* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
Quantity
KHALI JAMEEN VAR AKASH (LITERALLY BETWEEN THE SKY AND THE EARTH) IS THE AUTOBIOGRAPHY OF DR. SUNILKUMAR LAWATE WHO AFTER BEING BORN TO AN UNWED MOTHER WAS DESERTED BY HER AND WHO SPENT HIS CHILDHOOD AS AN ORPHAN. HE WAS SHUNTED FROM AN ORPHANAGE TO A REMAND HOME (A DETENTION A PLACE) THOUGH HE WAS NOT AN OFFENDER. THE CHILD IN DR. LAWATE SUFFERED MENTALLY BEHIND THE HIGH WALLS. HIS NEW JOURNEY BEGAN WHEN HE JOINED A PRIVATE SCHOOL WHERE HE EXPERIENCED HUMANITY FOR THE FIRST TIME. ALL THROUGHOUT HIS STUDENT DAYS, HE HAD TO FACE THE STIGMA OF BEING AN ORPHAN AS ALSO TO DODGE RULES OF A RIGID BUREAUCRACY. AFTER COMPLETING SCHOOLING, HE CONTINUED HIS EDUCATION AND STUDIED UPTO HIS DOCTORATE. DR. LAWATE NOW TOOK TO TEACHING WHICH HE DID FOR ALMOST TWO DECADES. HE ALSO DECIDED TO DEVOTE HIMSELF TO THE CAUSE OF THE ORPHANS. HE CARRIED OUT VARIOUS EXPERIMENTS, VISITED FOREIGN COUNTRIES AND SOON ROSE TO THE POSITION OF A DECISION MAKER IN CHILD WELFARE. KHALEE JAMEEN VAR AKASH BRINGS OUT THE MANY FACETED PERSONALITY OF DR. LAWATE WHO HAS HAD A HARD AND PAINFUL JOURNEY OF LIFE STARTING FROM NNK (NAME NOT KNOWN) TO NWK (NAME WELL KNOWN).
अनाथाश्रमात जन्मलेला, रिमांड होममध्ये वाढलेला तो. त्यास आई-वडील नव्हते. जात, धर्म, कुल, गोत्र, वंश, नातेवाईक अशा पारंपरिक अस्तित्वाच्या कसल्याही खुणा न घेता, जन्मलेला तो एक ‘नेम नॉट नोन’ होता. त्याला नाव नव्हतं. होता, एक नंबर. (कैद्याला असतो तसा!) त्याचं बालपण प्रश्नग्रस्त होतं. कौमार्य कुस्करलेलं. तारुण्य अव्हेरलं गेलेलं. तो वयात आला तसे त्याचे प्रश्नही वयात आले. प्रश्नांनी त्याला प्रौढ केलं. प्रश्नांनीच त्याचं पालकत्त्व पेललं. प्रश्नांनीच तो शिकला-सवरला नि सावरलाही! आज त्याच्या पुढे आहे पर्यायांच्या प्राजक्तांचा सडा! सर्व काही असताना काही न करणा-यांना आपल्या नाकर्तेपणाची जाण देणारी ही कर्मकहाणी आहे – ‘खाली जमीन वर आकाश.’
* राज्य पुरस्कार-लक्ष्मीबाई टिळक पुरस्कार २००६ * स्वामीकार रणजित देसाई पुरस्कार २००६ * महाराष्ट्र फाउंडेशन ग्रंथ पुरस्कार २००७
Video not available
Keywords
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK SAKAL 02-04-2006

    कुणीच नसलेल्यांची कहाणी... ‘खाली जमीन, वर आकाश’ ही डॉ. सुनीलकुमार लवटे यांची जीवनकहाणी. त्यांच्याच शब्दांत सांगायचं झालं, तर अडगळीत विखुरलेल्या आठवणी मोठ्या हिमतीनं गोळा केल्या आहेत. त्यांनी त्या प्रयत्नांत हाती आलेलं बालपणीच्या आठवणींचं गाठोडं तर वलक्षणच आहे. समाजातल्या इतर मुलांना मोठं मधुर वाटणारं हे बालपण लहानग्या सुनीलकुमारांसाठी प्रश्नांचं एक मोहोळ होतं. या असंख्य प्रश्नांना तोंड देण्याच्या समर्थ प्रयत्नांचं सार्थ रूप म्हणजे हे पुस्तक. ज्यांना या जगात आपलं असं कुणीच नाही, अशा सर्वांचीच ही कहाणी आहे. या कहाणीची सुरुवात होते १९४९च्या सरत्या काळात पंढरपूरच्या नवरंगे बालकाश्रमात एक माता बनू पाहणारी कुमारी मुलगी आपल्या वडिलांसह आली. वडील मुलीला आश्रामात ठेवून निघून गेले. मुलगी तिथंच राहिली. ११ एप्रिल १९५० ला तिनं एका तान्हुल्याला जन्म दिला. हा मुलगा जेमतेम दोन महिन्यांचा होतो, न होतो तोच मुलीचे वडील तिला न्यायला आले; पण त्या लहनग्या मातेला तोपर्यंत आपल्या बाळाचा चांगलाच लळा लागला होता. शेवटी मुलाला कोणीतरी सांभाळायला घ्यावं’ या अटीवर ती बाळाला सोडायला तयार झाली. ते दोन महिन्यांचं बाळ उमाबाई कस्तुरे नावाच्या एका आश्रमवासिनीच्या ओटीत घातलं गेलं. अशा तऱ्हेनं डॉ. सुनीलकुमार लवटे या नावानं पुढे कीर्तिवंत झालेल्या एका माणसाचा जीवनप्रवास सुरू झाला. वरवर पाहता ही डॉ. लवटे यांच्या जीवनाची कहाणी वाटली तरी पुस्तकाचा आवाका खूप मोठा आहे. डॉ. लवटे यांच्या लिखाणाला इतिहासाच्या स्पर्शाचं सातत्य तर असतंच; पण लिहिण्याची एकंदर ढब अतिशय ललित असल्यानं पुस्तकातील शतकाहूनही अधिक वर्षांचा प्रवास वाचक उत्कंठेनं पार करीत जातो. नवरंगे बालकाश्रमातील शाळा, परित्यक्त महिलांसाठी असलेलं ‘रेस्क्यू होम’ यांचं वाचकाला अंतर्मुख करणारं वर्णन तर पुस्तकात आहेच; शिवाय त्या अनुषंगानं आश्रमात रात्रंदिवस ऐकू येणारा प्रसूतिवेदनांचा आक्रोश आणि जन्माला आलेल्यांचं ट्यांहा, ट्यांहा यांची वर्णनं वाचताना वाचक सुन्न होऊन जातो. ६ जून १९५९ या दिवशी सुनीलकुमारची बदली नवरंगे आश्रमातून कोल्हापूरच्या रिमांड होमला झाली. टांग्यातून जायला मिळणार म्हणून आनंदलेल्या त्या दहा वर्षांच्या मुलाच्या नजरेतून रिमांड होमचं दर्शन घेताना या संस्थांच्या कमालीच्या निर्मम कारभाराची कल्पना वाचकाला येते. या निर्मम व्यवस्थेशी झगडत सुनीलचा डॉ. सुनीलकुमार झाला. हा प्रवास खडतर होता; पण त्यातही माणुसकीचे अनंत झरे लेखकाच्या वाट्याला आले. त्यामुळेच असेल, डॉ. लवटे यांनी जे आयुष्य भोगलं, पाहिलं त्याचा वैयक्तिक आयुष्यावर नकारात्मक परिणाम होऊ दिला नाही; उलट त्या अनुभवाचं रूपांतर केवढ्या सकारात्मक आयुष्यात केलं! या प्रवासात आपला सद्सद्विवेक असा काही घडवला, की त्यानं कामाची दिशा दाखवली, बळ दिले. हे बळ साथीला घेऊन डॉ. सुनीलकुमार लवटे वयाची पंचावन्न वर्षं चालत राहिले. ‘नेम नॉन नोन’ ही आयुष्याची सुरुवात; पण पुढे कितीतरी पदं भूषवली, कितीतरी सन्मानांचे मानकरी ठरले. देश-विदेशात भ्रंमती झाली. तिथल्या सामाजिक कार्यांचे निरीक्षण करता आले. विपुल लेखनही हातून घडले; पण त्या सर्वांहून महत्त्वाचे म्हणजे जी अनाथपणाची वेदना स्वत: भोगली, त्याचा विसर कधीच पडला नाही. रिमांड होमचा प्रमुख या नात्यानं संस्थेचा संपूर्ण कायापालट तर केलाच, शिवाय अनेक मुलांना पितृत्वाच्या उबदार भावनेची ऊब दिली. डॉ. लवटे यांनी ही सारी कहाणी कधी त्या कहाणीतली प्रमुख भूमिका घेऊन मांडली आहे, तर कधी त्रयस्ताच्या नात्यानं मानवी जीवनातील संगती-विसंगती वाचकांच्या पुढे ठेवल्या आहेत. हा मांडणीचा दुरंगी गोफ, हेच या पुस्ताकचं मोठं यश आहे. अनुसधा ऊर्फ मारिया या मुलीची गोष्ट वाचताना डॉ. लवटे यांच्यातील सहृदय माणूस तर प्रत्ययाला येतोच, पण लिखाणाच्या सामर्थ्याचीही प्रचिती येते. -रेणू गावस्कर ...Read more

  • Rating StarDAINIK TARUN BHARAT 23-04-2006

    शर्थीच्या प्रयत्नांची कर्म कहाणी... शून्यातून जग निर्माण करणाऱ्या या शर्थीच्या प्रयत्नांची कर्म कहाणी आता साहित्याच्या प्रांतात ‘खाली जमीन वर आकाश’ होऊन अवतरलीय. २३ एप्रिल जागतिक पुस्तक दिन. या पुस्तकदिनाच्या निमित्तानं जगावेगळं आयुष्य जगलेल्या या मणसाच्या जीवनकहाणीची आणि त्याच्या पुस्तकनिर्मितीचा घेतलेला धांडोळा... अनाथाश्रमात जन्मलेला... रिमांड होममध्ये वाढलेला तो. त्यास आई-वडील नव्हते... जात-धर्म-कुल-गोत्र-वंश नातेवाईक अशा पारंपरिक अस्तित्वाच्या कसल्याही खुणा न घेता जन्मलेला तो एक ‘नेम नॉट नॉन’ होता... त्याला नाव नव्हतं. होता एक नंबर. जसा कैद्यांना असतो तसा तो वयात आला तसा त्याचे प्रश्नही वाढत गेले. प्रश्नांनीच त्याला प्रौढ केलं. प्रश्नांनीच त्याचं पालकत्व स्विकारलं. प्रश्नानीच तो शिकला-सवरला. नि सावलाही. अस्तित्वाच्या, परिचयाच्या कोणत्याच पारंपरिक खुणा नसलेला तो, समाजानं दिलेल्या जमिनीवर स्वत:च आकाश आकारत डॉ. सुनिलकुमार लवटे म्हणून चमकले. आपलं एक स्वतंत्र अस्तित्व आणि ओळख निर्माण केली. एक अनाथ मुलगा ते एका महाविद्यालयाचे प्राचार्य इथंपर्यंत झेप मारताना समाजतील अनेक विध क्षेत्रात प्रत्यक्ष काम केलं. प्रत्येकजण बालपणी देवाकडं एक मागणं मागत असतो. ‘लहानपण देगा देवा मुंगी साखरेचा रवा’ मात्र लवटे सराचं जीवनचं वेगळं. त्याचं बालपण छोट्या प्रश्नाचं मोठं काहूर होतं. शालेय जीवन प्रश्नग्रस्त होतं. कुमारीमातेच्या पोटी जन्मलेल्या निरागस बालकाला ‘तुझं नाव काय? तुझे आई वडील कोण? गाव कुठलं? तू कुणापैकी?’ असे छोटे-छोटे प्रश्न थरकाप उडवून लावायचे. कारण या प्रश्नांची उत्तरे त्याच्याकडे नसायची. कुमारीमातेच्या पोटी जन्मलेल्या या मुलाला अनाश्रमात वाढावं लागलं. त्यामुळं त्याच्या बालवयात माणूसपणाचा मागमूसही नव्हता. लवटे सर आपली चित्तरकहानी सांगू लागतात, कधी काळी असा जन्मलेला मी... अनाथाश्रम, रिमांड होममध्ये, वाढलो, शिकलो, सावरलो आणि सावरलोही यामुळं माझे बालपण ‘अहा ते सुंदर दिन हरपले’ अशी हुरहूर लावणारेही नव्हते. माणूस सुजाण झाला की जमीन मागे पडते नि आकाश बार वर सरकत राहतं. आकाशात चंद्र-सूर्य असतात म्हणे. कळत्या उमलत्या वयात मी फक्त तळपणारा सूर्यच अनुभवला. कडाडणाऱ्या विजाच रात्री माझ्या सोबतीला असायच्या. ‘शुक्रतारा... मंद वारा’ मला कधी भावला, लाभला नाही. धु्रवपण नाही कधी आवडला. हा मात्र उल्का धुमकेतू का कुणास ठाऊक मला आपले वाटत आलेत, का ते नाही सांगता येत’ आयुष्यभर सोसलेल्या लवटे सरांनी आक्रोश, आक्रस्ताळेपणा, आरोप यांना बगल देत नि रचनात्मक मार्गाची कास धरत आपली जीवनकहाणी ‘खाली जमीन, वर आकाश’ मध्ये शब्दबद्ध केली आहे. मेहता पब्लिशिंग हाऊसच्यावतीने नुकतेच हे आत्मकथन बाजारात आलंय. अजून त्याचा प्रकाशन समारंभ सुद्धा झाला नाही. तरीसुद्धा जीवनविषयक चिंतन मांडणारी ही साहित्यकृती वाचकांच्या हृदयाला भिडलीय. साहित्यवर्तुळात त्याचा गाजावाजा होऊ लागलाय. ‘ललित’ने तर एक लक्षवेधी साहित्यकृती म्हणून याला गौरविलंय. या पुस्तकाविषयी सांगताना लवटे सर म्हणाले, ही कथा स्नेह आणि सहयोगातून उभारलेल्या एका नव्या जगात वाचकांना घेऊन जाईल. हे नवं जग माणुसकीच्या गहिवराचं खरं पण तुमच्या रोजच्या जिंदगीला छेद देणारं आहे. माझं जगणं सवर्ण - अवर्तणेच्या पलीकडचं असल्यानं जे जगलं, भोगलं ते लिहिलं. हे आत्मकथन रक्तसंबंध, जातपंचायत, धर्मसभा, संस्कार आदी पारंपरिकतेस भेदून घेतलेला माणूसपणाचा एक आत्मशोध आहे. -आप्पासाहेब माळी, कोल्हापूर ...Read more

  • Rating StarDAINIK PUDHARI (KOLHAPUR) 02-07-2006

    संयत आणि प्रांजळ आत्मकथन… राधापुत्र कर्ण... त्याची व्यथा घेऊन जन्माला आलेले डॉ. सुनीलकुमार लवटे यांचे ‘खाली जमीन वर आकाश’ या शीर्षकाचे आत्मचरित्र नुकतेच प्रसिद्ध झाले आहे. या लेखनात सहजपणाने साध्या लेखनशैलीत कधी कधी भावना किंवा विचार स्पष्ट होण्यारीता उद्धृत केलेल्या काव्यपंक्ती किंवा सुभाषितासह समाजाबद्दल कोणताही कडवडपणा किंवा आक्रस्ताळेपणा न दाखवता अतिशय संयमाने फक्त प्रतिकूल परिस्थितीत स्वत: शोधलेला मार्ग व त्या अनुषंगाने भोगाव्या लागलेल्या व्यथा-वेदना लेखकाने शब्दबद्ध केल्या आहेत. एका जवळच्या नातेवाईकाकडून फसवल्या गेलेल्या एका कुमारिकेला झालेला हा मुलगा.. पंढपूरच्या अनाथाश्रमात जन्म देऊन सोडून गेलेल्या मातेचा पान्हा आटला पण आश्रमातील त्याचवेळी आपल्या मुलीला जन्म दिलेल्या दुसऱ्या मातेने आपला पान्हा या मुलाला मायेने पाजला. सुनील नाव मिळाले. आश्रमाच्या शिस्तीत बालपण संपले. पुढे कोल्हापूरच्या रिमांड होममध्ये पाठवले गेले. या कालखंडातील पदोपदी होत असलेली उपेक्षा, अवहेलना किशोरवयाच्या सुनीलच्या मनावर आघात करीत. अशातच त्याने आपले शिक्षण जिद्दीने पूर्ण केले. आंतरभारती विद्यालयातील नोकरीच्या काळात अनेक मोठ्या लोकांच्या विशेषत: ज्येष्ठ व श्रेष्ठ लेखक वि. स. खांडेकर यांचा सहवास मिळाला. डॉक्टरेट मिळवल्यावर ते कॉलेजचे प्राचार्य झाले. हा सर्व कालखंड काही सरळमार्गीय नव्हता. अनेक अडचणी आल्या. काही ना काही निमित्ताने ‘अनाथपण’ सतत डिवचले गेले. तरुण वयात ज्या अनाथाश्रमातील मुलींवर प्रेम केले तिने ‘अनाथ’ म्हणूनच झिडकारले. ‘अनाथ’ रेखाशी लग्न झाल्यावरही प्रत्येकवेळी अनेक अडथळे ओलांडावे लागले. पण या संघर्षमय प्रसंगानीच मोठे बळ दिले. नोकरी लागल्यापासून रिमांडहोत, बालसंकुल या ठिकाणी सुधारणा व्हावी, त्या मुलांना आत्मसन्मानाने जगता यावे असा सतत प्रयत्न सुनीलकुमारांनी केला. या प्रयत्नांचे सविस्तर वर्णन करताना, त्यातील त्यांच्या अनुभवातून आलेला वास्तव दृष्टिकोन, इतरांचा विरोध या सर्वांचा उल्लेख कुठेही कसलाही आव न आणता सहजपणाने केला आहे. ते अनेक संस्थांशी संबंधित राहिले यातच त्यानी पुस्तके लिहिली. अनुवाद केले. शासनाकडून पुरस्कारही मिळाले. असे हे चौफेर कार्य करत असतानाच सुनीलकुमारनी नेटका प्रपंच केला. आपल्या दुधाच्या ‘आईचा’ तिच्या उतरत्या वयात सांभाळ केला. आज स्वत:चे घर, प्राचार्यपद, दोन कर्तबगार मुलांचे पिताश्री या सर्व कर्तबगारीचा आलेख हे नाकारलेले, समाजाच्या आश्रयाने वाढलेले मूल असे नावारूपाला आले पण ज्यांची खरोखरच अशी संधी प्राप्त करून घेण्याची कुवत नसेल अशा या टाकलेल्या व आश्रमाने सांभळलेल्या मुला-मुलींनी काय करायचे? ज्यांना मायेचा स्पर्श मिळत नाही ती मुले नंतर कडवट बनतात किंवा लाचारीचे जिणे जगत राहातात. ढोंगी व लोकानुयायी समाजाने थोडे आत्मपरीक्षण करून ही छुपी जखम न चिघळेल याची काळजी घेण्याची आवश्यकता हे आत्मचरित्र वाचून पटली तरी खूप काही होऊ शकेल. -मधुमालती कोटीभास्कर ...Read more

  • Rating StarDAINIK PRABHAT 30-04-2006

    काहीच न करणाऱ्यांसाठी प्रेरणा देणारी कहाणी… महाभारतातला कर्ण निरंतर उपेक्षित व अपमानाचं जीवन जगत राहिला. तर कुंती आयुष्यभर अव्यक्त बेचैनीचा सल वागवत राहिली. आज असे हजारो कर्ण-कुती, कुंतला-मेनका समाजात आहेत. नैतिकता, प्रतिष्ठा-जात-धर्म परंपरांचा टेंभमिरवणारी उच्चभ्रू मंडळी अश्राप मुला-मुलींना त्यांचा काही अपराध नसताना त्यांच्यावर अनाथपणाचं उद्ध्वस्त आयुष्य लादून नामानिराळी होतात. समाजभयापोटी कुमारी मातांची मुलं आजन्म असामाजिक विजनवास भोगतात. बालपण हरवलेली, भावविश्व दुंभगलेली ही मुलं उपेक्षित - वंचित जिणं जगतात. खोट्या प्रतिष्ठेच्या कल्पनेपोटी जन्माला आलेल्या संस्था खरं तर समाजाचं पावित्र्य राखतात की पापावर पांघरूण घालतात? आपल्या पुरोगामी महाराष्ट्रात कित्येक वर्ष उलटली तरी ही कोवळी पानगळ कशी तरी तग धरून आहे. मेळघाटच्या कुपोषणापेक्षा समाजाचं हे दूषण किती, महाभयंकर... कित्येक शतकांपासून हे चालूच आहे. हा मनातला सल बोच विधायकतेतून मांडण्याचं धारिष्ट्य केलंय डॉ. सुनीलकुमार लवटे यांनी आपल्या ‘खाली जमीन वर आकशा’ या आत्मकथनातून. खरं तर प्रत्येकाचीच जन्मल्यानंतर हक्काची. प्रेमाची, जिव्हाळ्याची सुरक्षित जमीन आणि आकाश असतं. पण लेखकाला कोणत्याच दृष्टीने जमीन आणि आकाश नव्हते. पण... ते पुढे चालून त्यांनी स्वकर्तृत्वाने मिळविले. ते इतके अथांग की सारे अचंबित झाले. स्वत: निर्माण केलेल्या नंतरच्या जगातून पहिल्या जगाकडे आश्चर्याने पाहतो... खरंच मी इतके चालत आलो? पंढरपूरच्या वा.ब. नवरंगे बालकाश्रमात कोणी एक कुमारी माता या बालकाला सोडून जाते. जात, धर्म, कुळ, नातं अशा अस्तित्वाच्या कोणत्याही खुणा नसलेला. बालपणापासून प्रश्नांच्या आग्यामोहोळांनी रक्तबंबाळ झालेला, कौमार्य कुस्करलेला, तारुण्य अव्हेरला गेलेला. वाढत्या वयाबरोबर प्रश्नांनीच त्याला प्रौढ केलं. त्यातून तो शिकला चुकला, सावरला. आपलं आपणच जग न्याहळत ‘नेम नॉट नोन’ होता. होता फक्त नंबर कैद्यासारखा, स्वत:चा चेहरा नसलेला. ‘यातनाहीनांना स्वप्ने नसतात, जो थोडे सहन करतो, तो थोडे फार काही करू शकतो जो खूप सहन करतो, त्याला पुष्कळ काही करून दाखविता येते. बाबा आमटेच्या ‘ज्याला आणि फुले’ मधील या ओळी सुनीलने खऱ्या करून दाखविल्या. एक निश्चित ध्येय समोर ठेवून, जिद्दीने कष्टाने तो पुढे पुढेच जात राहिला. नित्यनूतन पुरुषार्थाच्या शोधात स्वत:ला आणखी उज्ज्वल बनवत राहिला आणि तो त्याचा न सुटणारा छंदच बनला. त्याला मिळालेलं निर्भेळ यश नाकर्त्यांना बघवलं नाही म्हणून लेखक स्वत:ला विचारतो, लहानांनी, उपेक्षितांनी मोठं व्हायचंच नसतं. का? समाजातील अनाथ भावना व तत्संबंधी वास्तवाचे उच्चाटन करण्यासाठी स्नेह सहयोग, रिमांड होम्स, बालकाश्रमासारख्या संस्थांतून निकोप बालसंगोपन कसे होईल. यासाठी रात्रंदिन, तन-मन-धनाने सर्वस्व झोकून देत कोल्हापूर ही पहिली कर्मभूमी मानून रिमांड होत हे नाव बदलून ‘बालसंकुल’ करण्यात आले. ज्या अनाथ पोरकेपणातून आपण गेलो, ते पोरकेपण बाल संकुलाच्या वाट्याला येऊ नये, म्हणून सर्वच राहाणी-खाणीबाबत आमूलाग्र बदल केला. लेखकाची नि:स्वार्थ धडपड-तळमळ पाहून समाजातील चांगुलपण त्याच्याकडे स्वत:हून चालत आलं. कोणी पाच-पन्नास पलंग दिले. गाद्या दिल्या. कोणी पहाटेच वीस-पंचवीस लिटर निखळ दूध आणून देऊ लागले. कोणी आधुनिक जगाबरोबर चालावे म्हणून कॉम्प्युटर आणून दिले. किती आणि काय काय दिले. तेव्हा लेखकच म्हणतो, ‘घेशील किती दो करांनी... फाटकी माझी झोळी। बालसंकुल सर्वार्थाने ‘घर’ झाले. मातृहृदयी झाले. त्या घरातून कितीतरी कर्तृत्ववान तरुण मुले-मुली ध्येयवादी बनून इंजिनिअर, डॉक्टर, संगणकतज्ज्ञ म्हणून बाहेर पडली. स्वत:चं एक विश्व त्यांनी निर्माण केलं. संस्थेचा पसारा वाढविला तो प्रतिकूल परिस्थितीतून तो वाढविण्यामागे एकच प्रेरणा होती, लेखकाचं उपेक्षित बालपण. आणि तसं पुढं कुणाला लाभू नये लेखकाचं काम पाहून देशा-विदेशात त्यांना तेथील संस्था पाहाण्यासाठी अभ्यासण्यासाठी बोलावणी आली. युरोप-आशिया खंडांतील कित्येक देशांना त्यांनी अभ्यासपूर्ण भेटी दिल्या. सतत वीस वर्षे सातत्यपूर्ण धडपडीतून निर्माण केलेली संकुलातील शिक्षित, संस्कारीत मुलं लेखकाने पाहिली तेव्हा तो म्हणतो, ‘माझ्या स्वप्नांना एक साधार आश्वासक बळ लाभलं आणि कृतकृत्यतेचा आनंद झाला. लेखकाची मूळ वृत्तीच. सहृदयतेची, माणुसकीची, नि:स्वार्थ भावनेची, उत्तमोत्तम करण्याची, नवे शिकण्याची, संवेदनशील मनाची आणि अखंड सतकृतीसाठी धडपडण्याची, कोणत्याही पदाला चिकटून न राहण्याची म्हणूनच व्यक्ती द्वेषाने पछाडलेल्या नाकत्या लोकांमुळे ‘माणुसकी’ मूल्य जपण्यासाठी जी संस्था अहोरात्र झटून नावारूपाला आणली तिच्या पदाचा त्याग केला. जीवनातल्या प्रत्येक क्रौर्याचं करुणालय व्हावं म्हणून झटत राहिला. राष्ट्रीय मानव आयोगाचा प्रतिनिधी म्हणून अनेक वर्ष कार्य केले. लेखन-साहित्य-सामाजिक कार्य दीन-दुबळे अनाथांच्या या नाथाची राजदरबारी-परराष्ट्रात नोंद झाली. अनेक मान-सन्मान मिळविले. लेखक, वाचक, वक्ता, विचारक सर्वांगानी लेखक बहुश्रुत झाला. ‘नेम नॉट नोन’ असलेला ‘वेल नोन’ झाला. माणूस किती मोठा झाला. यापेक्षा तो कसा मोठा झाला. यावरच त्याचं खरं मोठेपण माणसूपण अवलंबून असतं. डॉ. सुनीलकुमारची ऋजुता, सहज, सरळ, ओघवती भाषा, एकेक अंत:करणाला भिडणारे प्रसंग वाचकाला स्तंभित करतात. सर्व काही असताना काही न करणाऱ्यांना आपल्या नाकर्तेपणाची जाणीव करून देणारी ही ‘खाली जमीन वर आकाश’ ही कर्मकहाणी प्रत्येकाने वाचलीच पाहिजे अशी. -सौ. वैजयंती कुलकर्णी ...Read more

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

TUKAYACHI AAWALI
TUKAYACHI AAWALI by MANJUSHRI GOKHALE Rating Star
Vinod Dhapale

खूप सुंदर कादंबरी आहे. आवली माई विषयी असलेलं मत परिवर्तित होत अन् आपुलकी निर्माण होते. कादंबरीचा शेवट मनाला चटका लावून जातो..नक्की वाचा....

Aditi Agharkar

फारच छान आहे रादर सगळीच पुस्तके वाचनीय आहेत. सुधा मूर्तींची,