या पुस्तकात माडगूळकर यांनी आपल्या जीवनातील प्राण्यांचे अनुभव सांगितले आहे. देवाचे रूप असणारा कासव हा त्यांना कसा मिळाला, त्यांच्या बायकोने त्याला ठेवलेल्या बादलीतून न बघता संडासात फेकून दिले, मग शोधाशोध झाल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी सापडतो. आणि त्यांा जिम नावाचा कुत्रा हा त्यांना जीव लावून अकाली कसा गेला, हे माडगूळकर यांनी सांगितले आहे शंकर वैदू‌ नावाच्या माणसाने त्यांना दोन ससे आणून देतो, ते ससे जंगली जनावरे असल्या कारणाने जीवाला लावून घेतात व मरतात . बारा हत्यारी रखवालदार पैकी एक बळी रामोशी होता, त्यांनेच लेखकांना रानामाळाची गोडी लावली. पुढे त्यांनी भारत स्वातंत्र्यासाठी भाग घेतलेल्या चळवळीत त्यांना आलेली अडचण, ते कसे सुखरुप बाहेर पडले, हे व त्यांच्या जीवनातील अनेक गोष्टी या पुस्तकात त्यांनी सांगितले आहे. ...Read more

काही पुस्तकांच्या निर्मिती कथा खुप विलक्षण असतात. "आई आजारी आहे, त्वरित भेटीला ये" असा निरोप व्यंकटेश माडगूळकरांना मिळाला आणि ते लगेच पुण्याहून माडगूळला जायला निघाले. माडगूळला जातांना आटपाडीहून जावे लागे. पण बसस्थानकावर पोचल्यावर रात्रीची बस कधीच िघून गेली होती. आता पुढची बस एकदम पहाटेच. त्या बस स्टॅन्डवर वेळ जाता जात नव्हता. पिशवीत कागद-पेन होतं. तेंव्हा त्या मधल्या काळात त्यांनी "पांढऱ्यावर काळे" हे पुस्तक लिहून पुर्ण केले. "पांढऱ्यावर काळे" हे पुस्तक म्हणजे वेगवेगळ्या विषयांवरील ३७ खुमासदार लेखांचा संग्रह आहे. पाळीव प्राण्यांचे आलेले गमतीशीर अनुभव, सिनेमा/नाटक लेखक म्हणून जागवलेल्या आठवणी, शिकारीतले थरारक अनुभव आणि इतर बऱ्याच दर्जेदार लेखांचा या पुस्तकात समावेश आहे. या सगळ्या आठवणी सत्य घटनेवर आधारित आहेत. उदाहरण द्यायचं म्हटलं तर "मी गोष्टी कशा लिहतो" हा लेख. लेखकाचे मामा एकदा पुण्याला त्यांच्या घरी येतात आणि त्यांना लिहीत असलेलं बघून सहज म्हणतात की कसं काय सुचतं तुला असं लिहायला? मी आता बारामतीला जातोय, उद्या परत पुण्याला आल्यावर आपण यावर बोलूया. मामा जाताना मुलांना खेळण्यासाठी, आपलं कुत्र्याचं लहान पिलू सोबत ठेवून जातात. पण मग ते पिलू घरांत काय काय धुमाकूळ घालतं याचं भन्नाट वर्णन वाचताना आपल्या देखील मनांत विचार येतो खरंच कसं काय सुचतं असं लिहायला. सुरुवातीला कथा लिहितांना माडगूळकरांनी एक नाटक लिहिले. मात्र ते पहिले नाटक पूर्णपणे कोसळले. आता नाटक आयुष्यात कधी लिहायचे नाही हे मनाशी पक्के ठरवले असतांना, थोड्याच वर्षांनी एका संस्थेने तेच नाटक "तु वेडा कुंभार" नावाने राज्य नाट्य-स्पर्धेसाठी बसवले आणि दणक्यात यशस्वी केले. हा सगळा अनुभव त्यांनी "नाटक" या कथेत मिश्कीलपणे सांगितलाय. कथालेखक म्हणून प्रसिद्ध होत असतांना त्यांना एका सिनेमा निर्मात्याने एक कादंबरी आणून दिली आणि त्यावर सिनेमाची कथा-पटकथा बनवायला सांगितली. कादंबरी माडगूळकरांना विशेष आवडली नाही आणि हा सिनेमा चालणार नाही असं त्यांनी निर्मात्याला सांगितलं. त्याने "तुम्ही लिहा हो माडगूळकर. धंद्याचं गणित मी बसवतो", असं सांगितलं. हंसा वाडकर यांच्या जीवनावर आधारित "सांगत्ये ऐका" या नावाने बनलेला तो सिनेमा धो-धो चालला. या सिनेमासाठी केलेलं हे काम "पटकथा" नावाच्या लेखात सांगताना एकंदरीत सिनेमा जगतातील अनुभव त्यांनी झकास मांडलेत. प्रत्येक वाचकाला आपल्या आवडत्या लेखकाची एकदा तरी भेट घडावी असं वाटत असतं. एकदा एक अवलिया माणूस लेखकाला भेटतो, त्याला घरी येण्याचं आमंत्रण देतो. लेखक तिकडे गेल्यावर मात्र हा माणूस "माडगूळकर, श्रेष्ठ साहित्यिक दरवेळी उच्च प्रतीची साहित्य निर्मिती करत नसतो. तुमच्या बाबतीत, खरं म्हणजे माणदेशी माणसं लिहून तुम्ही मरायला हवं होतं. अर्थात साहित्यिक म्हणून. असे हजार वर्षे जगलात तरी आम्हाला आनंदच आहे" असं म्हणून लेखकाचीच शिकवणी घेतो. "पाहुणचार" नावाच्या लेखांत हा भेटीबाबतचा अनुभव म्हणजे अगदीच झकास! यातील कथा\ललित हे खुप ओघवत्या, सहज भाषेत लिहल्या आहेत. उगीच शब्दबंबाळ करणारे अनुभव नाही, अलंकारिक भाषा, उसनं-उधारीचे तत्वज्ञान शिकवणं नाही आणि मुख्य म्हणजे स्वतः बद्दलचा बडेजाव नाही. वाचकाला प्रत्येक घडलेल्या घटनांमध्ये, आपण एक साक्षीदार असल्यासारखं ती गोष्ट पुन्हा स्वतः अनुभवतोय असंच वाटतं. शेवटी व्यंकटेश माडगुळकरांनी सांगितल्याप्रमाणे चांगला लेखक हा मुळात असतो, तो तयार होत नाही. जितक्या स्वाभाविकपणे केळीला घड येतो तितक्याच स्वाभाविकपणे त्याच्याकडून लेखन होतं. जमिनीचे कवच फोडून वर येणाऱ्या केळीच्या त्या कोंभातच याचं आश्वासन असतं. हे पुस्तक वाचतांना आपल्याला सारखा याचा अनुभव येतो. वाचकहो, हे पुस्तक वाचतांना मी अनुभवलेला आनंद या पोस्टद्वारे तुमच्यापर्यंत मांडण्याचा एक छोटासा प्रयत्न केला आहे. तो कसा मांडला गेला हे मला माहित नाही कारण पुलं, वपु, माडगूळकरांसारखे लेखक असे शब्दात मांडता येत नाही. आपण फक्त वाचण्यातील आनंद अनुभवायचा असतो. :-) - उन्मेष खानवाले. ...Read more