* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: TINKA TINKA TIHAR
  • Availability : Available
  • Translators : MANJIRI DHAMANKAR
  • ISBN : 9789387789067
  • Edition : 1
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 148
  • Language : Translated From HINDI to MARATHI
  • Category : POEMS
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
"‘‘EVERY WOMAN IN THIS WORLD HAS EXPERIENCED AN OCCASION WHEN SHE HAS TO CHOOSE BETWEEN REMAINING SILENT AND SPEAKING OUT. WHERE COURTS ARE BUREAUCRATIC, GOVERNMENTS BUSY THINKING AND INSTITUTIONS SPEND TIME MAKING TALL CLAIMS AND THE MIND SHUDDERS - POEMS ARE BORN. THESE POEMS HAVE THE STRENGTH TO SAY – I WAS, I AM, I WILL BE…. YOU WOULD ALSO EXPERIENCE SOME OF THESE UNRAVELED LULLABIES WHICH WITHOUT DOUBT DESPERATELY SEEK A BETTER TOMORROW OUTSIDE.’’ VIMLAA MEHRA VARTIKA NANDA THIS BOOK IS AN EXPRESSION OF WOMEN THAT ARE RESTRICTED PHYSICALLY BUT HAVE FREE MINDS. IT CONTAINS POEMS BY FOUR FEMALE INMATES THAT HAVE BEEN WRITTEN OVER THE LAST FEW MONTHS. COMPLEMENTING THE POETRY ARE RARE IMAGES FROM INSIDE JAIL NO. 6. THESE PHOTOS WERE TAKEN BY THE INCARCERATED POETS THEMSELVES. THEIR PURPOSE IS TO GIVE THE READER AN INTIMATE LOOK INTO INDIA’S MOST FAMOUS OR INFAMOUS PRISON – THE TIHAR JAIL. AND LASTLY, THIS BOOK IS MODELED AFTER TIHAR, IT IS DESIGNED TO KEEP THINGS IN. YOU WILL HAVE TO FREE THE POETRY BEFORE YOU CAN READ IT. "
महिला कैद्यांच्या मनातल्या अगतिकतेचं मनोबलात रूपांतर करण्याच्या भावनेला मूर्त रूप देण्याचंच फलित म्हणजे हे पुस्तक. तिहारमधील बंदी महिलांनी आपली व्यथा मांडणाऱ्या, आयुष्य सावरण्याची स्वप्नं पाहणाऱ्या काही भावना आपल्या कवितांतून व्यक्त केल्या आहेत.

No Records Found
No Records Found
Keywords
Customer Reviews
  • Rating StarDAINIK SAKAL 28-07-2018

    कारागृहातील नि:श्वास... तिहार जेल हे नुसते नाव जरी ऐकले तरी अंगावर काटा उभा राहावा हे साहजिकच! पण इथेही मनाची कोवळीक जपणाऱ्या काही गोष्टी अभिव्यक्त होतात असे जर समजले तर त्यावर कोणाचा विश्वास बसेल का? पण या गजाआडही एका छोट्याशा झरोक्यातून डोकावतात सवप्ने! आसमंतात वाहता राहणारा आशेचा वारा इथेही क्षणभर विसावायला येतो. इथे असते धीमी काळगती; कारण वातावरणच तसे! मने थिजलेली; कारणेही तशीच! पण या थिजलेल्या, गोठलेल्या परिस्थितीतूनही ‘रॉक रोझ’सारखी सुंदर फुले फुलतातच. परिस्थितीशी झगडून, वादळातून तावून सुलाखून बाहेर पडत ती सुंदर फुले उमलतात, त्यांच्या पाकळ्यांचा थरार आणि सुगंध आपल्यापर्यंत पोहोचतो आणि आपले मनही त्या स्पंदनांनी क्षणभर भावविभोर होऊन उठते. ही सारी किमया घडते एक मनस्वी कविता हातात आल्यावर; जी कविता ‘तिनका तिनका तिहार’ मध्ये शब्दांकित होऊन या पुस्तकाच्या पानापानांवर शब्दांची पखरण करून गेली आहे आणि आपल्याला सांगते आहे... आम्हीही संवेदनशील मने घेऊन वावरणाऱ्या तुमच्या आया, बहिणी आहोत... तुरुंगातील महिला कैद्यांचा हा अनोखा कवितासंग्रह आपल्या हाती दिला आहे तो वर्तिका नंदा आणि विमला मेहरा यांनी. या कवितांचा सुंदर अनुवाद केला आहे तो अतिशय संवेदनशील अनुवादक मंजिरी धामणकर यांनी. एक चांगली कविता आपल्यापर्यंत पोहोचवल्याबद्दल या तिघींचेही आभारच मानायला हवेत. मेहता पब्लिशिंग हाऊसने हे पुस्तक प्रकाशित केले आहे. ते त्यांच्या परंपरेला साजेसेच झाले आहे. आपल्या मनोगतात विमला मेहरा लिहितात, ‘मला वाटतं, प्रत्येक माणसाच्या व्यक्तिमत्त्वाला चांगले-वाईट पैलू असतात. वाईट बाजू प्रबळ झाली, की चुका होण्याची आणि पकडले जाण्याची शक्यता असते. परिणामी तुरुंगवासही घडू शकतो. चांगली बाजू प्रभावी असली, की सगळे नीट समजते; आचरण चांगले राहते. चुकांचा पश्चात्ताप होतो. सुधारण्याची इच्छा होते.’ महिला कैद्यांच्या मनातल्या अगतिकतेचे मनोबलात रूपांतर करण्यासाठी वर्तिकाने त्यांच्याकडे या पुस्तकासंबंधीचा प्रस्ताव अचानक आणला आणि या पुस्तकाच्या निर्मितीला गती मिळाली, ही या पुस्तकाची चित्तरकथा आहे. पुस्तक उघडल्यावर पहिल्याच पानांमधून आपल्याला तिहारचे वातावरण जाणवायला लागते. रुक्ष, कठोर, नीतिनियमांच्या चौकटीत बद्ध झालेले. "Now you are entering in certified jail" आणि मग Man Power ची एक जंत्री वजा पाटी. वर्तिका नंदा लिहितात, ‘‘तिहारच्या पत्त्यावर कोणालाही पत्र पाठवण्याची इच्छा नसते. या दाराच्या आत भौतिक सुखांना प्रवेश नसतो... तिथून आकाश वेगळे दिसते आणि तारेही...’ जिथे सगळी नाती गळून पडतात तिथे उगवतो एक अंकुर. शरीर शृंखलांनी बद्ध असतानाही मनात आशेचा किरण जागता ठेवायला साह्यभूत होते कवितेचे एक मापटे.’ अशाच एका दुपारी त्यांना अचानक ‘तिहार’चा गाभाच गवसल्यासारखे झाले. त्या दुपारी काही महिला कैद्यांनी काही कविता, त्यांच्या भाव भावना व्यक्त करणाऱ्या त्यांना ऐकवल्या. कविता म्हणताना आतापर्यंत कोंडून राहिलेल्या मनातील भावनांचे बांध फुटले. त्यांच्याकडून एकही कविता पूर्ण होऊ शकली नाही. पण त्या जिथे गप्प झाल्या, तिथेच बहुधा कविता सुरूही झाली. या कविता म्हणजे त्यांच्या दु:खाश्रूंमध्ये भिजलेले शब्द, भावना आहेत. त्यांच्या स्वप्नांमध्ये हिंदोळणारे मृदू शब्द आहेत. या कवितांना आहे अपूर्णतेचे अस्तर... या पुस्तकाच्या शीर्षकाचा उगम अशेक चक्रधर यांनी लिहिलेल्या एका दोह्यात आहे. यातून या महिलांच्या मनातली तगमग उभी राहते. ते म्हणतात– तिनका तिनका जोडकर चिडिया नीड बनाय. हत्यारी पापिन मरी पवन उडा ले जाय. काडी काडी जोडून चिमणी बांधते आपले घरटे आणि ती मेली कर्दनकाळ वावटळ येते आणि आपले घरटे उडवून घेऊन जाते. खरे तर हे आहेत इथल्या ‘कळ्यांचे नि:श्वास’! हे नि:श्वास ऐकले, की कविमनही कावरेबावरे होऊन जावे अशी इथली शब्दकळा! साखळदंडांनी जखडलेल्या स्त्रियांचे हे उद्गार म्हणजे बाईच्या अंतर्यामीचा खुलेआम केलेला दस्तऐवजच आहे. इथे आपल्याला त्यांच्या कवितांतून कैदी भेटत नाहीत. त्यांच्या अंतरंगात निवास करणारा माणूस भेटतो. त्यांचे माणूसपण भेटते. इथे भेटते रमा चौहान. अनेक भाषांवर तिचे प्रभुत्व आहे. काही कारणाने ती ‘तिहार’मध्ये आली. आज संपूर्ण कुटुंबाने तिच्याशी संबंध तोडले आहेत. तिची आई, मुलगी कुठे आहेत तिला काहीदेखील माहीत नाही. हाच तिच्या मनाचा दुखरा कोपरा आहे. जो कवितेतून व्यक्त होतो. ‘मना पाखरू’ या कवितेत ती म्हणते. एका पक्ष्याला पिंजऱ्यात कोंडून घालतोस, ना उडू देतोस, वाढू देतोस, ना खेळू देतोस, म्हणूनच माणसा, जीवनात अयशस्वी होतो पिंजऱ्यातून मुक्त कर आपल्या मनोभावनांना, बघ कसे इंद्रधनुष्याचे मोल मिळेल स्वप्नांना! असेच इंद्रधनुष्याचे रंग पाहत असताना हातून झालेल्या चुकीमुळे सीमा रघुवंशी ‘तिहार जेल क्रमांक ६’ मध्ये आली. तिने प्रमोदला आपला जोडीदार निवडले. देवळात जाऊन लग्न केले. पण त्याची रीतसर नोंदणी केली नाही. आज ती आणि प्रमोद एकाच परिसरामध्ये राहत असूनही त्यांची भेट नाही. पण आपल्यावर नितांत प्रेम करणाऱ्या प्रमोदच्या प्रेमाच्या ताकदीवर ती तगून आहे. तुरुंगातून सुटका झाल्यावर ती त्याच्याशी रीतसर नोंदणी करण्याचे स्वप्न उराशी बाळगून आहे. या कठीण प्रसंगात तिची एकच सहचरी तिला जगण्याचे बळ देते ती सहचरी म्हणजे तिची कविता. ताप भिंती या कवितेत ती म्हणते – सकाळ संध्याकाळ लिहित बसते या चार भिंतीत फक्त, तुझं नाव लिहिते... हे शब्द माझे नव्हेत, काळजाचा हुंकार आहे.. असे काळजाचे हुंकार तिच्या अनेक कवितांमधून आपल्याला ऐकायला मिळतात. इथे लिहिती होते रिया शर्मा. ती आणि तिचे पती दोघेही ‘तिहार’ जेलमध्येच! नशिबाच्या या दृष्ट खेळात दिलासा इतकाच आहे, की पती-पत्नीच्या प्रेमाचा धागा मजबूत राहिला आहे. दर शनिवारी-रविवारी दोघांची भेट होऊ शकते आहे. तरीही तिच्या मनात अनेक प्रश्नचिन्हे उठतात; ज्यांना ती आपल्या कवितेत स्थान देते. तिला वाटते – मी कधी त्या खुल्या हवेत, त्या ढिगात विहरू शकेन? की आयुष्यभर इथेच खितपत पडेन?... मधी माझ्या घरात, माझ्या माणसात जाऊ शकेन? की असं लांबूनच त्यांना पाहून डोळे अश्रू ढाळत राहतील? ही कविता सर्वच महिला कैद्यांच्या मनातले हृदगत उलगडून दाखवणारी आहे. प्रत्येक जण आज त्या बंदिवासात असेच जीवघेणे प्रश्न घेऊन जगते आहे. आणखी एक मनस्वी कवयित्री इथे भेटते. तिचा दिवस उगवतो तो कवितेचे बोट धरून आणि मावळतो तो ही कवितेच्या साक्षीने. आरती हरियानातील यमुनानगर इथली. दैवदुर्विलासाने तिला इथे आणली. तिची चिमुकली मुलगी तिला पडलेले प्रश्न आरतीला विचारते. आरतीजवळ त्याची उत्तरे नाहीत. पण ती आपले मन मोकळे करते कवितेच्या माध्यमातून. ती आपल्या ‘काळ’ या कवितेत म्हणते– प्रत्येक गीतात एक वाद्य असतं, प्रत्येक गुन्ह्यापाठी एक रहस्य असतं, माझ्या गुन्ह्याची चिंता करू नका कुटुंबीयांनो, चमकणाऱ्या चंद्रावरही लांच्छन असतं... तर अशा आहेत ‘तिहार’मध्ये, एका बंदिवासात जन्मलेल्या या कविता, त्यांचे भाग्यच असे आहे, की बंदिवासातही त्यांनी फुलून यावे, डोळ्यात वाहणाऱ्या अश्रूंनी कागदांवर शब्दरूप घ्यावे, माणसातील माणूसपणाचे दर्शन त्यातून घडावे. एवढे करण्याची मोकळीक त्यांना मिळावी, मिळाली हे या कवितांचे भाग्य! या कविता आहे फक्त वानगीदाखल... यांची संपूर्ण दखल घ्यायची असल्यास हा संग्रह मन:पूर्वक वाचावाच लागेल. मन पानोपानी आपल्याला भेटत राहतील त्यांच्या भावभावना, आशा-निराशा, सुखदु:खे आणि ऊन सावल्या. पण त्यांची जगण्याची आणि उमलण्याची जिद्द मात्र अभूतपूर्व आहे. आजपर्यंत तुरुंगवासात असताना अनेक दिग्गजांनी अभूतपूर्व साहित्यनिर्मिती केली आहे. या महिलांनीही एक लहानसा प्रयत्न केला आहे, की लिहिण्याचा पण या लेखनातील जिद्द, आवेश बघून थक्क, स्तिमित व्हायला होते हे नक्की! ‘मी’ या कवितेत आरती म्हणतात– दावाच नाही माझा, सूर्य असण्याचा, पृथ्वीवरचा अंधार नाहीसा करण्याचा मात्र, मी एक दिवली नक्कीच आहे, तमाशा आजन्म लढण्याचा एकमेव वसा आहे माझा, येवोत दु:खांची वादळे, संकटांची वावटळ माझी ज्योत फडफडेल जराशी, पण विझणार नाही... – डॉ. माधवी वैद्य ...Read more

  • Rating StarDAINIK SAKAL 06-05-2018

    तिहार तुरुंगातल्या महिला कैद्यांनी केलेल्या कवितांचा हा संग्रह. या तुरुंगातल्या महिला कैद्यांसाठी काम करणाऱ्या विमला मेहरा आणि तिथं वार्तांकनाच्या निमित्तानं जाणाऱ्या पत्रकार वर्तिका नंदा यांना या कवितांचं महत्त्व जाणवलं. त्यांनी या कवितांचा पाठपुराव केला आणि त्यांचं संकलन केलं. तुरुंग, वेदना, स्वत:चं जगणं, तत्त्वज्ञान अशा वेगवेगळ्या विषयांवर महिला कैद्यांनी कवितांतून लिहिलं आहे. पूरक आणि अर्थपूर्ण छायाचित्रांचाही समावेश पुस्तकात करण्यात आल्यामुळं त्या आणखी जिवंत झाल्या आहेत. मंजिरी धामणकर यांनी अनुवाद केला आहे. ...Read more

Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

KULAMAMACHYA DESHAT
KULAMAMACHYA DESHAT by G.B. DESHMUKH Rating Star
डॉ. शरद जाधव एम.डी.(मेडिसीन) ठाणे

*मेळघाटच्या अख्ख्या जीवनाचा ठसा मनावर उमटवणारे पुस्तक `कुलामामाच्या देशात`* वानखडे साहेबांचे अनुभव आणि देशमुखांचे कथन घेऊन निघालेले कुलामामा मेळघाटातून सह्याद्रीत पोहोचलेच. हा एक उत्तम ,अस्सल साहित्याचा ठेवा आहे.. वर्तमानपत्रात मेळघाटाील बातम्या म्हणजे भूकबळी, आदिवासी, वाघाने घेतलेले आणि वाघांचे बळी याबद्दल मनात एक पुसट चित्र तयार झाले होते. वेळोवेळी मेळघाटच्या सौंदर्याचे वाचलेले बहारदार वर्णन उत्सुकता वाढवत होतेच. खरे सांगायचे तर पश्चिम महाराष्ट्रात राहणाऱ्या आपल्यासारख्या मंडळींनी सह्याद्रीला ओलांडून कधी परशुरामाचा कोकण नीट पाहिलं नाही. ऊसशेती, भाज्या, फळे पिकविणाऱ्या देशावराच्या मंडळीना डोंगर, समुद्र, भातशेती, आंबा, काजू, पोफळी, मासेमारी करणारे कोळीबांधव यांच्या जीवनाविषयी फार जुजबी माहिती, तीही साहित्य आणि टीव्ही या माध्यमातून होते. खरे तर, कोकण बघण्यासाठी लहान गावात किंवा वाडीत राहायला पाहिजे. केवळ सहल करून खरा अनुभव येईल असे वाटत नाही. आदिम मानव आणि निसर्ग यांच्याजवळ जाण्याची ना वृत्ती ना संधी असे वाटत असताना हे पुस्तक हाती आले. भारत वाघसाठी ओळखला जातो. जंगल वाघ, शिकार, सफारी एवढ्यापुरतच मर्यादित आहे काय? दुर्बिणीतून वाघ बघणे आणि छायाचित्र टिपणे आणि त्यात कृतकृत्य होणे म्हणजे गुलहौशीपणा असे वाटायला लागले. भूगोलाच्या पुस्तकात पाहिलेली वाचलेली माणूस आणि निसर्गाची माहिती वाचतांना तिथली माणसे आणि जीवन कसे असेल याची केवळ कल्पना मनात होती. आज या पुस्तकाने ते बंद दार किलकीले केले आणि मेळघाट चा एक कवडसा आत आला आहे. कथनाच्या मध्यस्थानी असलेल्या कुलामामाचाच नव्हे तर मेळघाटच्या अख्ख्या जीवनाचा ठसा मनावर उमटला. आठवण झाली ती माडगूळकरांच्या माणदेशी माणसांची आणि मालगुडी डेज ची. व्यंकटेश माडगूळकरांनी त्यांच्या हलाखीच्या दिवसात मुंबई सकाळ मध्ये आठवड्याला एक माणदेशी माणूस उभा केला आणि पुढे त्याची पुस्तक झाली. त्यातील प्रत्येक माणूस अस्सल होता. देशमुख वानखेडे यांच्या बाबतीत असेच घडले असावे. मला तर वानखडे साहेबांच्या कारमध्ये आपण सुद्धा मागच्या सीटवर बसून ऐकतो आहोत असे पुस्तक वाचताना वाटले. मेळघाट म्हणजे केवळ आदिवासी, केवळ निसर्ग सौंदर्य केवळ वाघ आणि त्याच्या कथा नसून मनुष्य, निसर्ग, जीवन, माणसाच्या भावना, कल्पना, श्रद्धा, अंधश्रद्धा सर्वांचा एक रंगपट उभा राहिला. कधी मेळघाटात यायचे भाग्य लाभले तर या पुस्तकातील प्रत्येक माणूस, प्रत्येक जागा हुडकण्याचा माझे मन प्रयत्न करेल. फॉरेस्ट खात्याच्या खाकी वर्दीतील माणसाच्या आत एक एक संवेदनशील साहित्यिक, रसिक, जीवनाकडे तटस्थ पण हसऱ्या वृत्तीने बघणारा माणूस दिसतो. मी सोलापूरकर. वऱ्हाडात रमलेल्या चींत्तमपल्ली यांच्या गावचा, त्यांच्याच शाळेत आणि कॉलेज मध्ये शिक्षण घेतले हे बिरूद मिरविणारा. मारोतराव साहित्यात निसर्ग, जंगल घेऊन आले आणि अख्खा महाराष्ट्र विदर्भात जाण्याची स्वप्ने बघू लागला. असे वाटते की मारोतराव जर विदर्भाचे गदिमा असतील तर देशमुख-वानखडे व्यंकटेश असावेत. ...Read more

KULAMAMACHYA DESHAT
KULAMAMACHYA DESHAT by G.B. DESHMUKH Rating Star
डॉ. तेजपाल अग्रवाल, कोल्हापूर

चन्या (म्हणजे अमरावतीचे सुप्रसिद्ध डॉ. चंद्रशेखर कुळकर्णी) कुलामामाच्या देशात या पुस्तकाबद्दल तू केलेलं सविस्तर परीक्षण त्या पुस्तकाची केलेली स्तुती मीना, शरद यांचे अभिप्राय व सर्वमान्य लेखिका डॉ. किरण पाटणकर, सोलापूर हिचे रसाळ रसग्रहण ह्यामुळे हे पु्तक घ्यायचं ठरवलं. कोल्हापुरातील मेहता पब्लिसिंग मध्ये जाऊन पुस्तक खरेदी केले. कींमत २०० रुपये, सवलतीची कींमत १७० रुपये. आल्या आल्या लेखक जी.बी.देशमुख यांचा परिचय, शेवटच्या आतील पानावर असलेला रविंद्र वानखडे वनाधिकारी यांची ओळख नि त्यानंतर शेवटचं पान वाचल्यावर लेखक जी.बी. देशमुखांचे हितगुज वाचून चन्याला व्हाट्सपवर कळवलं. त्यानंतर पहिली कथा झटक्यात वाचून काढली. एखाद्याला आवडीचं अन्न मिळावं , ते चवदार व्हावं, अशावेळी ते अन्न आधाशाप्रमाणे खाऊन संपवावं वाटत नाही ! तसंच काहीसं हे पुस्तक वाचताना झालं. मुळात मला जंगलाची आवड , त्यात हे अतिशय सुंदर पुस्तक. जे पहिली कथा वाचल्यावरच लक्षात आलं. त्यामुळे प्रत्येक कथेचा हळूहळू आनंद घेत आज हे पुस्तक वाचून झालं. एक नि एक कथा खूपच छान. एक कथा वाचली की लगेच दुसरी वाचावी असं वाटायचं पण मुद्धाम दम धरून दुसरी वाचायची. मी बरीच जंगल पालथी घातली. बऱ्याच वेळा अनेक ठिकाणी पहाटे उठून जंगल सफारी केल्या. पण वाघ काय दिसायचा नाही.किरकोळ जंगली पक्षी, प्राणी दिसायचे पण वाघ नाही. बऱ्याच वेळा इतर प्राणीसुद्धा इतरांना दिसायचे, ते मला दाखवायला बघायचे पण मला काहीच दिसायचं नाही ! शैला वैतागायची ! पण वाघ तर कुणलाच दिसला नाही ! वाघ बघितला ते पूर्वी सर्कशीत, किंवा प्राणिसंग्रहालयात पिंजऱ्यात, किंवा खुल्या प्राणिसंग्रहालयात एकतर सारखा फेऱ्या मारत असलेला किंवा सुस्तावून पडलेला ! पण ह्या कथा वाचताना मात्र प्रत्यक्ष वाघ बघत आहे, असं वाटायचं ! वनअधिकारी रवींद्र वानखडे यांचे निरिक्षण, जंगलावरील प्रेम, जंगलचे कायदे, वनांचे कायदे, जंगलातील प्राण्यांचे कायदे, येथील लोकांची गरिबी, जंगलावरील, तेथील प्राण्यांवरील प्रेम, प्राण्यांचे स्वभाव, हे सगळं प्रत्यक्ष दीर्घकाळ अनुभवलेलं. निस्पृहपणे, झोकुन देऊन, आनंदाने केलेली नोकरी आणि ह्या सर्वांच जी.बी.देशमुख यांनी कुठेही धक्का लागू देता केलेलं ओघवत वर्णन,फारच, फारच सुंदर. दोघांचंही कौतुक करावं तितकं थोडंच.प्रत्येकानं वाचावा असा हा जंगलातील गोष्टींचा खजिना. ...Read more