* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: MIRACULOUS EFFECTS OF ACCUPRESSURE
  • Availability : Available
  • Translators : MUGDHA GOKHALE
  • ISBN : 9788184984163
  • Edition : 2
  • Publishing Year : OCTOBER 2012
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 268
  • Language : Translated From ENGLISH to MARATHI
  • Category : HEALTHCARE & PSYCHOLOGY
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
ACUPRESSURE TECHNIQUE, WHICH HAS BEEN DERIVED DIRECTLY FROM THE PUNCTURE TECHNIQUE, HAS NOT BEEN AN UNKNOWN PROCEDURE BEFORE. ACUPRESSURE IS ONE OF THE SIMPLEST, EFFECTIVE AND SAFEST METHODS UNDER WHICH CERTAIN REFLEX POINTS ARE STIMULATED BY GIVING PRESSURE WITH THE HELP OF THUMB OR FINGERS OR WITH THE HELP OF SOME INSTRUMENTS SPECIALLY DESIGNED FOR THE PURPOSE WITH A VIEW TO RELIEVE THE BODY FROM ACHES, TENSION, FATIGUE, PAINS AND DISEASE WITHOUT ADMINISTERING ANY MEDICINE. WHENEVER ONE FALLS SICK, ONE HAS TO TAKE RECOURSE TO MEDICAL SCIENCE FOR THE TREATMENT OF THE DISEASE. IT IS OF IMMENSE IMPORTANCE TO EXPLAIN/UNDERSTAND IN THIS CONTEXT THAT THERE IS NO POINT OR EFFORT IN UNDERMINING THE EFFECTIVENESS OR SUITABILITY OF ONE PATHY OVER THE OTHER. ACUPRESSURE IS ONE OF THE OLDEST AND EFFECTIVE METHOD OF HEALING. IT IS BASED ON NATURE CURE. THE SIMPLE THEORY ADOPTED AND PRACTICED WHILE HANDLING A PATIENT IS THAT THE POWER TO HEAL ALL THE DISEASES IS PRESENT IN THE HUMAN BODY ITSELF. ALL THAT IS REQUIRED IS TO ACTIVATE THIS ENERGY AND DIRECT IT IN THE RIGHT DIRECTION. TO ACHIEVE IT, REFLEXOLOGY IS FOLLOWED WHILE HEALING THROUGH ACUPRESSURE.
विविध रोगांशी लढा देण्यासाठी आपल्या शरीरात पुरेशी आंतरिक शक्ती असते. या शक्तीस ओळखा, विविध व्याधींवर मात करण्यासाठी या शक्तीचा योग्य दिशेने वापर करण्यास शिका. यामुळे तुम्ही औषधांशिवाय तंदुरुस्त राहू शकाल. अ‍ॅक्युप्रेशर ही फक्त उपचारात्मक उपचार पद्धती नसून ती मोठ्या प्रमाणात प्रतिबंधात्मक व निदानात्मक उपचारपद्धती देखील आहे. या पद्धतीमुळे रोगाचे मूळ कारण नष्ट होते. ही पद्धती शिकावयास सोपी आहे व याचे कोणतेही अतिरिक्त परिणाम दिसून येत नाहीत.
Video not available
No Records Found
No Records Found
Keywords
"#MARATHIBOOKS#ONLINEMARATHIBOOKS#TRANSLATEDMARATHIBOOKS#TBC#TRANSLATEDBOOKS@50% #MIRACULOUSEFFECTSOFACCUPRESSURE #MIRACULOUSEFFECTSOFACCUPRESSURE #मिरॅक्युलसइफेक्टस्ऑफअ‍ॅक्युप्रेशर #HEALTHCARE&PSYCHOLOGY #TRANSLATEDFROMENGLISHTOMARATHI #MUGDHAGOKHALE #मुग्धागोखले #DR.L.C.GUPTA "
Customer Reviews
  • Rating StarLOKPRABHA - JULY 2016

    अनेक विकारांचा रोगविलय नैसर्गिक उपचारांद्वारे... रोजच्या धबडग्यात अचानक एखाद्या आजाराला सामोरं जावं लागतं आणि दैनंदिन जगण्याचा ताल-तोल बिघडून जातो. वेगवेगळ्या उपचारपद्धतींचे प्रयोग केले जातात, पण काही वेळा गुण पडतो, तर काही वेळा पडत नाही. कधी कधी शरर कोणत्याच उपचारपद्धतीला दाद देत नाही. त्यामुळे योग्य उपचारांचा शोध सुरू होतो. अशा वेळी कुणीतरी अ‍ॅक्युप्रेशर ही उपचारपद्धती घेऊन बघा असं सुचवतं, हेही करून बघू असं म्हणून माणसं त्याकडे वळतात आणि थोड्याच काळात त्यांचं शरीर अ‍ॅक्युप्रेशरच्या उपचारांना दाद द्यायला लागतं. आपल्या आसपास असं घडताना आपण अनेकदा बघतो. आजाराच्या मुळाशी जात, आपल्याला त्या आजाराशी लढायला आंतरिक बळ देत अ‍ॅक्युप्रेशर ही उपचारपद्धती आपल्याला वेदनामुक्त करू शकते. ही उपचारपद्धती नेमकी काय आहे, तिची मुलभूत तत्त्वे कोणती, ती आपल्या शरीरावर कशी काम करते, अ‍ॅक्युप्रेशरच्या दृष्टिकोनातून आपली शरीररचना कशी आहे, अ‍ॅक्युप्रेशर आणि अ‍ॅक्युपंक्चर यात फरक काय आहे. अ‍ॅक्युप्रेशरच्या दृष्टिकोनातून शरीरातल्या विविध बिंदूंची ओळख, कोणकोणत्या आजारात अ‍ॅक्युप्रेशर पद्धतीचा वापर केला जातो, तो कसा केला जातो, अशी सगळी तपशीलवार माहिती या पुस्तकात आहे. ...Read more

  • Rating StarDAINIK AIKYA 25-06-2017

    रोगाना बरे करणारी जीवनऊर्जा... ‘आरोग्यम् धनसंपदा!’ असे प्राचीन कालापासून समजले जाते. ही बाब आपण सर्वांनाच माहीत आहे. निरोगी व्यक्तीच निरोगी समाज घडवू शकतात. आपल्या समाजातील व पर्यायाने देशातील प्रत्येक व्यक्ती निरोगी असेल याची काळजी घेणे फार महत्त्वचे ठरते. जेव्हा एखादी व्यक्ती आजारी पडते तेव्हा अ‍ॅलोपॅथी, होमिओपॅथी, आयुर्वेद, युनानी यांपैकी कोणत्यातरी एका शाखेचे औषधोपचार सुरू करावेत, हे प्रत्येक व्यक्तीच्या इच्छेवर आणि त्या विशिष्ट शाखेवरील विश्वासावर अवलंबून असते. पुरातन कालापासून निर्माण झालेल्या किंवा कालौघात विकसित झालेल्या अनेक वैद्यकीय शाखांपैकी अ‍ॅक्युप्रेशर ही सर्वांत जुनी आणि परिणामकारक अशी उपचारपद्धती आहे, असे म्हणणे अनुचित ठरणार नाही. ही उपचार पद्धती पूर्णपणे निसर्गोपचारावर आधारित आहे. या उपचार पद्धतीत कोणतीही औषधे घ्यावी लागत नसल्यामुळे त्याचे अतिरिक्त परिणामही (Side effects) नसतात. अ‍ॅक्युप्रेशरच्या जोडीने इतर कोणत्याही पॅथीचे औषधोपचार चालू ठेवता येतात. काही कालावधीनंतर ही औषधे वैद्यकीय सल्ला घेऊन कमी करता येतात अथवा बंद करता येतात. साधारणपणे पाच हजार वर्षांपूर्वी भारतात या उपचार पद्धतीचा उगम झाला व नंतर चीनमध्ये या पद्धतीचा शास्त्रशुद्ध विकास झाला, असे मानले जाते. नंतर या उपचार पद्धतीची परिणामकारकता लक्षात आल्याने तिचा प्रसार व अवलंब जपान, इंडोनेशिया, थायलंड, कोरिया, श्रीलंका, इंग्लंड, अमेरिका, कॅनडा इत्यादी अनेक देशात झाला. अ‍ॅक्युप्रेशर ही उपचारपद्धती ज्या तत्त्वावर आधारित आहे. ते तत्त्व म्हणजे सर्व प्रकारच्या रोगांना बरे करणारी जीवन ऊर्जा (Vital force) होय. ही जीवन ऊर्जा आपल्या शरीरातच असते. याच जीवन ऊर्जेस कार्यान्वित करून योग्य दिशा देण्याची गरज असते. हे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी अ‍ॅक्युप्रेशरचे तंत्र रिफ्लेक्सॉलॉजीच्या (Reflexology) तत्त्वावर आधारित केलेले आहे. या तत्त्वानुसार शरीरातील जवळजवळ सर्व महत्त्वाच्या अवयवांशी निगडित असलेले प्रतिक्षिप्त बिंदू (Reflexpoints) हाताच्या व पायाच्या तळव्यांवर असतात. या बिदूंना ‘उत्तेजक बिंदू’ असेही म्हणतात. एखादा आजार झाल्यास त्या विशिष्ट अवयवाशी निगडित असलेले हे बिंदू संवेदनशील (Sensitive) व थोडेसे दुखरे बनतात. हे बिंदू दाबल्यास त्याठिकाणी थोडेसे दुखते. जपानमध्ये अ‍ॅक्युप्रेशरला शिआत्सु (Shiatsu) असे म्हणतात. या शब्दातील ‘शि’ (Shi) या शब्दाचा अर्थ ‘हाताचे बोट’ असा असून ‘आत्सु’ (Atsu) या शब्दाचा अर्थ ‘दाब’ असा आहे. थोडक्यात अ‍ॅक्युप्रेशर म्हणजे हाताची बोटे किंवा अंगठ्याच्या साहाय्याने विशिष्ट बिंदूवर दिलेला दाब. दाब देणे सोयीचे व्हावे म्हणून विविध साधनांची निर्मिती करण्यात आली. या उपकरणाविषयी विस्तृत माहिती स्वतंत्र विभागात दिलेली आहे. आयुर्वेदाच्या महत्त्वाच्या अध्वर्यूपैकी चरक या ऋषींनी ग्रीस येथील युनान, इजिप्त येथील मिस्त्रा, तुर्कस्थान व रोम येथील विविध चिकित्सकांच्या मदतीने अ‍ॅक्युप्रेशरचा वापर करून मज्जसंस्थेशी निगडित, रक्ताभिसरण संस्थेशी निगडित अशा रोगांचे निवारण करण्याचे प्रतिपादन केले आहे. तसेच शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी व स्नायूंना बळकटी आणण्यासाठी अ‍ॅक्युप्रेशरच्या वापराचे समर्थन केलेले आहे. अ‍ॅक्युप्रेशरची परिणामकारकता व त्याचे फायदे लक्षात आल्यामुळे विविध वैद्यकीय शाखांचे अनेक तज्ज्ञ यामध्ये रस घेऊ लागले आहेत. अ‍ॅक्युप्रेशर या उपचार पद्धतीचा महत्त्वाचा फायदा म्हणजे ही उपचार पद्धती फक्त रोग निवारण करण्यापुरतीच मर्यादित नसून अ‍ॅक्युप्रेशरमुळे रोग होण्यासही प्रतिबंध करता येतो. घरच्या घरी, रोज किंवा आठवड्यातून दोन किंवा तीन दिवस दहा ते पंधरा मिनिटे अ‍ॅक्युप्रेशरचा सराव करून अनेक रोगांना प्रतिबंध करता येतो. सुरुवातीस अ‍ॅक्युप्रेशरचे तंत्र एखाद्या तज्ज्ञ चिकित्सकाच्या देखरेखीखाली शिकून घ्यावे. त्यामुळे अ‍ॅक्युप्रेशरचे बिंदू शोधणे, तसेच एखाद्या बिंदूवर किती प्रमाणात व किती कालाकरिता दाब द्यावा या महत्त्वाच्या बाबींचे योग्य ज्ञान होते. बिंदू उपचाराच्या दृष्टीने महत्त्वाचे असून याच बिंदूंवर दाब दिल्यास रोगनिवारण होते. उपचार करताना नवशिक्या चिकित्सकाने हाता-पायांच्या तळव्यांवरील हे बिंदू योग्य प्रकारे ओळखल्यानंतर त्या बिंदूंवर स्केचपेनच्या साहाय्याने एखादी खूण करून ठेवल्यास उपचार करणे अधिक सोपे जाते. अशा प्रकारे या विशिष्ट बिंदूंवर दाब दिल्यास दुखणे, हे त्या बिंदूशी निगडित अशा विशिष्ट अवयवाचे कार्य नीट चालत नसल्याचे निदर्शक असते. अशा प्रकारे रोगाची लखणे दिसू लागण्याआधीच अ‍ॅक्युप्रेशरच्या मदतीने निदान होऊ शकते. या दुखणाऱ्या विशिष्ट बिंदूंवर योग्य प्रकारे दाब दिल्याने तो रोग दूर होतो. दाब देणे सुरू केल्यानंतर काही दिवसात या विशिष्ट बिंदूंचे दुखणे हळूहळू कती होत जाऊन बंद होते. हे रोग बरा झाल्याचे निदर्शक असते. रोग नाहीसा होताच बिंदूंमध्ये होणारी वेदनादेखील बंद होते. अ‍ॅक्युप्रेशरचे तंत्र फक्त रोगनिवारक आणि रोगप्रतिबंधक नसून निदानात्मक सुद्धा आहे, असे म्हणणे अनुचित होणार नाही. या तंत्राच्या साहाय्याने तज्ज्ञ चिकित्सकाच्या देखदेखीखाली रोगनिदान करता येऊ शकते. त्यासाठी प्रयोग शाळेतील विविध चाचण्या करण्याची, तसेच या चाचण्यांवर अधिक पैसा खर्च करण्याचीही गरज नाही. मात्र शरीरातील अति महत्त्वाच्या अवयवांशी संबंधित विकार (उदा. हृदय, मूत्रपिंडे, मेंदू इ.) असल्याची शंका आल्यास इतर तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून व्यवस्थित व योग्य त्या तपासण्या करून घेऊन अचूक निदान झाल्यावरच अ‍ॅक्युप्रेशरचे उपचार सुरू करणे सुरक्षित असते, अन्यथा गंभीर परिस्थिती ओढवू शकते. एकदा अचूक निदान झाले की मग अ‍ॅक्युप्रेशरचे उपचार अत्यंत सुरक्षित असतात. आधीपासून अ‍ॅलोपॅथीचे उपचार सुरू असताना अ‍ॅक्युप्रेशरचे उपचार सुरू केल्या अ‍ॅलोपॅथीची औषधे एकदम बंद करू नयेत. ती औषधे चालूच ठेवावीत. अ‍ॅक्युप्रेशरच्या उपचारांचे परिणाम दिसून येऊ लागल्यानंतर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने औषधे हळूहळू कमी करावीत. विशेषत: हृदयाशी संबंधित विकारांबाबत अगदी हळूहळू अ‍ैषधे कमी करणे फायदेशीर ठरते. रुग्णाच्या परिस्थितीत लक्षणीय सुधारणा झाल्यानंतरही आठवड्यातून कमीत कमी एकदा तरी अ‍ॅक्युप्रेशरचे उपचार घेत राहावे. तसेच डॉक्टरी सल्ल्याने इतर औषधांचा कमीत कमी डोस घेत राहणे फायद्याचे ठरते. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

MAHASAMRAT ZANZAVAT
MAHASAMRAT ZANZAVAT by VISHWAS PATIL Rating Star
वाचक

🚩शिवजयंतीच्या हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा🚩 महासम्राट या सिरीज मधील खंड पहिला झंजावात आज वाचून पूर्ण झाला. विश्वास पाटील यांचे संभाजी वाचले होते तेव्हा मला वाटून गेले होते की याच लेखकांनी शिवरायांबद्दल पण लिहिले पाहिजे. मध्यंतरी ही जेव्हा बातमी कळली तव्हा खूप आनंद झाला. छत्रपती शिवरायांवरील अशा मालिकेची मराठीत नितांत आवश्यकता होतीच. पुस्तक सुरू होते ते थोरले महाराज शहाजीराजे यांच्या घोडदौडीपासून. अधे-मध्ये भोसले परिवाराचा इतिहास सुद्धा अनुभवायला मिळतो. दख्खन मध्ये वावरत असणाऱ्या जुलमी परकीय सत्ता त्यांनी ,माजवलेला हल्लकल्लोळ शहाजी महाराज यांची धावपळ येणारे कठीण प्रसंग यानंतर वाचक प्रवेश करतो तो छत्रपती शिवरायांच्या आयुष्यात. प्रतिकूल परिस्थितीत झालेला जन्म बंगलोर मधील दिवस पुण्यातील दिवस स्वराज्य स्थापना लोकप्रशासन. उत्तम करव्यवस्था सैनिकांचे प्रशिक्षण या बाबी हायलाईट केलेल्या आहेतच शिवाय पाठ्यपुस्तकातून वगळलेले अनेक प्रसंग संदर्भ या पुस्तकात वाचायला मिळतात पुरंदर बद्दलचे वेगळे संदर्भ त्यांचे महत्त्व जावळीचे प्रकरण आणि पुस्तकाचा शेवट होतो तो अफजलखानाचा वध या प्रकरणाशी. यानंतर आता याच सिरीजचा दुसरा खंड Rankhaindal वाचणार आहे. ऐतिहासिक पात्रे त्यांचे वर्णन आजूबाजूचा परिसर आणि घटना लेखकांनी जिवंत केल्या आहेत. त्यामुळे इतिहासाचा रियल आस्वाद घ्यायची संधी मिळते ...Read more

VALAY
VALAY by V.P.KALE Rating Star
सौ अपर्णा अनंत मिसे, ठाणे पश्चिम

* नमस्कार मंडळी, *वलय* मराठी भाषेला आणि मनाला खऱ्या अर्थाने समृद्ध करणारे वपु काळे हे उत्तम लेखक आहेत. त्यांच्या लिखाणाची शैली ही अतिशय सहज सोपी आहे. आयुष्याचा सार समजावून सांगणं हे प्रत्येक लेखकाला जमत नाही. योग्य रीतीने शब्दांची सांगड घालून तो विचा लोकांपर्यंत पोहोचवण्याची ही कला वपुंना लिलया जमली. वपुंचा एक सुंदर विचार खूप आवडतो, *कुणालाही बदलण्याचा खटाटोप माणसाने करू नये असह्य झालं तर, अलिप्तच व्हावं पण उपदेशक होऊ नये* नात्यांचा भक्कम पाया हा संवादच असतो. म्हणून वपुंनी जास्त भर दिला तो संवादावर. तर चला बघूया वपुंची ही संवादात्मक कथा. या पुस्तकात एकूण १२ लघुकथा आहेत. त्यातील निवडक तीन कथांचा सारांश देत आहे. *शेखर वर्गात बसलेला आहे* समोरच्या इमारतीतून मुलांचा लोंढा फुटलेल्या पाटातून पाणी वाहून जावं तेवढ्या वेगाने बाहेर रस्त्यावर लोटत होता. "शाळेतून सुटणारी मुलं म्हणजे उतरत्या पाटावरून सैरावैरा धावणारे मोहरीचे दाणे." कालच्याप्रमाणे ती आजदेखील अवघडून उभी होती. वर्ण सावळा, उंची बेताचीच, कपाळाला ठसठशीत कुंकू हे सर्व न्याहाळत मी तिच्यासमोरून शाळेच्या दरवाज्यापाशी पोहोचलो. मुलांची झुंबड दूर लोटीत मी सुहासच्या वर्गापाशी थांबलो .मला पाहताच तो म्हणाला ,"बापू .आज काही अभ्यासच दिला नाही." "मग काय मजाच". मी त्याला घेऊन रस्त्यावर आलो. ती अजून तशीच उभी होती. नजरा नजर झाली व ओळख असल्याप्रमाणे सुहास कडे बघून म्हणाली," मुलगा का"? "गोड आहे". "तुमचं कोणी यायचं आहे का?" माझा भाचा यायचा आहे अजून. मुलांची ही गर्दी सर्वांचे सारखेच युनिफॉर्म असल्यामुळे ओळखता येत नाही. त्यावर पटकन ती म्हणाली, "आज त्याचा वाढदिवस आहे. सलवार आणि झब्बा वर जॅकेट घातलेलं आहे". "मग सोपं आहे मी आणतो वर्गात जाऊन तुम्ही थांबा इथंच". "सुहास, मावशी जवळ थांब मी आलोच एवढ्यात. "तुमच्या भाच्याचं नाव?" "शेखर,पहिलाच वर्ग डाव्या हाताचा." गर्दीतून मी परत आत गेलो पण वर्गात कोणीच नव्हतं. "वर्गात कोणीच नाही"? "वाटलंच मला असा हुड आहे अगदी मी यायच्या आत पळ काढतो ." "घरीच जाईल ना व्यवस्थित?" "जाईल हो, पण वाटेत दोन मोठाली क्रॉसिंग आहेत, भीती वाटते." दुसऱ्या दिवशी ती मला परत शाळेपाशी दिसली. माझ्याकडे पाहून ती हसली. मी पटकन विचारलं ,"काय शेखर बरोबर आला होता ना घरी?" "अय्या , तुमच्या लक्षात होतं वाटतं ?" "आमचं घर एवढं जवळ आहे. म्हणजे शाळेची घंटा ऐकायला येते. तरीही माझी सुहासला सक्त ताकीद आहे की, मी किंवा आई आल्याशिवाय शाळा सोडायची नाही ". "तुम्ही इथेच राहता?" ती म्हणाली, "मी बहिणीकडे राहते". "मी जर इथे बहिणीकडे रहायला नसते तर ,तिची खूपच ओढाताण झाली असती. माझी अक्का तर मला यासाठी दिवसातून दहा वेळा शाबासकी देते". असे म्हणत निरोप घेऊन दोघेही निघाले. दुसऱ्या दिवशी सुहासची आई म्हणाली, `तुमचे मित्र आले की तुम्हाला वेळेचे भानच राहत नाही`. "सुहासला आणायला तुम्ही जाता की मी जाऊ" .पण दोघांवरही तशी पाळी आली नाही. कारण सुहासने बाहेरूनच आरोळी दिली "बापू ,आई मी आssssलो!" त्याच्याकडे पहात तू एकटाच आलास ना?" त्याने गेट कडे बोट दाखवून "मावशीने पोचवलंन" "तुम्ही आलात होय ! या ना या, तुमची ओळख करून देतो. ही आमची सौ. आणि बरं का ग, ह्या शेखरच्या मावशी." नाव माहित नाही. मंगला नाव माझं. "बरं पण शेखर ?" त्याला खालीच उभा केला, तुम्ही त्याला आणायचं होतं. " जा हो तुम्ही घेऊन या त्याला" "नको नको, आज नको पुन्हा येईल परत. घरी व्यवस्थित सांगून येईल मग जाण्याची घाई राहणार नाही. येते मी!" तेवढ्याच सौ नी थांबवून पटकन शेखर साठी चॉकलेट आणून दिलेत.व ती निघाली . "हसतमुख आहे नाही मुलगी"? मंगला गेल्यावर सौ. म्हणाली. "आपल्या मास्तरांना कशी काय आहे?" " छानच आहे" मग आता तिची माहिती काढा. तिला पुन्हा घरी यायचं आग्रहाचे आमंत्रण द्या. बरं ....."भेटली की देईन"? संध्याकाळी साडेसात वाजता मंगलाला शाळेजवळ बघून नवल वाटलं ,"तुम्ही आता इथे कशाला"? " शेखर ट्रीपला गेलाय वर्गाबरोबर अजून आला नाही." " मास्तर असतील ना बरोबर"? "हो हो आहेत ना ?" "हात्तिच्या ,मग कसली काळजी?" "नाही हो, एव्हाना यायला पाहिजे होता" चला आमच्या घरी बसा. आमच्याच घरासमोरून बस जाईल. नको दहा मिनिट थांबते आणि जाते, पुन्हा येते. एक दिवस अचानक सुहास बरोबर मुख्याध्यापकांची चिठ्ठी आली. भेटायला बोलावलं म्हणून. काहीच अंदाज येईना. मधल्या सुट्टीत साडेनऊ वाजता शाळेत गेलो. "या, बसा "म्हणत मुख्याध्यापकांनी माझं स्वागत केलं. दरवर्षी पाठांतराची चढाओढ होते. तुमच्या मुलाच पाठांतर चांगलं आहे .तेव्हा त्याच नाव देत आहे. जर तो पहिला आला तर शाळेकडून एक बक्षीस. त्याशिवाय `पटवर्धन प्राईझ` मिळेल .अशी दोन बक्षीस त्याला मिळतील. गेल्या वर्षीपासून पटवर्धन नावाच्या गृहस्थांनी त्यांच्या मुलाच्या स्मृती प्रित्यर्थ बक्षीस सुरू केले. याच शाळेत होता तो. "होता? म्हणजे?" "मागच्या वर्षीच गेला बिचारा मोटार अॅक्सीडेंटमध्ये". हा काय त्याचा फोटो लावलाय. " शेखर पटवर्धन"? मी ताडकन उभा राहिलो" हा मुलगा हयात नाही? काय सांगता?" " तो आणि त्याची मावशी जात असता ट्रकचा धक्का लागून मुलगा गेला. मावशी थोडक्यात बचावली." "इम्पॉसिबल!" मी जवळजवळ ओरडलो व खिडकीजवळ आलो .बाहेर मंगला उभी होती. माझ्या मागे सर उभे राहून म्हणाले," तीच त्याची मावशी ;डोक्यावर परिणाम झालेली!सारखी शाळेच्या आसपास असते.माझ्यामुळे भाचा गेला.बहिणीचा विश्वासघात केला. या विचाराने वेडी झाली. सोन्यासारखी पोर,पण पहा अवस्था!" बधिरपणाने मी विचारलं . "किती दिवस चालणार असं?" "कसं सांगायचं?... घंटा झाल्यावर पाच मिनिटांनी मी जातो व तिला सांगतो शेखर वर्गात बसलाय..... आणि शाळा सुटल्यावर पण, शेखर तुमची वाट बघून एवढ्यात घरी गेला असं सांगतो. केव्हा केव्हा तर त्याच्या अभ्यासाची चौकशी करते. अशी सुन्न करणारी कथा. *अर्थ* अनंताने घरात पाय ठेवताच उषाने ओळखलं की,` स्वारी आज बिथरली आहे. रमीत मार खाल्लेला आहे.` आणि तसंच होतं. अनंताने बुट भिरकावून दिले.उषा हे सर्व पहात होती. झोपेपर्यंत असा चिडचिड करीत राहील.आप्पा ही आता कामावरून दमून येतील त्यांच्याशी नीट बोलणार नाही. हे सगळं तिला स्वच्छ दिसत होतं. आता अनंता नीट जेवणार नाही. अनेक वेळा दोघांची पत्त्यावरून भांडणं झाली होती.अबोले धरले होते. पण अनंता खेळायचा थांबला नाही. दिवस दिवस पत्ते खेळायचे ?. दुसरं आयुष्य नाहीच माणसाला.? सकाळी नाहीसं व्हायचं ते असं रात्री परतायचे. पण त्यात कमावलं तर बायकोशी गोड नाही तर चिडचिड.खरं तर तिला आज अनंता बरोबर आप्पा विषयी खूप बोलायचं होते.तो आज आप्पा बरोबर हॉलवर गेला होता. आप्पांनी रंगवायला घेतलेला नवीन पडदा कसा झालाय? आणखीन किती दिवस त्यावर काम करायचं? अशा अनेक गोष्टी तिला आज अनंताला विचारायचे होते . "आप्पा अजून नाही आले?"अनंताने विचारलं. नाही आले, "सकाळी तुम्ही गेला होता"? "सकाळी गेलो होतो?" "मग ?" "मग काय? यूसलेस राॅटन प्लेस." "म्हणजे काय"? "तू ती जागा बघ, खडबडीत जमीन ,पडदा नीट अंथरता येत नाही. दुर्गंधी ..... पाणी मागवं तर एक हॉटेल नाही जवळ .माझ्यासारख्या माणसाने कामाला नकार दिला असता. बस स्टॉप जवळ नाही टॅक्सी मिळत नाही. किती अडचणी? "तुम्ही एकदा त्या प्रभूण्यांच्या कानावर घाला". व विचारा,"अशा परिस्थितीत आप्पांनी काम कसं करायचं ?" "आज आप्पा आले की बोला त्यांच्याशी. या वयात एवढी काम करायचं, त्यात कामाचं चीज नाही, पैशाचा पत्ता नाही?" "अगं, पण अप्पांना कुठे काय त्याच?" "प्रभुण्यांना सरळ जाऊन सांगतो, अगोदर ॲडव्हान्स दिल्याखेरीज आप्पा काम करणार नाहीत". "हा प्रभुणे कोण?" " चंदनमल ड्रेसवाला, तिथला व्यवस्थापक". नाटक कंपनीत लागणाऱ्या सगळ्या वस्तू पुरवणारे दुकान आहे.पडदे पण भाड्याने देतो. शाळा कॉलेजची नाटकं होतात. गणपती, नवरात्र उत्सव."आप्पांचे पडदे व उत्पन्न चंदन वाल्याच !" "आप्पांच्या प्रमाणिकपणाचा एवढाच अर्थ का?" "दुसरं काय !".... रात्रीचे नऊ वाजले. "अहो, अजून आप्पा नाही आले?" तितक्यात अप्पा आले.अप्पांशी आज कडकडून भांडायचं अनंताने ठरवलं होतं. `तुमचा त्याग व कष्ट मातीमोल होत आहेत` हे पटवून द्यायचे. शांतपणे जेवण झाली. " आज एवढा उशीर?" " पडदा संपवून टाकला?" "सकाळचा?आजच्या आज?" "हो,लवकर काम संपवायचं होतं." "तुम्हाला त्या हॉलमध्ये काम सुचतं ?" आप्पा शांतपणे म्हणाले," एकदा हातात ब्रश घेतला की लक्ष कशाच जातय इकडे तिकडे?" "अप्पा पैशाच काय?" "अरे, देतील सावकाश" "सावकाश? का म्हणून? " तुम्ही त्यांना पडदे ठरलेल्या दिवसाच्या आत द्यायचे आणि त्यांनी पैसे मात्र हवे तेव्हा द्यायचे नाहीत.ते तुम्हाला सरळ सरळ फसवतात." "आयुष्यात आनंद हवा असतो का पैसा? " "अनंता पटकन म्हणाला, आनंदाने जगण्यासाठी पैसा हवा असतो?" "चुकलास तू " "तू पत्त्यामध्ये आज किती हरलास?"काय वाटलं तेव्हा?" हरल्यानंतर चपला भिरकाव्याशा वाटतात, कपडे फेकावेसे वाटतात, अर्ध्या पानावरून उठावसं वाटतं.".. मुळीच नाही. "मला माहित आहे ना म्हणूनच मी तुला दोष देत नाही". कारण, तुला माझं जीवनच समजलं नाही. मी पैसा नाही कमवू शकलो आयुष्यात, पण आनंद मात्र खूप मिळवला. तुला एक सांगू,?" "माणूस केव्हा फसतो ते ?...... आपल्याला काय मिळवायचं होतं हे जेव्हा माणसाला समजत नाही तेव्हा तो फसलेला असतो. आणि एवढ्याचसाठी तू उद्यापासून पत्ते खेळायला जात जाऊ नकोस. कारण पैसे लावून खेळताना पैसे मिळवणं हा हेतूच होऊ शकत नाही. तिथं मिळवायची असते ती धुंदी. गमावण्यातही एक कैफ उपभोगायचं असतो ;ते वातावरण चाखायचं असतं, स्वतःच्या मालकीचं तेवढेच असतं. आणि थोड्याफार फरकाने हेच असतं सगळीकडे. हातात ब्रश आणि रंग आले की मला विश्वाचा विसर पडतो. तहानभूक हरपते. त्या राज्यात मग दुर्गंधीला जागा नाही. फसवाफसवीला थारा नाही. उपेक्षा नावाची वस्तूच अस्तित्वात राहू शकत नाही. त्यामुळे ज्याला काय मिळवायचं हे समजले तो कुठेच फसत नाही. म्हणूनच या जगात व्यवहारी लोकांचे चाललंय आणि माझ्यासारख्यांचंही चांगल चाललंय. आप्पा धुंदीत येऊन बोलत होते. उषा आणि अनंता ऐकत होते. पण त्या दोघांनाही अर्थबोध होत नव्हता. कानावर अप्पांचे शब्द येत होते. पण त्यातला अर्थ पोहोचत नव्हता. *दिशाभूल*. `एका महत्त्वाच्या कामासाठी दुपारच्या गाडीने निघून संध्याकाळी मुंबईला येत आहे. जेवायला घरीच राहीन.बाकी सर्व समक्ष भेटीत.` ---आपला विसुकाका . असं विसुकाकाच पत्र आलं तेव्हा मी, आप्पा आणि आई काय काम असावं या विचारात चूर झालो. आपण बरं आणि आपलं काम बरं या समान धर्मामुळे अल्पावधीतच अप्पा व काका दोघांमध्ये स्नेह जमला.इतका की त्यांनी मला मुलगा मानले.आई त्यांना गमतीने म्हणायची. "चार-दोन लाखांची इस्टेट ठेवा तरी नावावर! मुलगा मुलगा करता ना त्याला?" " मी त्याला मुलगा उगीचच का मानतो ?" "संयोगिताचे लग्न झालं की बाकीचे दत्तूचंच समजा". राधाकाकूंच्या निधनानंतर विसुकाकातला मोकळेपणा लयाला गेला. हसरी वृत्ती कोमेजली. तर असे विसुकाका वर्षानंतर येणार असल्याचे पत्र आले होते. पत्राप्रमाणे विसुकाका वेळेवर आले. जेवण आटोपली सुपारी तोंडात टाकत विसुकाका म्हणाले `संयोगिता च लग्न ठरलं` "कुठली मंडळी?" " इथलीच आहेत.बापट आडनाव.मुलगा छान आहे.मुलगी त्यांना पसंत आहे‌". " छान,अगदी उत्तम झालं शेवटच्या जबाबदारीतून तू सुटलास" " हो, पण तुला सरळ सरळ सांगतो, मला दोन हजार रुपये हवेत.पुढच्या वर्षी परत करीन." पण...." माझी परिस्थिती तुला".... "हो, माहित आहे." "आप्पा, गोंधळात पडू नकोस. मला दोन हजार फुकट नकोत. कर्जतला माझी थोडी जमीन आहे. ती मी दत्तूच्या नावाने करून देतो. तिच्या तारणावर मला एवढी रक्कम दे. तसा माझा विमा ही यायचा आहे पण त्याला थोडी मुदत कमी पडते." " बघू, तुझ्या जमिनीचा नकाशा.!" आप्पा म्हणाले "मी आणला नाही आज. उद्या संध्याकाळी याच वेळेला येतो सगळं घेऊन". असं म्हणून विसुकाका निघून गेले. आमचे बोलणे होतच होते तेवढ्याच दारावर टक टक चा आवाज आला.दरवाजा उघडला. बघतो तर आमचा मोहन कर्वे. " या वकीलसाहेब!" अगदी वेळेवर आलात." "का? काय झालं?" "आम्ही एक जमीन विकत घेत आहोत काय काय लागत ते सांग" "टायटल क्लिअर आहे ना? जमिनीवर आणखीन कुणाचे क्लेम वगैरे नाहीत ना? अशा बऱ्याच गोष्टी बघाव्या लागतात. असे सविस्तर प्रश्नांची उत्तर मोहनने दिले. दुसऱ्या दिवशी मोहनला बोलावण्यात आलं दुसऱ्या दिवशी मोहन, विसुकाका येण्याच्या अगोदरच येऊन बसला होता. हे आमचे स्नेही विसुकाका आणि हे आमचे लीगल ॲडव्हायझर मोहन कर्वे. मध्ये थोडीशी शांतता गेली .पण लगेचच मोहन ने सुरुवात केली. "जागेचा प्लॅन आणलात का काका?" "अप्पा,मी पैशाची व्यवस्था करून आलो. ते सांगण्यासाठी आलो होतो. तुम्ही सर्वांनी लग्नाला यायचं चार दिवस अगोदरच या". आणि तडक उठून जायला निघाले. " का, जेवायचं नाही?" "नको आता वेळ नाही." म्हणाले आणि निघून गेले. त्यानंतर पंधरा दिवसांनी विसुकाकांचे आग्रहाचे पत्र आणि निमंत्रण पत्रिका आली. पत्र पत्रिका पाहून आप्पा म्हणाले "मला यायला प्रशस्त वाटत नाही तू एकटाच जा. माझी चौकशी केली तर सांग प्रकृती बरी नाही म्हणून." संयोगिता च लग्न व्यवस्थित पार पडलं .विसुकाकांचा मुलगा या नात्याने मस्त तेथे वावरलो. बापटांना मी दहा वेळा आग्रह केला घरी येण्याचा . तेव्हा विसुकाका म्हणाले, "जावईबापू, आता इथून पुढे यांच घर हेच तुमचं सासर." एकंदरीत छान सोहळा पार पडला. घरी आल्यानंतर आई-वडील खुशाली ऐकून खुश झाले. आणि पंधरा दिवसानंतर एक पत्र हाती आलं . प्रिय, दत्तात्रय लग्नानंतर पहिले पत्र अशा मजकुराचे लिहावे लागत आहे.हे महान दुर्दैव आहे. विसुकाकांना आठ दिवसापूर्वी देवाज्ञा झाली. हे लिहितांना अत्यंत यातना होत आहेत .तुम्हाला कळवायला विलंब लागला याची क्षमा असावी. घडलेली घटना एवढी जबरदस्त होती की मन अजून बधीर झालेलं आहे. कोणत्या तरी गोष्टीचा त्यांना धक्का बसला असावा. एकुलत्या एक मुलीच लग्न म्हणून ते जेमतेम उभे असावे. तुम्ही गाडीत बसला आणि त्यांना हृदय विकाराचा झटका आला. वाचतील असं वाटलं. पण सगळं संपलं. तुम्हाला देण्यासाठी काकांनी एक पाकीट ठेवलं ते पाठवत आहे. तुमचा आनंद बापट. आप्पांना मी ते पत्र दिलं.आणि दुसरा लिफाफा फोडला. प्रिय दत्तात्रय, सोबतच्या कागदपत्रावरून तुझ्या लक्षात येईलच की,कर्जतची माझी जमीन मी दोन वर्षांपूर्वीच तुझ्या नावावर करून ठेवली होती.त्याशिवाय मृत्युपत्रात त्याची नोंद आहेच. श्री मोहन कर्वे यांचा परिचय झाला. तेव्हा हे सगळे कागदपत्र जवळ होते माझ्या. पण तुझ्या जमिनीचे कागदपत्र तुला काय दाखवायचे म्हणून गप्प बसलो. त्याशिवाय मला खात्री होती की, शब्दादाखल मला रक्कम मिळू शकेल. त्याला व्यावहारिक स्वरूप देऊन तिथे लगेच वकील वगैरे आला असेल असं मला वाटलं नव्हतं. असो. तुमच्या आमच्यासारख्या मध्यमवर्गीय, कुटुंबवत्सल माणसांची अनेकदा दिशाभूल होते. सद्हेतू आणि व्यवहार ह्यांची सांगड घालताना फसगत होते. संयोगितेला आई-बाप ...... दोन्ही नाहीत. पण तिला माहेर आहे.खरं ना? अप्पाला सांभाळा. त्याच्यावर माझा राग नाही. तुझा, विसुकाका. उत्तरे सहज समजणारी आणि तरीही समजून घ्यायला नाना प्रकारच्या अनुभवातून जावे लागते.वलयात गुरफटलेल्या कितीतरी माणसांची ओळख व्हावी लागते. शहाणी, मूर्ख, व्यवहारी आणि स्वप्नवेडी माणसं अशा माणसांच्या कथांचा हा संग्रह वाचकाच्या मनाला स्पर्शून जातो. धन्यवाद! ...Read more