UPARA: AN AUTOBIOGRAPHY WRITTEN BY LAXMAN MANE IS A PATH BREAKING WORK IN THE MARATHI LITERATURE, FOR ITS LIVELY DEPICTION OF THE LIFE OF A UNTOUCHABLE BOY. FORCEFUL STYLE, AUTHENTICITY OF EXPERIENCE AND ITS STRONG PLEA FOR SOCIAL JUSTICE ARE HERE FOR READERS TO READ. THE BOOK IS RICH WITH EMOTIONAL EXPERIENCE AT DIFFERENT LEVELS. THE LOVE-HATE RELATIONSHIP BETWEEN THE AUTHOR AND HIS FATHER, BETWEEN HIS MOTHER AND FATHER, BETWEEN FATHER AND RELATIVES, THE INTENSE LOVE BETWEEN THE AUTHOR AND HIS BELOVED, THE MUTE SUFFERING OF BOTH THE LOVERS, THE CRUELTIES OF LIFE, HUMILIATION AND FEELINGS OF ANGER, FORBEARANCE, COMPASSION - THE INTERTWINING OF ALL THESE ELEMENTS GIVES THE WORK IMMENSE VITALITY.
‘उपरा’ या आत्मकथनातून लक्ष्मण माने यांच्या जीवनातील संघर्षाची प्रत्येक ठिणगी मानवमुक्तीच्या ध्यासाकडे झेपावताना दिसते. भटकं खडतर जीवन, नव्या पिढीचा संघर्ष, अज्ञान, अपमान, अवहेलना हे लेखकाच्या पाचवीलाच पूजलेलं. आपल्या शिक्षण घेणाऱ्या मुलाने लग्न करावं म्हणून आई-वडिलांच्या जीवाची झालेली उलघाल घायाळ करते. आंतरजातीय विवाह, दोन पिढ्यांमधील संघर्ष, जातपंचायतीचे चटके सहन करता करता जीव थकतो. लेखकाची जिद्द व त्यातून निर्माण झालेली ‘नवविचारांची तिरीप’ हे ‘उपरा’चं फार मोठं सामर्थ्य आहे. भटकं-पालावरचं जग माणुसकीच्या शोधात निघते... आणि त्याचा जगण्याचा हक्कच हिरावून घेतला जातो. तरीही न थकता सतत समस्यांच्या भोवऱ्यांतून लेखक वाट काढतो व जीवनाचा अंकुर फुलवतो. हे जीवन सच्च्या प्रयत्नवादाची गाथा आहे, हे लेखक सिद्ध करतो. समस्यांच्या चक्रव्यूहातून घेतलेली ही झेप आकाशाला गवसणी घालते.