A. B. PATIL

About Author

Birth Date : 25/02/1936
Death Date : 13/09/2016

आ.बा. पाटील यांचे शालेय व महाविद्यालयीन शिक्षण कोल्हापूर येथे झाले. शेतीची मुळातच आवड असल्याने या विषयाचे शास्त्रोक्त शिक्षण घेण्याकरिता त्यांनी पुणे येथील कृषि महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. त्यानंतर त्यांनी महाराष्ट्र शासनाच्या शेती विभागात साहाय्यक कृषि माहिती अधिकारी म्हणून काम पाहिले. तसेच ते वृत्तपत्र संपर्क अधिकारीही होते. कृषि सहसंचालक (विस्तार) या पदावरही त्यांनी काम केले. १९९४मध्ये ते जॉइन्ट डायरेक्टर ऑफ अ‍ॅग्रिकल्चर म्हणून सेवानिवृत्त झाले. त्यांनी १७ वर्षे शेतकरी या मासिकाची संपादक म्हणून जबाबदारी यशस्वीपणे पार पाडली. ते १९९५पासून शेतकरी शिक्षण माला हे शेतीविषयक मासिक प्रसिद्ध करतात. या मासिकाला वाचकांचा उदंड प्रतिसाद लाभला असून सध्या त्याचे २८,००० वर्गणीदार आहेत. आजवर त्यांची शेती आणि इतर विषयांवर ३७ पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. मेहता पब्लिशिंग हाऊस तर्फे त्यांची सुंदर आपली फुलबाग , सुंदर आपला रोपमळा , शेती करू फायद्याची , बोन्साय आणि घरातील बाग ही पुस्तके प्रकाशित करण्यात आली असून वाचकांनी त्यांना उत्तम प्रतिसाद दिला आहे. कृषि पत्रकारितेचा प्रदीर्घ अनुभव असलेल्या पाटील यांनी सकाळ , केसरी (पुणे), तरुण भारत , लोकसत्ता (पुणे), महाराष्ट्र टाइम्स (मुंबई), दै. पुढारी , लोकमत (नागपूर) इत्यादी प्रमुख वृत्तपत्रांमधून सातत्याने शेतीविषयक लेखन केले आहे. पाटील यांच्या इथंच हाय पन या एकांकिकेचे पुस्तक प्रकाशित झाले असून, या पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. त्यांच्या वैतागवाडी ते विकासवाडी या पुस्तकाला १९७३-७४ सालचा महाराष्ट्र शासनाचा प्रौढसाक्षर वाङ्मय स्पर्धे चा पुरस्कार, तसेच शेती करू फायद्याची या पुस्तकास महाराष्ट्र शासनाचा १९९५-९६चा उत्कृष्ट वाङ्मय निर्मिती चा प्रथम पुरस्कार प्राप्त झाला आहे. राष्ट्रीय केमिकल्स अ‍ॅन्ड र्फिटलायझर्स या केंद्र शासनाच्या खत उत्पादक कंपनीमार्फत १९९४-९५चा कृषि उत्पादकता पुरस्कार , वसंतराव नाईक कृषि संशोधन व ग्रामीण विकास प्रतिष्ठान तर्फे १९९६चा वसंतराव नाईक कृषि पत्रकारिता पुरस्कार अशा अनेक मान-सन्मानांनी पाटील यांना गौरवण्यात आले आहे. १५ ऑगस्ट, १९९६ रोजी पुणे महानगरपालिकेतर्फे पाटील यांचा गौरवपदक देऊन सत्कार करण्यात आला आहे.
Sort by
Show per page
Items 1 to 5 of 5 total
BONSAI Rating Star
Add To Cart INR 180
GHARATIL BAG Rating Star
Add To Cart INR 140
SHETI KARU FAYDYACHI Rating Star
Add To Cart INR 280
SUNDAR AAPLI FALBAUG Rating Star
Add To Cart INR 130
SUNDER APALI PHULBAG Rating Star
Add To Cart INR 150

Latest Reviews

KHUSHKHAREDI
KHUSHKHAREDI by SHANKAR PATIL Rating Star
Nilesh Malvankar

शंकर पाटील यांच्या गावाकडच्या खुसखुशीत कथा. तऱ्हेवाईक, इरसाल माणसं या कथांमधून आपल्याला भेटतात. अर्धली आणि मागणी या दोन कथा मात्र गंभीर, हृदयस्पर्शी आहेत.

RIKTA
RIKTA by JOGLEKAR MOHANA Rating Star
- संजय वैशंपायन, 21/1/2020

आशयाने परिपूर्ण रिक्त कथासंग्रह भारतातून अमेरिकेत स्थायिक होऊन पुढची पिढी हाताशी आणि तरी भारतीयत्वाची नाळ तुटत नाही हेच खरं आणि अशाच प्रकारच्या भावना व विचार मूळच्या रत्नागिरीकर मोहना प्रभुदेसाई-जोगळेकर, यांनी त्यांच्या स्वतंत्रपणे प्रकाशित झालेल्या‘रिक्त` या कथासंग्रहामधील कथांमधून मांडल्या आहेत. लेखिकेचा ‘मेल्टिंग पॉ` हा पहिला कथासंग्रह. त्याची फार मोठी चर्चा झाली होती. कोमसापचा लेखिकेचा पुरस्कारही या पुस्तकाच्या मध्यमातील सृजनासाठी लेखिकेला प्राप्त झाला आहे. यामुळे ‘रिक्त` या संग्रहातून मोठ्या अपेक्षा होत्याच आणि त्या पूर्ण होतात, असंच म्हणावं लागेल. मुखपृष्ठ पाहताच यामधील कथा नव्या युगाच्या, नव्या धाटणीच्या असणार असंच वाटतं. ‘रिक्त` कथासंग्रहातील कथाविषय, पात्र, घटना, काळ यांचे निराळे संदर्भ घेऊन येतात आणि त्यामुळेच दीर्घ काळ मनात रेंगाळत राहतात. पात्रांचा कथेतील घटनांबद्दल स्वत:चा दृष्टीकोन हेही कथांचं वैशिष्ट्य. वाटेत घडलेल्या घटनेने बदललेलं आयुष्य, आईच्या निधनानंतर परदेशातून आलेली ती, स्वत:ची ओळख पटलेल्या दोन मुलींमुळे त्यांच्या घरात उठलेलं वादळ, मुलीवर आपल्या हातून अन्याय झाला हे अखेर तिच्यासमोर कबूल करणारे वडील, शाळकरी मुलाला त्याच्या पालकांनीच शाळेत प्रवेश घ्यावा असं वाटायला लागणारं वास्तव, जातिभेद करायचा नाही, या निश्चयाने वेगळं पाऊल उचलणारी तरुणी, आई-वडिलांच्या घटस्फोटाचं सावट मनावर असताना लग्न केलेली युवती, समाजसेवेच्या अनुभवातून झालेली द्विधा मन:स्थिती, अनाथ मुलासाठी एका तरुणीने उचललेलं अनोखं पाऊल, घरातील ‘फूकट` गेलेला मुलगा, अशा असंख्य विषयांमधून व्यक्तिरेखांचं बारीक निरीक्षण कथेतील पात्रापात्रांतून डोकावत राहतं. सारीच पात्रं वाचकाला अलगद त्या त्या काळात नेऊन सोडतात, कथेतील काळाशी, वातावरणाशी वाचक नकळत एकरूप होऊन जातो. ‘रिक्त` कथासंग्रहातील प्रत्येक कथा ‘पुढे काय’ ही उत्कंठा वाढवणारी आणि पुढील कथेबद्दल उत्सुकता ताणणारी आहे; पण पहिल्याच ‘पाश’ या कथेमध्ये निखळ कोकणातील धोपेश्वरमधील कुटुंबाची घरातील सदस्यांमुळे झालेली परवड आणि नंतर ते रक्ताच्या नात्यांचे पाश तुटताना व तोडताना झालेली तडफड फार उत्कटपणे मांडली आहे. हा कथासंग्रह १३ भरगच्च कथांचा आहे. यामुळे सर्वच कथांबद्दल स्वतंत्रपणे लिहिणे शक्य होणार नाही; परंतु त्यातील उल्लेखनीय ‘अमरचा दिवस’ टिपिकल झोपडपट्टीतील वातावरणात वाढणार्या मुलांची घुसमट, प्रगतीची आस अन् परीस्थितीचा तणाव ही संपूर्ण मध्यमवर्गीय वाचकाला अनभिज्ञ परिस्थिती मांडण्यात व त्यातील काळीज पिळवटून टाकणारी वस्तुस्थिती अत्यंत प्रखर तीव्रतेने शब्दबद्ध करण्यात लेखिका यशस्वी झाली आहे. मोगरेबार्इंच्या रूपाने सुशेगात मध्यमवर्गीय स्थिती आणि सुटू न शकणार्या परिस्थितीच्या प्रश्नांची उकल शोधणार्या मंगलातार्इंच्या भांबावलेपणाची मांडणी सुरेखच साधली आहे. ‘संभ्रम’चा कथाविषय, खरंतर लेखिकेचं प्रोफाईल पाहिलं तर अनवट वाटणारा. सामाजिक संस्थांच्या माध्यमातून मानवी गिनीपिग्ज उपलब्ध करून देण्याचा वेगळा व्यापार, त्यातील प्रश्न आणि सज्जन मनाला पडणारे प्रश्न फार धाडसाने मांडण्यात आले आहेत. कथा जरी मीना- चेतनची असली तरी बहुराष्ट्रीय कंपन्यांच्या आक्रमणात माणसांचा प्रयोग म्हणून वापर करण्याच्या प्रवृत्तीचा फायदा घेणाNयांचा उद्योग कथापटावर मांडण्यात आला आहे. ‘समाधान’ ही कथा ५५ ते ७० या कालखंडातील असल्याचे निश्चितपणे वाटते. अशा पाश्र्वभूमीवर कमू, गीताई, आबा या व्यक्तिरेखा थोडक्या लेखनात अतिशय समर्थपणे लेखिका उभ्या करते. वर्षाला बावन्न चित्रपट सावत्र मुलीला दाखवणारी गीताई आणि सावत्र मुलीची आत्या सुधा यांचे नातेसंबंध, त्यांची अपरिहार्यता उभी करण्याचे शिवधनुष्य लेखिकेने समर्थपणे पेलले आहे. भरगच्च आशयमूल्य असणार्या १३ कथा समाविष्ट असणार्या या कथासंग्रहाचं नाव ‘रिक्त’ का, याचं उत्तर या संग्रहातील शेवटची कथा ‘रिक्त’ हे आहे. वयात येणार्या अमिताकडे सगळ कुटुंब लक्ष देत असूनही शाळेतील मुलांचं चिडवणं मनाला लागतं आणि मनोरुग्ण व्हावं अशा परिसीमेने अमिता अन्न उलटून टाकणं, अवाजवी एरोबिक्स करते. युरोपात राहण्याचे भारतीयांवर होणारे मानसिक परिणाम बारीक बारीक कंगोर्यासह समर्थपणे मांडणारी कथा म्हणजे ‘रिक्त.’ खरंतर संग्रहातील सर्वच कथा परिपूर्ण आहेत; परंतु लेखिकेच्या मते यातील परमोच्च कथा ‘रिक्त’ असावी आणि त्यामुळेच संग्रहाला ‘रिक्त’ नाव दिलं असावं. मेहता पब्लिशिंग हाऊसने हे पुस्तक अतिशय व्यावसायिक पद्धतीने प्रकाशित केलं आहे. सुरेख मुखपृष्ठ, छान टाईप व कागद देखील आंतरराष्ट्रीय दर्जाचा वापरल्याने वाचताना बरं वाटतं. लेखिकेच्या निरीक्षणाचा, स्मरणाचा आणि सगळा एकत्रित परिणाम देणारं लिखाण फार आश्वासक आणि साहित्य जगात उज्ज्वल भवितव्य निश्चित करणारं आहे. खरंतर संग्रहातीलच एखाद्या कथेचं नाव संपूर्ण कथासंग्रहाला देण्याऐवजी स्वतंत्र ओळख ठरावी, असं नाव देणं गरजेचं वाटतं आणि बर्याच कथा या छोटी कादंबरी होण्याच्या जवळपास असल्याने भविष्यात लेखिकेने आपल्या शैलीमधील कादंबरी लेखनाचा टप्पा गाठावा, असं वाटणं साहजिकच! एकंदरीत काय, तर भरगच्च आशयाचा ‘रिक्त’ कथासंग्रह आपल्या संग्रहात हवाच. आणि हो, पुन: वाचताना देखील कंटाळा नाही येत! ...Read more