* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: VAPURWAI
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177663433
  • Edition : 15
  • Publishing Year : JANUARY 1986
  • Weight : 140.00 gms
  • Pages : 140
  • Language : MARATHI
  • Category : SHORT STORIES
  • Available in Combos :V. P. KALE COMBO SET-52 BOOKS.
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
I CARE MORE FOR THE SHADOW A TREE CASTS ON US. IT IS TRUE THAT IF WE CUT THE TREE, WE WILL GAIN A LOT OF MONEY BY SELLING THE WOOD, BUT WE WILL BE BENEFITTED MORE BY ITS SHADOWS FOR GENERATIONS TO COME. IT IS MANY TIMES VALUABLE THAN THE MONEY WE MIGHT GET FROM ONE TIME SELL OF THE WOOD.` "VAPURVAI` THIS TITLE IS BASED ON THE MARATHI WORD APURVAI, WHICH MEANS NOVEL, OR SOMETHING UNPRECEDENTED. VA PU PROVES TRUE TO IT. ALL HIS STORIES ATTRACT THE READERS WITH THEIR SIMPLICITY; THERE IS NOT JUST ONE QUALITY OF HIS WRITING WHICH CAPTIVATES A MIND. IT IS A COMBINATION OF MANY GOOD THINGS UNDER ONE ROOF, OR ON ONE PAGE. HE CAPTURES THE BEAUTY OF ALL THE INCIDENTS IN HIS SUPERB STYLE. HE REVEALS THE SECRETS OF THE ROUTINES. HE FINDS THE VERY UNIQUENESS IN EVERY CHARACTER, UNDER EVERY OR ANY CIRCUMSTANCES. LIFE IS FULL OF DIFFERENT PHASES; THOSE OF SORROW, HAPPINESS, STRUGGLE, BROODING, AND MANY MORE. VA PU HANDLES THEM ALL WITH EQUAL CAPACITY REVEALING THE BEAUTY FOR US, AND CONQUERING OUR MINDS ONCE AGAIN; AS ALWAYS.
‘‘....महाकाय वटवृक्ष तोडून त्याच्या लाकडाचे पैसे नक्कीच भरपूर येतील; पण त्याच्या कितीतरी पट अधिक, पिढ्या न् पिढ्या पुरणारी संपत्ती त्याची सावली असते. मला सावलीचं महत्त्व पटतं....’’ — लोकप्रिय कथाकार वपु काळे आपल्या कथेत अशा अनोख्या प्रतिमांमधून सतत माणूसपणाचा उद्घोष करताना दिसतात. वेगवेगळ्या परिस्थितीत सापडलेली, संघर्ष करणारी, हसणारी, रडणारी, कुढणारी सर्वसामान्य माणसं रंगवताना, ते त्यांच्यातल्या असामान्यत्वाचा नेमका वेध घेतात आणि आपल्या प्रसन्न, खुमासदार, मिस्किल शैलीत त्याचा आविष्कार करतात. वपुंच्या लेखनातील हा पैलूच वाचकांना अपूर्वाईचा वाटतो. यामुळेच वपुर्वाई वाचकांचं मन सहज जिंकून घेते...

No Records Found
No Records Found
Keywords
25TH MARCH #SANVADINI #VAPU 85 #NAVRA MHANAVA AAPALA #MODEN PAN VAKNAR NAHI #ONE FOR THE ROAD #ZOPALA #MAYABAJAR #CHATURBHUJ #INTIMATE #GULMOHAR #VAPURVAI #HUNKAR #MI MANUS SHODHATOY #BAI BAYKO CALENDER #SWAR #BHULBHULAIYA #KA RE BHULALASI #VALAY #KARMACHARI #AIK SAKHE #GOSHTA HATATLI HOTI #TAPTAPADI #GHAR HARAVLELI MANASA #DOST #MAHOTSAV #KAHI KHAR KAHI KHOTA #SAKHI #RANG MANACHE #AAPAN SARE ARJUN #THIKARI #TU BHRAMAT AAHASI VAYA #HI VAT EKTICHI #PARTNER #DUNIYA TULA VISAREL #PREMAMAYEE #FANTASY EK PREYASI #PANPOI#NIMITTA #MAZA MAZYAPASHI? #PLEASURE BOX BHAG 1 #PLEASURE BOX BHAG 2 #KATHA KATHANACHI KATHA #VAPURZA #RANGPANCHAMI #SANGE VADILANCHI KIRTI #CHEERS #MANASA #JAPUN TAK PAUL #LALITKALECHYA SAHAWASAT #DAHAVYA RANGETUN #२५ मार्च #संवादिनी #वपु# ८५ # नवरा म्हणावा आपला #मोडेन पण वाकणार नाही #वन फॉर द रोड#झोपाळा #मायाबाजार #चतुर्भुज #इन्टिमेट #गुलमोहर #वपुर्वाई #हुंकार #मी माणूस शोधतोय #बाई, बायको, कॅलेंडर #स्वर #भुलभुलैय्या #का रे भुललासी #वलय #कर्मचारी #ऐक सखे #गोष्ट हातातली होती! #तप्तपदी #घर हरवलेली माणसं #दोस्त #काही खरं काही खोटं #सखी #महोत्सव #रंग मनाचे #आपण सारे अर्जुन #ठिकरी #तू भ्रमत आहासी वाया #"ही वाट एकटीची #(राज्य पुरस्कार १९७०-७१)" #पार्टनर #दुनिया तुला विसरेल #प्रेममयी #फॅण्टसी एक प्रेयसी #पाणपोई #निमित्त #माझं माझ्यापाशी? #प्लेझर बॉक्स भाग-१ #प्लेझर बॉक्स भाग-२ #कथाकथनाची कथा #वपुर्झा #रंगपंचमी #सांगे वडिलांची कीर्ती #चिअर्स #माणसं #जपून टाक पाऊल! # ललितकलेच्या सहवासातून #दहाव्या रांगेतून
Customer Reviews
  • Rating StarVishakha Kulkarni

    व पू म्हणतात माणसाला कोणतेतरी वेड असायला हवे. असे वेड जे त्याला झपाटून टाकेल... असे वेड जे त्याला शांत बसू देणार नाही... वाचनाच्या असाच वेडापायी हातात घेतलं व पूंच वपूर्वाई...... खरं तर वाचकांसाठी हि अपूर्वाईच!! व पू काळे यांचे अनेक विचार नेहमीच ाचनात येतात. विचार करायला लावतात. आणि त्यामुळेच अनेक दिवसांपासून व पुंच एखादं पुस्तक वाचव असं मनात होतं. म्हणून हे पुस्तक हाती घेतलं आणि वाचायला सुरुवात केली. अगदी साधे शब्द, साधे अनुभव त्यांनी अत्यंत सुंदर भाषेत मांडले आहेत. अनेकदा आपल्या आजू बाजूच्या माणसांच्या हालचाली, त्यांचे हावभाव आपण गृहीत धरतो... ते ही फार विचार न करता.... पण पुढे त्या हालचालींमागे काही कारण असते हे आपल्याला जेव्हा लक्षात येते तेव्हा त्यामागील कारण खरंच आपल्याला अचंबित करणारे असते. आणि हेच व पुंनी आपल्या भाषेत मांडले आहे. बरं केवळ अनुभवच मांडले नाहीत तर प्रत्येक गोष्ट आपल्याला एक नवा विचार, एक नवी शिकवण देऊन जाते. तसं पाहिलं तर अनेकदा आपण ज्या गोष्टी "taken for granted" घेत असतो त्या आपल्या स्वभावाला, व्यक्तिमत्त्वाला नवा पैलू देत असतो. तो पैलू कसा पडला जातो याची जाणीव करून देणारा एक उत्तम कथा संग्रह! - विशाखा ...Read more

  • Rating StarDAINIK LOKSATTA 30-11-1986

    सुरेख कथासंग्रह… वपुच्या आजवरच्या लेखन लौकिकात भर टाकणारा आणखी एक कथासंग्रह आहे - वपूर्वाई. वपुंची कथाकथनाची हातोटी त्यांच्या लेखनातही समर्थपणे जाणवते. लेखन आणि कथाकथन ह्या दोन्ही क्षेत्रात वपुंनी आपलं असं एक विशिष्ट स्थान निर्माण केलं आहे हे निर्विाद. ओघवत्या आणि सोप्या भाषेतून वाचकांच्या समोर प्रसंग उभा करण्याचे सामर्थ्य, मानवी भावभावनांचे वेगवेगळे पदर दाखवण्याचे वपुंचे कसब ह्या कथांतून ठायीठायी जाणवते. पुलंच्या अपुर्वाई नावाप्रमाणे वपुर्वाई हे कथासंग्रहाचे नाव असले तरी बाकी कुठल्याही प्रकारचे दोहोत साम्य नाही. अपुर्वाईमध्ये पुलंनी परदेशवर्णन, तेथील अनुभवकथन केले आहेत तर वपुर्वाईमध्ये वपुनी ७ कथांमधून कलाकाराच्या समाजाकडून अपेक्षा, स्त्रीमुक्तीचा सोपा अर्थ, माणसाची प्रेम करण्याची स्वार्थी रीत इ. कथाबीजं फुलवली आहेत. सर्वच कथा चांगल्या आहेत. त्यातल्या त्यात डावे-उजवे करायचे झाले तर ‘झापड’, ‘ठिणगी’ आणि ‘नॉट सो स्ट्रेज’ या तीन कथांचा आवर्जून उल्लेख करावा लागेल. कलावंत समाजाचं ज्याप्रमाणे काही देणं लागतो त्याप्रमाणे समाजही कलावंताचे काही देणं लागतो ह्याचं समाजानं भान ठेवावं हे आहे ‘झापड’ कथेचं सूत्र. कलाकारांच्या बाबतीत समाज फार टोकाची भूमिका घेत असतो. एखाद्या कलाकाराचे कौतुक केले तर इतके करतील की चाहत्यांच्या प्रेमाने तो गुदमरून जाईल, नाहीतर जरा कुठे त्या कलाकाराचा तोल ढळतो असे वाटले तर त्याला टोचून टोचून जीव नकोसा करून टाकतील. कलेच्या प्रांतात गरुड-भरारी घेताना जरा कुठे तोल गेला तर त्याला घसरणे हे नामाभिधान न देता कलाकाराला आलेली ती द्वाणिक झापड समजून, ‘सुबह का भुला शाम को घर लौटा तो उसे भुला नही कहते’ ह्या उक्तीप्रमाणे, समाजाने त्या कलावंताला भक्कम आधार द्यायला हवा. हे ह्या कथेतील कलावंत नायिकेचा पती स्वत:च्या कृतीने पटवून देतो. आपली पत्नी क्षणिक मोहाला बळी पडली हे कळल्यावरही तिला झालेला खराखुरा पश्चाताप अनुभवून धीरोदात्त मनाने तो तिला स्वीकारतो. इथे संसाराची व्याख्या वपु फार छान देतात- ‘‘एकमेकांचे वाभाडे काढण्यासाठी किंवा वर्मावर चोची मारण्यासाठी संसार करायचा नसतो. जिथं जोडीदार कमी पडेल तिथं आपण उभं राहायचं’’ मान गए उस्ताद! ‘‘नवऱ्याच्या नजरेत ज्या क्षणी प्रथम पशुत्वाची ठिणगी दिसते त्याच क्षणापासून स्त्रीनं बंडांच निशाण उभारायला हवं. प्रत्येक ठिणगीची चितेची ज्चाला होईल तोवर वाट बघायची नाही.’’ ‘ठिणगी’ या कथेतील नायिका सुप्रियाच्या तोंडून वपुच स्त्रीमुक्तीचा अर्थ वाचकांना सांगत आहेत असं वाटतं. स्वाभिमानी, बाणेदार वकील सासऱ्याच्या विरोधात उभी राहून एका सासुरवाशिणीच्या खुनाची हायकोर्टात दाद मागते आणि त्या खुनी नवऱ्याला फाशीची आणि सासऱ्याला जन्मठेपेची शिक्षा देववते, ही सर्वच कथा रोमांचक आहे. ‘नॉट सो स्ट्रेंज’ कथेत एक मांजर उर्फ कुत्रा, माणसाची व्यवहारी रीत सांगतो - ‘‘समोरचा माणूस जितका आपल्या मनाप्रमाणे वागेल तितकेच त्याच्यावर आपण प्रेम करतोय.’’ अपघातानंतरच्या ऑपरेशमुळे मांजर-कुत्र्यासारखं वागायला लागल्यावर त्याला मांजरंही आपलं म्हणत नाहीत आणि मांजराचे रुप असल्यामुळे कुत्रीही त्याला आपल्यात सामावून घेत नाहीत. शेवटी हा टू इन वन प्राणी म्युनिसिपालिटीच्या कुत्री पकडण्याच्या गाडीत आपणहून चढून जातो. वपु व्यवसायाने आर्किटेक्ट असल्यामुळे त्या कामाची वर्णनही ‘प्रिटेंड सर्किट’ ह्या कथेत आली आहेत. ‘हसरे दु:ख’ ही कथा मनोविश्लेषणात्मक वाटते. ‘एम.वाय. आर. ६९०’ या कथेत सर्वार्थाने मुक्त स्त्रीचं वर्णन येतं. स्त्री-पुरुष मैत्रीचे विविध पदर दाखविणारी ही कथा आहे. ‘हव्या हव्या क्षणांसह’ या कथेत दोन थरातील मित्र-मैत्रिणीच्या दोन जोड्या आहेत. एकमेकांच्या सहवासासाठी आतुरलेल्या क्लार्क जोडीतील मैत्रिणीला वाटतं - आपण दोघं मोठ्या हुद्द्यावर असतो तर उघड-उघडपणे बरोबरीने वावरता आलं असतं. मोठ्या हुद्द्यावरील जोडीतील मैत्रिणीला वाटतं, आपण सामान्य असतो तर एकमेकांच्या सहवासात मजेत राहिलो असतो. लोकांचं आपल्याकडे लक्षही गेलं नसतं. मानवी स्वभावाच्या बारक्याशा कंगोऱ्यातूनही वपु कथा फुलवतात, त्यामुळे वाचकांना त्यांच्या कथा एक आगळाच आनंद देऊन जातात. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

I HAVE A DREAM
I HAVE A DREAM by RASHMI BANSAL Rating Star
Krishna Diwate

‘स्टे हंग्री स्टे फूलीश’ आणि ‘कनेक्ट द डॉटस’ या बेस्ट सेलर पुस्तकाच्या लेखिका ‘समाजातल्या परंपरागत समस्या सोडवण्याचा नवा मार्ग शोधून काढणार्‍या वीस सामाजिक उद्योजकांच्या प्रेरणादायी कहाण्या’ हे वाक्य पुस्तकाचे पहिले पान उघडले आणि दिसले. त्यामुळे माझ कुतुहल चाळवले आणि ते पुस्तक वाचायला सुरुवात केली. मनोगतात लेखिका म्हणतात की, आता नव्या दमाचे, डोक्याने आणि मनाने ही विचार करणारे काही जण एखाद्याच्या नजरेतील दुःख ओळखतात, पेटून उठतात; पण ते त्याच्यावर विचार एखाद्या उद्योजकाप्रमाणे करतात. म्हणून ते ‘सामाजिक उद्योजक.’ नफा मिळविण्याचा हव्यास नसला तरी ते बिझनेस मधील तत्वे वापरून ती गोष्ट साध्य करतात. हे काही तरी वेगळे आपण वाचत आहोत असे मला वाटले. त्यामुळेच ते पुस्तक वाचायला घेतले. ह्या मध्ये वीस लोकांची चरीत्रे आहेत. ते सर्व भारतीय, उच्चशिक्षित तरूण तरूणी आहेत. कोणी त्यातील शास्त्रज्ञ आहेत तर कोणी मरिन बायोलॉजिस्ट, आयआयटी, आयआयएम ग्रॅज्युएट आहेत पण कोणत्या कोणत्या सामाजिक प्रश्नाने ते अस्वस्थ झाले आणि नेहमीच्या मार्गाने न जाता वेगळीच वाट पकडली. पुस्तकात ‘रेनमेकर्स,’ ‘चेंजमेकर्स’ व ‘स्पिरिच्युअल कॅपिटॅलिस्ट’ असे तीन भाग आहेत. प्रत्येकात अनुक्रमे अकरा,सहा व तीन व्यक्तीमत्वांची ओळख करून दिली आहे. ‘सुलभ’ ही आधुनिक टॉयलेटस उभारणारे बिंदेश्वर पाठक ह्याच्या चरित्राने पुस्तकाची सुरुवात होते. जातीने बिहारमधील ब्राह्मण. पण लहानपणी टॉयलेटस साफ करणार्‍याला हात लावला त्यामुळे आजीने अक्षरशः शेण, गोमुत्र खायला लावले. पण त्याच बिंद्रेश्वरांनी अगदी योगायोगाने ह्याच क्षेत्रात काम करण्याचे ठरविले. अर्थात ही वाट निश्चितच सोपी नव्हती. अनेक हालअपेष्टा सोसत, जगाचे धक्के खात, अनेक समस्यांना तोंड देत आपले स्वप्न ‘सुलभ शौचालयाच्या’ माध्यमातून सुरु केले. तो सगळा खडतर प्रवास अर्थात पुस्तकातूनच वाचायला हवा. त्यासाठी त्यांनी केवळ ती यंत्रणा तयार केली नाही तर ती टॉयलेटस बांधून, त्यासाठी लागणारी प्रेरणा, शिक्षण, संभाषण, ट्रेनिंग, पाठपुरावा अशा सर्वच गोष्टी ‘सुलभ’ तर्फेच संभाळल्या जातात. सध्या ही संस्था स्वबळावर चालते. 100 ते 125 कोटी इतके तिचे वर्षाचे उपन्न आहे. इतकेच नाही पूर्वी जे लोक सफाईचे काम करत असत त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च संस्था करत आहे. ‘सुलभ पब्लिक स्कूल’ नावाने शाळा सुरु केली आहे. तरूणांसाठी व्होकेशनल क्लासेस चालवले जातात. म्हणजे मिळालेला नफा पुन्हा त्याच सफाई कामगारांच्या कल्याणासाठी वापरला जातो. टॉयलेटस बांधून भरपूर पैसा मिळवता येतो हे वाक्य पचायला जरा जडच जाते. अनिता आहुजा ही दिल्लीत सुखवस्तू कुटूंबात रहाणारी सामान्य स्त्री. पण कचरा वेचणार्‍या मुलांचे हाल पाहून त्यांच्यासाठी काही तरी करावे असे तिने ठरविले. तिने 1998 मध्ये कॉन्झर्व्ह नावाची संस्था उभी केली. व त्यातून पहिला प्रोजेक्ट सुरु केला तो म्हणजे आजुबाजूच्या परिसरातील कचरा उचलून त्याचे कंपोस्टखत तयार करणे. कचरा गोळा करण्यासाठी चांगल्या ढकलगाड्या आणल्या, युनिफॉर्म, आय कार्डची सोय केली. 2002 पर्यंत एक पूर्ण वेळ काम करणारी मोठी संस्था बनली. त्याचवेळी त्यांनी प्लॅस्टीकच्या कचर्‍यावर प्रयोग सुरु केले. तिचे पती शलभ ह्यांनी बिटस पिलानी मधून इंजिनिअरींग केले आहे. त्यांच्या मदतीने तिने फॅक्टरी सुरु करण्याचे ठरविले. शलभने मोठ्या प्रमाणावर प्लॅस्टिक शीटस निर्मिती करू शकेल असे मशीन तयार केले. त्यासाठी अर्थातच अनेक प्रश्न समोर उभॆ राहिले. चुका झाल्या, ठोकरा खाल्या पण त्यातून वाट काढत त्यांनी चिकाटीने प्रयत्न सुरुच ठेवले. आज दोघे मिळून कचर्‍यातील प्लॅस्टिक पिशव्या वापरून आकर्षक अशा हॅडबॅगस तयार करण्याचा कारखाना चालवतात. जे लोक सुरुवातीला केवळ कचरा उचलण्याचे काम करत होते, त्यांच्या काही कौशल्य दिसले की त्यांना वेगळे काढून ट्रेनिंग दिले जाते. मशीनवर असिस्टंटचे काम करू लागतात त्यातून काही लोक तर ग्रुप लिडर ही झाले आहेत. कटींग करणॆ, क्वालिटी तपासणॆ, फिनिंशींग, पॅकिंग अशी सर्व महत्वाची कामे ते करतात. आता ते कामगार झाल्यामुळॆ त्यांना चांगला पगार, प्रॉव्हिडंट फंड, ओव्हरटाईम अशा सुविधा मिळू लागल्या त्यापेक्षा ही जास्त त्यांना समाजात प्रतिष्ठा मिळाली. त्यांच्या साठी हे नवीनच आहे. अनिता व शलभ दोघॆही मेहनत घेतात पण एनजीओ असून ही भरपूर पैसा कमावणे त्यांना चुकीचे वाटत नाही. कारण आज ह्या एका उद्योगामुळे कित्येक कुटूंबाची आर्थिक स्थिती बदलून गेली आहे. अशीच अजून एक प्रेरणादायी कथा दिल्लीतील रंगसूत्र कंपनी चालविणार्‍या सुमिता घोस ह्यांची. स्वतः ग्रॅज्युएशन पूर्ण केल्यावर मास्टर इन इकॉनॉमिक्स ची पदवी घेतल्यावर संजॉय घोस ह्या या आय आर एम मधून शिक्षण घेतलेल्या ध्येयवादी तरूणाशी लग्न केले. पण दुर्दैवाने आसाममध्ये काम करत असताना त्यांची 1998 मध्ये उल्फाच्या अतिरेक्यांनी हत्या केली. त्यानंतर अनेक टक्केटोणपे खात, दोन लहान मुलांचा संभाळ करत सुमिताने ‘रंगसूत्र’ नावाची कंपनी काढली. त्याच्या मार्फत ती खॆडॆगावातल्या लोकांकडून कापड, शोभॆच्या वस्तू, बनवून घेते आणि त्या फॅब ईंडीयासारख्या प्रसिध्द कंपन्यांना विकते. जैसलमेर, बारमेर जिल्ह्यातले कारागिर तिच्यासोबत काम करत आहेत. अजून एक अशीच ध्येयवादी तरूणी म्हणजे इशिता खन्ना. डेहराडून मध्ये जन्म झालेली एक सर्वसामान्य मुलगी. पण निसर्गसंवर्धन आणि भूगोल या विषयांची आवड असलेली. म्हणूनच तिने आपल्या ग्रॅज्युएशन नंतर टाटा इंन्स्टीट्यूट मधून मास्टर्स केले. पर्यावरण क्षेत्रातच काम करायचे आहे हे निश्चित ठरवून तिने काही वर्षे नोकरी केली. त्यानंतर 2002 मध्ये नोकरी सोडून आपल्या दोन मित्रांसोबत स्पिती व्हॅलीमध्ये मूस नावाची एन्जीओ सुरु केली. तेथील स्थानिक महिलांचे ग्रुपस करून त्यांना तिथे असणार्‍या सीबक थॉर्न ह्या फळांच्या लागवडीचे ट्रेनिंग दिले. त्यावर प्रक्रिया करायला शिकवले. ही झाडॆ मातीला धरून ठेवतात त्यामुळे धूप रोखली जाते, शिवाय नायट्रोजन ही धरून ठेवत असल्याने जमिनीचा पोत सुधारतो. त्यामुळे ह्या फळांवर लक्ष केंद्रित केले. त्यामुळे तिथल्या बायकांना चांगला रोजगार मिळू लागला. त्याचबरोबर तिने स्थानिक तरूणांना पर्यटकांना ट्रेक किंवा जीप सफारीसाठी नेणे, कॅम्प लावणे, गरज पडल्यास प्रथमोपचार करणे ही कामे ही करायला शिकवले. कारण हळूहळू तिथे पर्यटन वाढू लागले. ते इको-फ्रेंडली करण्याकडॆ तिच्या इकोस्पियर संस्थेचा भर आहे. आता दरवर्षी पर्यटनातून 35 ते 40 लाखाचे उत्पन्न मिळते.आणि त्यातून नफा ही मिळतो. इकोस्पियर संस्थेने शेजारच्य़ा ‘लाहुल’ व्हॅलीमध्ये ही विकास कामे सुरु केली आहेत. पर्वतावर तयार होणार्‍या कचर्‍याच्या समस्येवरही तिला काहीतरी करायचे आहे. तिची संस्था लोकांना मुद्दाम तिथले लोक किती अवघड परिस्थितीत रहातात हे दाखवते. अतिशय थंडीत तिथे तापमान मायनस 35 पर्यंत खाली गेल्यावर हॅंडपंपने पाणी काढणे सुध्दा किती कठीण होते हे सांगितले जाते. तेव्हा आपल्यासारख्य़ा पर्यटकांना काय काय करता येईल याबद्दल ती जागरूकता निर्माण करते. मूळात हे पुस्तक 2012 साली लिहिलेले आहे. त्यामुळे आता ह्या वेगवेगळ्या प्रकारचे काम करणार्‍या संस्थेचे काम या दहा वर्षात खूपच वाढले असेल यात काही शंका नाही. दीनबंधू साहू हे मरिन बायोलॉजिस्ट आहेत पण ते प्रयोगशाळेतून बाहेर पडून समाजासाठी काम करतात. ‘प्रोजेक्ट चिलका’ ह्या त्यांच्या संस्थेमार्फत ओरिसातील लोकांना समुद्राची शेती करायला शिकवतात. ओरिसा मधील पुरी येथे जन्म झालेल्या दीनबंधूनी अतिशय हलाखीच्या परिस्थितीत शिक्षण घेतल्यानंतर दिल्लीत एमएसीला ॲडमिशन घेतली. परंतु योगायोगाने १९८७ मध्ये अंटार्क्टिक वर जाण्याची संधी मिळाली. नंतर पीएचडी पूर्ण केल्यानंतर अनेक देशांमध्ये नोकरी निमित्ताने फिरले. पण तरीही शेवटी दिल्ली युनिव्हर्सिटी मध्ये प्रोफेसर म्हणून काम सुरू केले. त्यांना समुद्री वनस्पती बद्दल विशेष आस्था होती; पण त्या बद्दल आपल्या देशात फारशी जागरूकता नव्हती. ही लागवड पर्यावरण पूरक असते शिवाय त्यातून स्थानिक लोकांना उत्पन्नाचे साधन मिळते. त्यासाठी डिएसटीने निधी मंजूर केला. मग त्यांनी चिल्का सरोवराची पहाणी केली, त्यामध्ये वाढू शकतील अशा चार जातींची निवड करून स्थानिक लोकांना समजेल अशा सोप्या भाषेत माहिती दिली. प्रात्यक्षिके दाखवली, वर्कशॉप्स घेतली. त्यामुळे तेथील शेतकऱ्यांना रोजगार मिळू लागला. यातूनच पर्यावरण संरक्षण ही होऊ लागले. यातून त्यांना प्रत्यक्ष कांहीं आर्थिक फायदा होत नसला तरी ते म्हणतात, की आम्हाला दोघांना दिल्लीत चांगली नोकरी आहे. त्यामुळे पैसे कमावणे हा उद्देश नाही; पण अजून तीस वर्षांनंतर मला मी काही तरी काम केलेले दिसेल. असे जर काहीच तुम्हाला दिसणार नसेल तर जगायचे कशाला? भूषण पुनानी हे असेच अत्यंत बुध्दीमान विद्यार्थी. मेडीकलची ॲडमिशन हुकल्यामुळे डेअरी कोर्ससाठी ॲडमिशन घेतली. तिथे ही विद्यापीठात प्रथम क्रमांक मिळविला. नंतर पीएचडी केले. ग्रामविकास शिकण्यासाठी आयआयएम मध्ये एमबीए केले. हे झाल्यावर 1979 मध्ये ब्लाईंड स्कूल मध्ये दोन वर्षांसाठी नोकरी सुरु केली ती सुधा ह्याच हेतूने की मॅनेजमेंट शिकताना जी थेअरी शिकलो ती विकासाच्या क्षेत्रात वापरता येईल का? हळूहळू त्यांना अनेक लोक मिळत गेले. सर्वांनी मिळून आज संस्था खूप मोठी केली आहे.त्यांनी काम सुरु केले तेव्हा फक्त एक कॅपस होता, आज गुजरात मध्ये आठ कॅपस आहेत. दहा लाख मूल्य असलेली संस्था आज दोन कोटी रुपयांची आहे. अपंग लोकांनी स्वावलंबी व्हावे ह्यासाठी संस्था काम करते. दृष्टीहीन मुली ब्यूटी पार्लरसारखे कोर्स चालवतात, फिजिओथेरपी शिकून सेंटर मध्ये काम करतात. विकास साधण्यासाठी योग्य व्यवस्थापनेची गरज असते हे त्यांनी दाखवून दिले आहे. हजारो लोकांच्या आयुष्यात नवा प्रकाश निर्माण करून त्यांना सामान्य आयुष्य जगण्याची संधी मिळवून दिली आहे. अशी ही एकापेक्षा एक वेगवेगळ्या प्रकारची माणसे. कोणत्या तरी ध्येयाने पछाडलेली . सामाजिक कार्य करत असतानाच त्या लोकांचे कल्याण कसे होईल असा विचार करणारी. लेखिकेने त्या सर्वांच्या प्रत्यक्ष मुलाखती घेतल्या आहेत, त्यांचे काम प्रत्यक्ष पाहून जाणून घेतले आहे. त्यामुळे सर्व माहिती व्यवस्थित गोळा करून आपल्यासमोर मांडली आहे. त्यामुळेच त्या मनोगतात म्हणतात, ‘तुमचं आयुष्य कसे ही असले तरी इतरांसाठी एखादा क्षण द्या. इतरांना प्रेम, आनंद, चांगुलपण द्या. जितकं द्याल तितकं तुम्हाला परत मिळेल.’ हेच वाक्य मलाही अतिशय उर्जा देऊन गेले. माझ्याकडे जे आहे, जे मला देणे शक्य आहे ते निरपेक्षपणे ज्यांना गरज आहे त्याला देणे ह्या सारखा आनंद अजून काय असणार? ह्याच वाक्याने मी आपली ह्या आठवड्यात रजा घेते. उद्या पासून सुरु होणार्‍या नवीन सत्रासाठी सारिका ताईंना हार्दिक शुभेच्छा. ...Read more

ANUWADATUN ANUSARJANAKADE
ANUWADATUN ANUSARJANAKADE by LEENA SOHONI Rating Star
Dr. Aparna Patil

Just finished reading Anuwadatun Anusarjanakade....a very fine collection of experiences as a Translator which can be a bright guiding light for the beginners and also for them who are already into it...the technical part covered can prove as a textbok for translators...precise as well as comprehensive ..Pleasure reading it. ...Read more