रचंड खर्च करावा लागतो, पाण्यासारखा पैसा लागतो. पण तसे नाही. गळ्यात दुर्बीण, मनात अमाप उत्साह आणि आस्था असली की अभ्यास होतो. मी शक्य तेव्हा एकट्यानेच उठून थोडेफार काम करत राहायचे ठरवले. कधी काझीरंगा, मानस या अभयारण्यावर, कधी नवेगाव-बांधावर तर कधी कोरेगावच्या मोरावर लिहित राहिलो.* *मला चांगली जाणीव आहे की हा प्रयत्न नवशिक्याचा आहे. तो अपुरा आहे, भरघोस नाही. त्यात बऱ्याच त्रुटी आहेत, पण नव्या रानात शिरण्यासाठी पहिल्यांदा कोणीतरी वाट पाडावी लागते. पुढे त्या वाटेने ये-जा सुरू होते. मी लहानशी वाट पाडली आहे एवढेच!"* लेखक आत्ता असते तर त्यांना नक्की सांगितले असते की तुम्ही पाडलेली पायवाट आता जवळ-पास राजमार्ग बनत चालली आहे. आज अनेक वन्य-जीव अभ्यासक, जंगल भटके सुजाण व सतर्क झाले आहेत, जंगले आणि प्राणी वाचले पाहिजेत यासाठी प्रयत्न सुरु आहेत. ह्या प्रयत्नांमागे लेखकासारख्या अनेक वनांचा अभ्यास करून ते आपल्यासमोर आणणाऱ्यांचा मोठा हात आहे. आज पक्षी-निरीक्षक किरण पुरंदरेंसारखे व्यक्ती शहरातील सगळा गाशा गुंडाळून जंगलात राहायला गेलेत ... काय नक्की thought -process झाली असेल त्यांची? फक्त जंगल-भटकंती करताना पाळावयाचे नियम अत्यंत महत्वाचे आहे. मुख्यत्वे-करून कुठल्याही वृक्षांचे, प्राणी-पक्ष्यांचे आपल्या असण्याने कुठलाही त्रास किंवा धोका - हानी संभवू नये, याची काळजी आपल्यासारख्या सुज्ञ भटक्यांनी नक्की घ्यावी. तरच हे भटकणे आनंद-दायी होईल. *भंडारा जिल्यातील नागझिरा हे एक अभयारण्य! फार सुंदर आहे.* हे पुस्तक फक्त लेखकाच्या दृष्टीने त्यांना भावलेलं जंगल आहे का? फक्त जंगलाचं वर्णन आहे का? तर नाही. एक पट्टीचा कथालेखक आणि मानव-स्वभाव चितारणारा लेखक केवळ वर्णन करू शकत नाही. माझ्या मते ही एक प्रक्रिया आहे, त्यांच्या अंतर्बाह्य बदलाची, जी त्यांना जाणवली, अगदी प्रकर्षाने. आणि तोच स्वतःचा शोध त्यांनी आपल्यासमोर मांडण्याचा प्रयत्न केलाय. बाकी प्रत्येकाचं जंगल वेगळं, खरं जंगल नाही तर स्वतःच्या आतलं एक जंगल. ते ज्याचं त्याने शोधायचं, त्यात डुंबायच, विहार करायचा आणि काही गवसत का ते बघायचं .... लेखकानेही तेच केलं... एक स्वगत मांडलं आहे.... आणि त्यातून संवादही साधला आहे. हे पुस्तक ललित म्हणावे की कादंबरी, वर्णन म्हणावे की आत्मकथन, अशा हिंदोळ्यावर हे वाचताना मी सतत राहते. अतिशय आशयपूर्ण गहिऱ्या अर्थाचे लिखाण आहे यात. लेखकाने नागझिरा आणि त्याचे वर्णन कसे केले आहे ते आपण रसिक वाचकांनी हे पुस्तक वाचूनच त्याचा आनंद घ्यावा. ते इथे मी सांगत बसणार नाही, उगाच तुमचं आनंद का हिरावून घेऊ? मी इथे मला भावलेले लेखकच मांडण्याचा अल्पसा प्रयत्न करत आहे, ते ही या पुस्तकाच्या माध्यमातून... पहिल्याच पानावर ते काय लिहितात बघा - *"गरजा शक्य तेवढ्या कमी करायच्या, दोनच वेळा साधे जेवण घ्यायचे, त्यात पदार्थ सुद्धा दोन किंवा तीनच. स्वतःचे कामे स्वतःच करायची. पाणी आणणे, कपडे धुणे अंथरून टाकणे आणि काढणे या साध्या सुध्या गोष्टींसाठी माणसांनी दुसऱ्यावर का अवलंबून राहावे? एकांत, स्वावलंबन आणि प्रत्येक बाबतीत मितव्यय ही त्रिसूत्री पाळून जंगलात पायी भटकायचे, जंगलाच्या कुशीत राहून निरागस असा आनंद लुटायचा या माफक अपेक्षेने गेलो आणि माझा काळ फार आनंदत गेला . रेडिओ, वृत्तपत्रे, वाङ्मय चर्चा, वाचन, कुटुंब, मित्र, दुसऱ्याच्या घरी जाणे येणे, जेवण देणे आणि घेणे यापैकी काहीही नसताना कधी कंटाळा आला नाही. करमत नाही असे झाले नाही. रोज गाढ झोप आली. स्वप्न पडले असतील तर ती सकाळी आठवली नाही. शिवाय मित आहार आणि पायी हिंडणे यामुळे चरबी झडली. एकूणच मांद्य कमी झाले."* हे वाचून आपल्याला नक्की काय हवे असते, आणि रोजच्या रहाटगाडग्यात आपण काय करतो, याची मनातल्या मनात तुलना व्हावी. खरंच काय हवं असतं आपल्याला? आपण सतत प्रेम, शांती, समाधान आणि मनःशांती याच्याच तर शोधात असतो ना? आणि नेमक्या ह्याच सर्व गोष्टी बाजूला पडून आपण नुसते धावतच असतो... कशासाठी?? जीवनाचं तत्वज्ञान हे फार गंभीर नाहीये, अगदी छोट्या छोट्या गोष्टीतून आपण ते समजून घेऊन शकतो. फक्त ती जाण असली पाहिजे. थोडासा थांबून विचार झाला पाहिजे. मनःचक्षु उघडे पाहिजे आणि मुख्य म्हणजे मी कुणीतरी मोठा , हा भाव पहिल्यांदा गाळून पडला पाहिजे. *अगदी तसंच जसं पानगळीच्या मोसमात जुनं पान अगदी सहज गळून पडतं ... नव्यासाठी जागा करून देतं ... जंगल आपल्याला हेच शिकवतं ... न बोलता ... त्याच्या कृतीतून ... आपली ते समजून घेण्याची कुवत आहे का?* शेवटच्या प्रकरणात लेखक परतीसाठी रेल्वे फलाटावर येतो. तेव्हाचचं त्यांचं स्वगत फार विचार करायला भाग पाडतं - *"ह्या दोन तासात करण्याजोगे असे काहीच महत्त्वाचे कार्य नसल्यामुळे मी आरशासमोर बसून दाढी केली, मिशा काढून टाकल्या. सतत अंगावर होते ते हिरवे कपडे काढून टाकले आणि इतके दिवस माझ्या कातडी पिशवीच्या तळाशी परिटघडी राहिलेले झुळझुळीत कपडे चढवून पोशाखी बनलो.`* किती साधी वाक्य आहेत, पण `पोशाखी बनलो` यातून किती काय काय सांगायचे आहे लेखकाला... गहिरेपण जाणवते! मला विचार करायला भाग पाडते. ट्रेक करून गड -किल्ल्यांहून परतताना माझीही अवस्था काहीशी अशीच व्हायची... जाड पावलांनी घरी परतणे आणि पुन्हा निसर्गात भटकायला मिळण्याची वाट पाहणे, याशिवाय गत्यंतर नसायचे. *जंगलांवर , निसर्गावर निस्सीम प्रेम करणाऱ्या आणि त्यांच्या संवर्धनासाठी झटणाऱ्या अनेक वेड्यांमुळे आज आपली वसुंधरा टिकली आहे. पुढील पिढ्यांसाठी तिला असच बहरत ठेवायचं असेल, किमान टिकवायचं जरी असेल तरी आपणही थोडेसे निसर्ग-वेडे व्हायला काय हरकत आहे??* *वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे... वनचरे ...* धन्यवाद! जय हिंद!!! ...Read more