* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: HUNKAR
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177665796
  • Edition : 14
  • Weight : 130.00 gms
  • Pages : 160
  • Language : MARATHI
  • Category : SHORT STORIES
  • Available in Combos :VA PU KALE & FAMILY COMBO 51 BOOKS
Quantity
A PERFECT GRAPH OF THE ADDITIONS AND SUBTRACTIONS OF THE YOUNG MINDS. YOUTH; THE PERIOD OF EXTREME EXUBERANCE. THE PERIOD TO LOVE, TO LOSE IN LOVE, TO DO ANYTHING IN LOVE. THE PERIOD TO ADMIT OUR SILLY MISTAKES, OUR FIASCO, TO WITNESS OTHER`S LOVE FROM A DISTANCE. BUT SOMETIMES, WE GET HURT AT THE CORE OF OUR HEART. THEN IT BECOMES DIFFICULT TO FORGET AND MORE DIFFICULT TO ACCEPT OUR FAULTS. SOMETIMES WE HAVE TO SHOW COURAGE AND FACE THE FACTS OF LIFE, THEN WE HIDE OUR EMBARRASSMENTS IN SOME SECRET CORNER OF LIFE AND START LEADING TO CREATE A PICTURE OF NORMAL LIFE BUT SOMETIMES WE JUST CANNOT COME OUT OF IT. SOME HAVE THE ABILITY TO CARRY ON AS IF NOTHING HAS HAPPENED, SOME GO ALONG WITH THE TIDE AND ACCEPT LIFE AS IT IS, MAKING IT MORE HAPPY FOR THEMSELVES AND EVERYBODY, BUT SOME FOLLOW THE WRONG PATHS TO GAIN HAPPINESS, DECEIVING THEMSELVES. THE STORIES HERE HAVE MANY SHADES OF LOVE. SOME HAVE VIGOR AND VITALITY, SOME ARE FULL OF PAIN AND AGONY; SOME ARE BASED ON FACTS AND SOME ON FAILURE; SOME RECOGNIZE THE NEED TO ADJUST AND COMPROMISE; SOME HAVE THE POTENTIALS OF TENDERNESS AND AFFECTION; SOME ARE HASTY, SOME ARE NASTY. THEY SOMETIMES WILL MAKE US SMILE, AND SOMETIMES WILL WET OUR EYES; SOMETIMES THEY WILL REVEAL ONLY THE TRUTH AND SOMETIMES THEY WILL PUT OUR MINDS IN CONFUSION.
‘हुंकार’ हा कथासंग्रह म्हणजे तारुण्यातील बेरीजवजाबाकीचा आलेखच! तारुण्य आयुष्यातील सळसळत्या उत्साहाचा काळ. प्रेम करण्याचा, प्रेमात हरवण्याचा, प्रेमासाठी वाट्टेल ते करण्याचा. स्वत:ची झालेली फट्फजिती कबूल करण्याचा, दुसयाची गंमत मजेत दुरून बघण्याचा, पण कधीकधी भलतीच ठेच लागते, अगदी जिव्हारी लागते. विसरू म्हणता विसरता येत नाही. नकळत झालेली चूक स्वीकारताही येत नाही. वास्तवाला सामोरे जायचे धैर्यही कधीकधी दाखवावे लागते. संसारात पडल्यावर दुखरा कोपरा मनात ठेवून काहीजण जगतात, काही त्यातून बाहेर येतच नाहीत. मागचे भोग विसरून वाटेला आलेला संसार टुकीने, नेटकेपणाने करणारे असतात. तर व्यवहारात भलत्याच काळ्या वाटेने जाऊन काहीजण फसवे सुख मिळवतात. प्रेमाच्या निरनिराळ्या छटा, त्यातील आततायीपणा, जोम, परिस्थितीमुळे असफल झालेल्या प्रेमातील वेदना, कारुण्य, संसारातले वास्तव, तडजोड, सच्चेपणा, मुलांबद्दलचा उमाळा, हळवेपणा या सा-या अवस्था वपुंनी या संग्रहातील वेगवेगळ्या कथांमधून चितारल्या आहेत. कधी विनोदाने मनाला खुदकन हसवणाया, कधी डोळ्यांच्या कडा ओल्या करणाया, तर कधी सरळ सत्याला भिडणाया अशा या कथा आहेत.

Keywords
25TH MARCH #SANVADINI #VAPU 85 #NAVRA MHANAVA AAPALA #MODEN PAN VAKNAR NAHI #ONE FOR THE ROAD #ZOPALA #MAYABAJAR #CHATURBHUJ #INTIMATE #GULMOHAR #VAPURVAI #HUNKAR #MI MANUS SHODHATOY #BAI BAYKO CALENDER #SWAR #BHULBHULAIYA #KA RE BHULALASI #VALAY #KARMACHARI #AIK SAKHE #GOSHTA HATATLI HOTI #TAPTAPADI #GHAR HARAVLELI MANASA #DOST #MAHOTSAV #KAHI KHAR KAHI KHOTA #SAKHI #RANG MANACHE #AAPAN SARE ARJUN #THIKARI #TU BHRAMAT AAHASI VAYA #HI VAT EKTICHI #PARTNER #DUNIYA TULA VISAREL #PREMAMAYEE #FANTASY EK PREYASI #PANPOI#NIMITTA #MAZA MAZYAPASHI? #PLEASURE BOX BHAG 1 #PLEASURE BOX BHAG 2 #KATHA KATHANACHI KATHA #VAPURZA #RANGPANCHAMI #SANGE VADILANCHI KIRTI #CHEERS #MANASA #JAPUN TAK PAUL #LALITKALECHYA SAHAWASAT #DAHAVYA RANGETUN #२५ मार्च #संवादिनी #वपु# ८५ # नवरा म्हणावा आपला #मोडेन पण वाकणार नाही #वन फॉर द रोड#झोपाळा #मायाबाजार #चतुर्भुज #इन्टिमेट #गुलमोहर #वपुर्वाई #हुंकार #मी माणूस शोधतोय #बाई, बायको, कॅलेंडर #स्वर #भुलभुलैय्या #का रे भुललासी #वलय #कर्मचारी #ऐक सखे #गोष्ट हातातली होती! #तप्तपदी #घर हरवलेली माणसं #दोस्त #काही खरं काही खोटं #सखी #महोत्सव #रंग मनाचे #आपण सारे अर्जुन #ठिकरी #तू भ्रमत आहासी वाया #"ही वाट एकटीची #(राज्य पुरस्कार १९७०-७१)" #पार्टनर #दुनिया तुला विसरेल #प्रेममयी #फॅण्टसी एक प्रेयसी #पाणपोई #निमित्त #माझं माझ्यापाशी? #प्लेझर बॉक्स भाग-१ #प्लेझर बॉक्स भाग-२ #कथाकथनाची कथा #वपुर्झा #रंगपंचमी #सांगे वडिलांची कीर्ती #चिअर्स #माणसं #जपून टाक पाऊल! # ललितकलेच्या सहवासातून #दहाव्या रांगेतून
Customer Reviews
  • Rating StarAALOCHANA - DEC, 1965

    श्री. काळे यांच्या या संग्रहातील कथांचे विषय बालबोध रीतीने सांगता येणार नाहीत. तसेच त्यांतील माणसे व प्रसंग यांना ‘लेबले’ ही लावता येणार नाहीत. म्हणूनच त्या खऱ्याखुऱ्या जिवंत आणि नवीन कथा आहेत. तसे पाहीले तर या कथांना आधारभूत असलेल्या वस्तुनिष्ठ जीवनर्शनात नवे किंवा अपूर्वाईचे काही नाही. त्या त्या जीवनाकडे पाहण्याचा लेखकाचा दृष्टिकोनही अ-पारंपारिक आहे असे नाही. पण प्रत्येक जीवनप्रसंग व त्यांत वावरणारी व्यक्ती यांचे जे जीवनास्पंदन काळ्यांनी शब्दांत पकडले आहे ते हुरहूर लावणारे व पीळदार आहे. ही हुरहूर व पीळ यांच्या प्रसंगचित्रणांतून नाजुक भावबंध प्रवाहीत झाले आहेत. या भावबंधात रूजू पण धारदार व्यक्तिदर्शन हे या कथांचे धन. यातल्या सर्वच कथा निर्दोष आहेत. असे नाही पण पण या कथांचे हे धन संगति-विरोधाचे धारदार दर्शन देऊन जाते. ...Read more

  • Rating StarDAINIK MARATHA 22-8-1965

    वाचकांना रिझवू शकणारा... वसंत पुरुषोत्तम काळे यांनी आजकाल अनेक प्रकारच्या अनेक कथा लिहील्या आहेत. विनोदी तशाच गंभीर. पोरकट तशाच प्रौढ. कधी वेगवान घटनांवर उभारलेल्या तर कधी शुद्ध व्यक्तिदर्शनात्मक. अनपेक्षित कलाटणी त्यांच्या कथेचे एकेकाळचे वैशिष्ट्य जही शिल्लक उरलेले दिसते. त्याउलट त्यांची कथा आज सहजपणे विकसित होत जाऊन ठरीव ठशाचे शेवट टाळतानाही आढळते. त्यांच्या कथेचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे तिच्यांतून सतत जाणवणारा माणसाला समजावून घेण्याचा आणि समजावून देण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न. ‘हुंकार’ ह्या त्यांच्या ताज्या कथासंग्रहांतल्या बहुतेक कथांतून लेखकाच्या मनांत वसत असलेल्या अपार सहानुभूतीच्या छडा गडदपणे पसरलेल्या आढळतात. मानवी व्यथेमुळे आणि अगतिकतेमुळे लेखकाचे काळीज पिळवटून गेल्याचे जाणवते. आणि दु:खामुळे वाटलेले दु:ख वाचकापर्यंत पोचवण्याची त्याची धडपडही जाणवते. हा दु:खाचा छोट नेहमीच आवगाने वाचकापर्यंत कोसळत येतोच असे नाही. तरीपण ‘स्वर’, कैफ’, ‘सत्कार’ किंवा ‘तो माझी वाट पाहत असेल’ ह्यासारख्या कथांतून वाचकाला व्यथित करून तोडण्याची ताकदही जाणवते. ‘हुंकार’ ह्या कथासग्रहांतल्या बहुतेक कथा वाङ्मयीन गुणांनी समृद्ध आहेत. कथेचा घाट, तिचे निवेदन, तिच्यातील व्यक्ती उभ्या करण्याचे कसब, घटना रंगवण्याची हातोटी इत्यादि बाबतीत लेखकाच्या लेखणीतला सफाईदारपणा आणि सरावाने सहज मिळत गेलेले तंत्रावरचे प्रभुत्व ह्यामुळे त्याच्या कथा नित्य वाचनीयच उतरतात. परंतु त्याहीपुढे जाऊन एखादी मोठी झेप लेखक घेऊ शकेल काय असा विचार केल्यास ‘स्वर’सारख्या एखाद्या विलक्षण हृदयस्पर्शी कथेतून दिलासाही मिळतो. ‘स्वर’ ही लेखकाची कथा खरोखरीच अविस्मरणीय आहे. जिला रूप नाही पण स्वर आहे अशा एका टेलिफोन ऑपरेटरचे व्यक्तिचित्र लेखकाने कमालीच्या कलात्मकतेने घडवले आहे. तिच्या कुरूपपणाबद्दल खोटे उमाळे कुठेच नाहीत. त्या व्यंगासकट तिने आपल्या आयुष्याचा हीशोब एका चमत्कारीक थंडपणे आखलेला असतो. जे प्रेम ती मिळवते ते कायम मिळत राहील अशी अपेक्षा तिला नसतेच. त्याचे स्पष्टrकरणही ती अत्यंत विचारीपणे आणि समतोलपणे करते. ‘‘माझ लग्न नक्की होणार आहे. प्रत्येक स्त्रीला-मग ती कशीही असली तरीही तिला पत्करणारा मिळतोच. पण माझ्यासारख्यांची लग्न होतात ती गरजेपोटी होतात. कुणाच्या तरी स्वप्नातली मूर्ती म्हणून नक्कीच माझा कुठं प्रवेश होणार नाही. कोणीतरी अडलेला पुरुष, एखादा बिजवर किंवा व्यंग असलेला, असा कोणीतरी गरजेपोटी मला पत्करणार. त्यात कसला कैफ? माझ्यासारखी मुलगी देखील त्याला वेडंपिसं करू शकत होती, त्यातच नाही का सगळं आलं?’ ह्या मुलीने जे मिळवले आणि ते गमावले त्याबद्दलचे दु:खही तिने विचारपूर्वक आतल्याआत दडपून टाकले. लेखकाने लिहीलेली ही कुरूप मुलीची गोष्ट त्याच्याजवळ असलेली व कल्पकतेनं वापरल्यास तीव्र परिणाम करू शकणारी मनोविश्लेषणाची शक्ती दर्शवते. कथा लिहीताना लेखकाने सांभाळलेला संयम, समतोलपणा व गहीवराचा अभाव वाखाणण्याजोगा आहे. इतरत्र आलेल्या काही व्यक्तीही अशाच काळजाचा ठाव घेऊन जातात. ‘तक्षक’ कथेतला अध:पाताचा प्रवर्तक कांता, ‘निरोप’ मधील पत्नीच्या व्यभिचाराने दु:खवल्यामुळे स्त्रियाकडे विकृतपणे पाहणारा गजा, ‘कैफ’ मधले भीषण धाडसांच्या कैफांत जगणारे विजूचे वडील, ‘पहीली खेप’मधले नाइलाजाने निर्दय बनलेले घाटे, ‘सत्कार’मधले कुणालाच नको असलेले पण पत्नीने सांभाळलेले केशवराव ह्या अशा अनेक व्यक्ती दैवाच्या अटळ प्रहाराखाली झोडपल्या गेल्या आहेत, आपल्या जीवनाची शोकांतिका टाळणे त्यांच्या हातात उरलेले नाही. ‘तो माझी वाट पाहत असेल’ ही लेखकाची एक वेगळ्याच तंत्राची कथा आहे. एखाद्या दडपणाखाली झपाटलेल्या मनोवृत्तींतून निर्माण झालेली. तिच्यात एक भेसूर अंधार आहे. आत्महत्या करावयास जाणाऱ्या माणसांकडे त्यांच्या वस्तु मागायला खाणारा ‘तो’ लोकविलक्षण खरा!’ ‘हुंकार’ ह्या कथेत एकांकिकेचे तंत्र चांगले वापरले आहे. प्रेमाची व्यथा हा तिचा विषय. तो लेखकाने उत्कटपणे, तन्मयतेने रंगवला आहे. ‘हुंकार’ ह्या कथासंग्रहांतल्या कथा विविध प्रकृतीच्या आहेत. त्यांच्यांत रुचिवैचित्र्य आहे. लेखकाच्या लेखनाचे रंग जमत आल्याची साक्ष आहे. कथा हेतूकडे आणि कथावस्तूकडे लेखकाच्या मनोवृत्तीचे झाडून अधिक केंद्रीकरण होत गेले- जे स्वर ह्या कथेत अचूक व अजोडपणे जमले आहेत तर लेखक मराठी कथेच्या क्षेत्रांत आपल्या वैशिष्ट्याचा ठसा निश्चितपणे ठेवू शकेल. ...Read more

  • Rating StarMAHARASHTRA TIMES 01-08-1965

    ‘दु:खाचे हुंदके टिपणारा हुंकार’... शहरातील सुसंस्कृत, मध्यमवर्गीय थरातल्या दैनंदिन व्यथांच्या पृष्ठभागावरून खेळकर मनाने धावणारी श्री. वसंत पुरुषोत्तम काळे यांची मिश्कील कथा आतां एकदम थबकून किंचित अंतर्मुख बनू पाहात आहे. नेहमीचा खट्याळ खोडकरपणा टाकूनकाळ्यांच्या कथेने गंभीर वृत्ती धारण केल्याचे दिसते. ‘‘हुंकार-’’ नामक सहावा संग्रह ही याची साक्ष. कुढत्या मनाच्या पिचल्या व्यथा रंगवितानाही एरवी विलक्षण खेळकर नि सोशीक वाटणारे काळे येथे मात्र जरा अंतर्मुख व विचारप्रवण बनलेले आढळतात. काळ्यांच्या कथेने धारण केलेले गांभीर्य हा जाणीवेचा अतिवार नि सहजस्फूर्त आविष्कार आहे की, ‘गंभीर लिहूनच इतक्यातच गंभीर! दाखवतो’ अशा इर्षायुक्त प्रतिज्ञेचा तो परिणाम आहे. याचा निर्णय इतक्यांतच करता येणार नाही. नवा बदल असा स्वागतार्ह आहे. तसाच तो आशादायक आहे. एवढेच तूर्त म्हणता येईल स्वागतार्ह अशासाठी की स्वत:भोवती नकळतपणे घडणाऱ्या वेढ्यांतून काळेकृत कथा प्रयत्नपूर्वक दूर सरकत आहे आणि आशादायक म्हणायचे ते या अर्थाने की, पृष्ठावरून पोटांत शिरण्याचा हा यत्न प्रतिभेची एक नवी चुणूक दाखवून जातो. दु:खाचा खोल ठाव घेण्याच्या धडपडीत तळ गवसण्याची एक शक्यता येथे क्षणार्ध व क्वचित ठिकाणी तरळून जाते. कापसाची विरळता ल्यालेले पण रंगीबेरंगीपणामुळे आकर्षक भासणारे काळ्यांच्या कल्पक कथेचे रेशमी पीस इतके दिवस वाऱ्यावर मौजेने भुरभरुल्यागत जे वाटे ते इथे जमिनीवर टेकते- आणि टेकते हेच महत्त्वाचे! एकूण बारा कथा. दु:ख हा त्यांचा स्थायी भाव. या दु:खांत केवळ रोजची परिचित टोचणी नाही. जाळणारी, आग ओकणारी एक जीवघेणी आगळी व्यथा मनात खोल घरक करून राहीलेली येथे दिसते. जळत्या दु:खाचा हा धगधगणारा इंगळ बोटांच्या चिमटीत घट्ट पकडण्याचा, अधिकाधिक प्रज्वलित करण्याचा निर्धार यातून प्रगट होतो. पात्रांच्या वाट्याचे दु:ख ‘निवडक’ आहे तसेच ते अ-साधारणही आहे; कारण त्या दु:खालाही एक चव आहे. लेखकाचे लक्ष या चवीवरच खिळलेले दिसते. ‘पोरकी’, ‘निरोप’, ‘कैफ’, ‘स्वर’ आणि ‘हुंकार’ या पाच कथा अशा चवदार व धारदार दु:खाने ओतप्रोत ओथंबवतात. पैकी ‘निरोप’ ही सर्वोत्कृष्ट कथा आहे. मृत भावाची दोन मुले मायेने सांभाळून स्वत:चा निपुत्रिकपणा विसरणाऱ्या गोपाळकाकाला, विधवा भावजय पुनर्विवाह करून मुलांना ठेवून जाताच पोरांचे पोरकेपण जाणवते. बदफैली बायकोपायी संसाराचे वाटोळे झाल्यामुळे माणसांतून उठलेला कडवट नि विरक्त गजा बेभान होतो. जीवनातल्या दाहक नि विदारक सत्याचा कडवट अंक प्यालेल्या माणसांप्रमाणे तो बोलतो. ‘निरोप’मध्ये या विदारक भाषणाचे सुरेख चित्रण आहे. एक ज्वलंत सामाजिक समस्याच त्यांतून खडी होते. बापाच्या साहसप्रधान व बेछूट वृत्तीचा वारसा हुबेहूब चालविणाऱ्या पोराच्या अचाट उपदव्यापांनी चिंताक्रांत बनणारी रजनी ‘कैफ’ मध्ये दिसते. सौंदर्य अपूर्व असतं तशी माझी कुरूपताही अपूर्व आहे.’’असं म्हणून स्वत:च्या टाकाऊ रूपामागे एक तत्त्वज्ञान जपणारी ‘स्वर’मधली पुष्पा शाळिग्राम स्त्री मनाचा वेगळा कप्पा दाखविते. स्वप्नाळू प्रियकर नि व्यवहारी प्रेयसी यांच्या वृत्ति- विरोधांतून उभी राहणारी ‘हुंकार’ कथा देखील भावनेचा उन्माद सुरेख रीतीने रंगविते. ‘घराण्याला वारस हवाय’ म्हणून प्रत्यक्ष सुनेला व्यभिचारास प्रवृत्त करणारी घरंदाज सासू ‘निर्णय’मध्ये भेटते. मात्र गूढ व रहस्यमय पद्धतीचा अगिकार केल्यामुळे ती फसलेली कथा वाटते. ‘सत्कार’ किंवा ‘चक्रम’ सारख्या कथांतूनही अशाच वेगळ्या व्यक्ति भेटतात. एक धोका पात्रांची निवड करताना काहीतरी वेगळे नवे बेचण्याचा इथे काळ्यांनी जसा एक कटाक्ष ठेवला आहे तशीच त्याच्या मन:स्थितीती पेरलेल्या दु:खाची बीजेही आगळेपाने उठून दिसावीत अशी दृष्टि ठेवल्याचे आढळते. अपवादभूत घटनांतले वेगळेपण हा जसा नियम ठरत नाही. तद्वतच अभवानेच आढळणाऱ्या आगळ्या व्यक्ति व त्यांचे तसलेच दु:ख हे समाजाचे प्रातिनिधिक दु:ख आहे असे म्हणता येत नाही. काळ्यांनी येथे सादर केलेल्या अपवादात्मक व्यक्ती वास्तव जगात सत्याची याद देत असतीलही. त्या कितीही खऱ्या असल्या तरी त्यांचा वाङ्मयीन पुन:प्रत्यय जशाचा तसा ‘कन्व्हिन्स’ करता येईलच असे नाही. तो ठसावा म्हणून काळ्यांनी केलेला यत्न प्रामणीक आहे. मात्र एक गोष्ट खटकते, काळ्यांची पानें व त्यांच्या विशिष्ट मन:स्थितीतून उद् भवणारे दु:ख एकमेकांशी पुरते संबद्ध होत नाही, लपेटत नाही. त्यांत मोठा अडथळा येतो तो संभाषणाचा. संभाषणातून परखड बुद्धिवाद. इथेही शब्दच. पात्राचें गृहीत व्यक्तित्व अखेर हे शब्दच वाहून नेतात. येथे केवळ साधन म्हणून न राहता शब्द आक्रमक बनतातव हा धोका आहे. त्यामुळे पात्रांना किंवा दु:खाला अवश्य ती घनता येत नाही. एरवी लक्षणीय वाटाव्यात अशा अनेक ‘जागा’ काळ्यांच्या कथेतील संभाषणातिरेकांत उठाव घेऊ शकत नाहीत. सुरुवातीस म्हटल्याप्रमाणे, काळ्यांच्या कथेने घेतलेले गंभीर व अंतर्मुख वळण आशादायक आहे खचित. काळे फक्त हलकं फुलकं लिहीतात व तेवढंच चांगलं लिहीतात या रूढ (गैर) समजुतीचा फेरविचार आतां करावा लागेल! -श्रीराम कृष्ण बोरकर ...Read more

  • Rating StarETIHASIK KATHA VISHESHANK - AUGUST 1965

    पंख फुटलेली प्रतिभा... ‘‘आयुष्यात कोणीतरी कुणाला तरी भेटत असतं. कुणाची अपेक्षा सफल होते तर कुणाची उपेक्षा होते. जे दुबळे ठरतात त्यांची धडपड केविलवाणी असते. ते मग स्वत:चं मन एकसारखं मारत राहतात. कधी तरी त्या अतृप्त भावना उफाळून वर येतात. पापभीरू मनाल लोकलज्जा, संसार, नैतिक मूल्ये, सामाजिक प्रतिष्ठा यांची पायमल्ली सहन होत नाही. मग चोरट्या भेटीसाठी कुणी पाहत नाहीना ह्याबद्दल सतत जागरुकता आणि मग सगळ्यांशीच लबाडी! त्या भेटीगाठीतही मग सौख्य राहत नाही. कारण आधी हे सगळे सोपस्कार साधायचे, चुकवाचुकवी करायची ह्यापायी निम्मं बळ खर्ची पडतं आणि उरलेलं निम्मं बळ काहीच घडलं नाही हे दर्शवण्यात कामी येतं. ह्यातून शाबूत राहील तेवढ्या मन:स्थितीत भेटीगाठी आणि मीलन! या असल्या क्षणिक मीलनातून यायची ती अतृप्ती आणि हुरहूर! प्रत्यक्ष घटनेपेक्षा स्वप्न जास्त उंच ठरतात. तसं झालं की हमखास दु:ख ठेवलेलं! व्यवहारात घडणाऱ्या गोष्टी स्वप्नापेक्षा उंच असाव्यातत्र त्यात स्वत:ची फसगत नसते. कौटुंबिक जबाबदाऱ्या वैयक्तिक लाग्याबांध्यासाठी सोसाव्या यावर माझा विश्वास नाही, कारण सामाजिक रूढींच्या विरुद्ध जाण्याचं धाडस करूनही इच्छित इप्सिताजवळ पोचून मी हमखास सुखी होईन याची शाश्वती नाही.’’ इतके अप्रूप विचार कोळे कथेच्या ओघात देऊन जातात. ‘राधेचा इंतजार करावा आणि पेंद्या यावा,’ अशी फसगत होत असली तरी त्यांचा कुठचाही नायक ‘पेंद्या’ नाही. जीवनाला तो सामोरा जातो. हातून घडणारी कृती आणि उरी बाळगलेली वृत्ती तो कणखरपणानं पेलतो. म्हणून त्यांच्या कथेचा नायक विरहानं व्याकुळ झालेला असला, प्रेमात फसलेला असला, गंभीर असला तरी आधुनिक एकांकिकेतल्या नायकाप्रमाणे तो रडत बसत नाही. नायिका त्या रडव्या सुरात आपला सूर लावत नाही. ‘‘उघड्या डोळाने जीवन प्या. फेकू नका अन् घाबरूही नका,’’ असं सांगणारी अनेक पात्रं ते आपल्या कथेत निर्माण करतात. व्यवहाराची उंची स्वप्नांच्या उंचीवर नेणारा पाटकर, तेजाचा वारसा चालवण्यासाठी घराबाहेर पडणारी ‘निर्णय’ मधली उर्मिला, कुरूप काळी असूनही आपलं लग्न नक्की होणर असा खात्रीचा ‘स्वर’ असलेली पुष्पा या साऱ्यांची ठसठशीत व्यक्तिचित्रे रेखाटताना काळे एक एक जिवंत आशावाद आपल्यापुढं निर्माण करतात. ‘‘वाचकांना सत्य हवं असतं ते देण्याची ताकद लेखकांच्यात नाही म्हणून गुलगुलीत प्रेमाच्या नावाखाली अवास्तव गप्पा आणि कौटुंबिक लेबलावर अतिरंजित थापा ह्या तुमच्या कथा. तुम्हा लोकांना होम दिसतो तो फक्त मांडवातला. पुढे अख्खा कुटुंबाची त्यात पडलेली आहुति तुम्ही पाहू शकत नाही.’’ अलीकडच्या लेखकांबद्दलचं जनमत वाचता वाचता ‘हुंकार’मधल्या कथा मात्र काळीज भाजत जातात. जरा लंचला जाते. म्हणून पाऊण तासाच्या ‘मामल्या’ साठी हॉटेलमध्ये जाणाऱ्या मुली काय फक्त ‘निरोप’ गोष्टीतच आहेत? जरा कपडे ठीक केले, तोंड धुतलं, पावडरचा थर मारला की झालं. पुन्हा ऑफि, हूं नाही की चू नाही.’’ म्हणूनच नव्या संस्कृतीची ही विषारी कीड कुणालाच दिसत नाही. आपल्या मुलाला सांगण्यासाठी अप्पा निरोप सांगतात. चार वाक्यांत जीवनाचं तत्त्वज्ञान बोलकं करतात. भरल्या अंत:करणाने पाठ फिरवतात. धोतराचा सोगा डोळ्याला लावतात. वाचकांचेही डोळे पाणावतात. गोपाळकाकांच्या भावाची ‘पोरकी’ झालेली पोरं जेव्हा आईला सोडून गोपाळ काकाला बिलगतात, तेव्हा मनी दाटुन येतं. वर्गातल्या मुलीवर प्रेम करणारे भागवत मास्तर आणि पुतळ्याचं तुम्ही चुंबन घेतलंत तर पुतळ्याजवळ त्याची काही नोंद राहते का? असं विचारणारी, पाकिटातून फुलं देणारी मास्तरांची एकेकाळची प्रियतमा, ‘त्याचा येळकोट, न राहील्यामुळं मोटारवाला असूनही पेन आणि पैसे चोरणारा कप्यासारखा भाऊ या व्यक्ती विलक्षण असामी नाहीत असं कोण म्हणेल? ‘तक्षक’ मधल्या कान्ताची जात तर आजकाल सचिवातून मंत्रालयापर्यंत झपाट्याने वाढत आहे. धावत्या मोटारसमोर बेधडक उभा राहणारा कोवळा पोरगा, चालत्या डेक्कनक्वीन मधून उडी घेणारा साहसी तरुण, म्युनिसिपालटीच्या अवाढव्य इमारतीच्या घरच्या टोकाला सायकल बॅलन्स करून दाखवताना आपल्या प्रेयसीला नजरेने भेटणारा प्रियकर, एव्हरेस्ट विजेत्या वीरांच्या वृत्तीचे हे प्रतिनिधि रंगवताना, लाखो माणसांच्या दृष्टीचा कैफ शब्दांकित करताना कमबहाद्दर काळेंच्या लेखणीलाही कैफच चढतो. वर्तमानपत्रातल्या साध्या चौकटीतल्या बातमीवर इतकी उत्कृष्ट कथानिर्मिती कवेळ व. पु. च करू जाणोत! ‘पहीली खेप’ तर शेवटच्या एका वाक्यात पोटांत मूल फिरावं तशी फिरते. ओघवती भाषा, जीवनवेधी कथावस्तु आणि नेटकं तंत्र यांनी नटलेला हा कथासंग्रह वाचून सर्वसाधारण वाचकही खूश झाल्याविना राहणार नाही. -कमलाकर नाडकर्णी ...Read more

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

TATVAMASI
TATVAMASI by DHRUV BHATT Rating Star
Ashiwini Gore

` तत्वमसि` ही रूढार्थाने कादंबरी असली तरी ते एक मुक्त चिंतन आहे. ते चिंतन रंजक वाटावे म्हणून त्याला कथेत परावर्तीत केले आहे असे फार तर आपण म्हणू शकतो. ध्रुव भट्ट ह्या प्रसिद्ध गुजराती लेखकाची ही कादंबरी अंजली नरवणे ह्यानी मराठीत अनुवादित केली आहे. गुराती आणि भारतीय साहित्य अकादमीचा पुरस्कार ह्या कादंबरीला मिळालेला आहे . लेखक म्हणतात ही कादंबरी म्हणजे नर्मदा नदी, तिच्या आजूबाजूचे आदिवासी , तिच्या काठच्या मंदिरांमधून किंवा आश्रमांमधून राहिलेले परिक्रमावासी ह्या सगळ्यांकडून ऐकलेल्या गोष्टी आणि काही माझ्या स्वतःच्या कल्पना ह्याचे फळ आहे. भारताच्या उत्तर आणि दक्षिण भागाला जोडण्याऱ्या नर्मदेच्या काठी ही कथा आकार घेते. कथेला नायक नाही, वाचकच त्याचा नायक होतो इतकी ही कथा आपली होऊन जाते. बालपणीचा काही काळ हा आपला नायक भारतात राहिलेला असतो नंतर मात्र तो परदेशात जातो आणि जवळजवळ १८ वर्षानंतर परत येतो, ह्या मधल्या काळात तो आपल्या ह्या मायभूमीपासून दुरावलेला असतो त्यामुळे त्याचे प्रोफेसर रुडॉल्फ जेव्हा त्याला आदिवासी संस्कृतीच्या अभ्यासासाठी भारतात जायला सांगतात तेव्हा तो काहीसा नाखूष होतो, त्यांच्याकडे बरीच रदबदली करून बघतो, दुसऱ्या एका योग्य सहकाऱ्याचे नाव सुचवतो परंतु काहीही उपयोग होत नाही. `सुप्रिया भारतीय` ह्या तिथे आदिवासींमध्ये काम करणाऱ्या एका स्वयंसेविकेचे नाव प्रो. रुडॉल्फ त्याला सांगतात तेव्हा तर ही कोणीतरी ६०-६५ वर्षाची चष्मा घालणारी, खादी वापरणारी, भाषणं देणारी स्त्री असेल अशी त्याची खात्रीच होते. शेवटी ` तू आदिवासींमध्येच रहा, तिथे एक शाळा काढ, त्यांचं रोजचं आयुष्य बघ आणि त्याची टिपणं काढून मला पाठव` ह्या बोलीवर त्याची रवानगी भारतात होते. भारतातला त्याचा पहिलाच रेल्वेप्रवास म्हणजे बालपणीच्या आठवणींचं मोहोळ असतं. लहान वयातच आईला पारखा झालेल्या त्याने नंतरचं एक वर्ष गुजरातमधल्या एका छोट्या खेड्यात नानीजवळ काढलेलं असतं. सकाळी उठल्याबरोबर झालेलं नर्मदेचं पाहिलं दर्शन त्याला त्याच्या बालपणीच्या काळात घेऊन जातं. परदेशातल्या खाजगीपणाची सवय झालेल्या त्याला माणसं ओळख नसतांना इतकी एकमेकांशी कशी बोलतात,किंवा काय काय बोलू शकतात, ह्याचं भयंकर आश्चर्य वाटतं ` भारतीयत्व` म्हणून जे काही आहे ते म्हणजे काय ह्याची ओळख त्याला व्हायला लागते. भोपाळहून पुढे प्रत्यक्ष कामाच्या ठिकाणी जायला म्हणून आपला नायक रेल्वेत बसतो आणि आदिवासींशी त्याची पहिली तोंडओळख होते. आपल्यातच मग्न होऊन गाणाऱ्या एका आदिवासी युवतीला बघून नायकाला प्रश्न पडतो ` अनेक गोष्टींचा अभाव असतांना , अंगभर कपडे आणि पोटभर अन्न नसतांना सुद्धा ही मुलगी एवढी आनंदी कशी ?` सुखाची हिची व्याख्या नक्की आहेतरी काय ?. ही वनकन्या म्हणजे पुरिया पुढे नायकाला त्याच्या इच्छित स्थळी घेऊन जाते. कादंबरीत मध्ये मध्ये येणारी आदिवासींची भाषा खूप गोड वाटते , अर्थात लगेच त्याचा अनुवाद केलेला आहे त्यामुळे कथा सहज पुढे जाते. ह्या निर्मनुष्य स्थानकावर काही वेळ वाट बघून नायक एकटाच पुढे निघतो, इथला निसर्ग हळूहळू त्याच्या नजरेसमोर जणू उलगडत असतो. एका मोठ्या रायण वृक्षाच्या सावलीत बसल्यावर `मुनि का डेरा` आणि `बित्तुबंगा` असं लिहिलेले दोन दगड आणि त्यावरची व्याधाची आकृती त्याचं लक्ष वेधून घेते आणि लगेच तो आपली संशोधक मैत्रीण ल्युसी हिला त्याबद्दल कळवतो. थोड्यावेळाने त्याला घ्यायला येणारे गुप्ताजी आपल्याबरोबर सुप्रिया भारतीय ला घेऊन येतात आणि तिला बघून आपला नायक आश्चर्यचकित होतो, आनंदी, तरुण सुप्रिया बघून हिला काय दुःख असेल म्हणून ही इथे येऊन राहतेय ? असा अगदी सामान्य माणसाला पडेल असा प्रश्न त्यालाही पडतो. अतिशय हुशार, तंत्रकुशल अशी ही चुणचुणीत सुप्रिया आदिवासींची, गुप्तांजींच्या परिवाराची खूप जवळची असते, त्या साध्या लोकांनी तिचं नावही साधं सोपं करून टाकलेलं असतं, ते तिला `सुपरिया` म्हणत असतात. आपला नायक सुपारियाला बित्तुबंगा बद्दल विचारतो पण ती त्याला ताकास तूर लागू देत नाही, गुप्तजींबरोबर राहून तो इथली सगळी माहिती घेत असतो, इथल्या लोकांचे आचारविचार,त्यांची भाषा , संस्कृती ह्याबद्दलचं त्याचं गूढ मात्र वाढतच जात असतं. नकळत तो ह्या सगळ्यांमध्ये रमायला लागतो, कुठेतरी ह्यांच्यात आणि आपल्यात काहीतरी समान धागा आहे हे त्याला जाणवायला लागतं. इतकी वर्ष विस्मरणात गेलेलं कच्छच्या छोट्याशा खेड्यातलं त्याचं एक वर्ष पुनः पुनः त्याच्या डोळ्यासमोर उभं राहायला लागतं, त्याची नानी, मामा, मामी ,त्याच्या नानाजींचे एक चुलतभाऊ जे मंद बुद्धीचे होते ह्यांचं एकमेकांशी जोडलेलं असणं, एकमेकांना जपणं, सांभाळून घेणं, सहजपणे सामावून घेणं आज तो परत नव्याने अनुभवू लागतो. नायक म्हणतो तसं ऐशोआराम, भरपूर संपत्ती, पद, प्रतिष्ठा हे सगळं मिळवूनही सुखी, सुंदर नसलेले चेहरे आपल्या अवतीभवती सतत वावरत असतात किंवा बरेचदा तर आपणही त्यात असतो मग ह्या सगळ्याचाच अभाव असतांना इथे ह्या जंगलात सुपरियाच्या, पुरियाच्या, आदिवासींच्या किंवा लहानपणी पाहिलेल्या वरवर कठोर भासणाऱ्या नानीच्या रुपात एवढं नितळ निर्मळ सौन्दर्य कसं काय असू शकतं ?...ह्या आणि अशा अनेक प्रश्नांची उकल त्याला आदिवासींच्या सहवासात मिळत जाते. बित्तुबंगा ह्या नावाबद्दलचं गूढ उकलतं हे दोघे आदिवासी भाऊ असतात पुढे एका नरभक्षीण वाघिणीच्या हल्ल्यात त्यातला एक मरण पावतो , आपल्या भावाचा बळी घेणारी ही वाघीण नंतर बित्तुच्या मदतीने वनविभागाच्या जाळ्यात पकडल्या जाते, सुडाने बेभान झालेला बित्तु तिला खरंतर ठार मारणार असतो पण ही वाघीण जेव्हा थोड्याच काळात पिल्लाला जन्म देणार असते हे त्याला कळतं तेव्हा तो सहज तिला मुक्त करतो. इतक्या सहजपणे क्षमा करण्याची वृत्ती कुठलेही तथाकथित शिक्षण न घेतलेल्या बित्तुकडे कुठून येतात ह्याचं नायकाला महादाश्चर्य वाटतं. मध्ये एकदा नायकाला एक छोटासा अपघात होतो आणि बेशुद्ध अवस्थेत नर्मदा तीरावरच्या गणेश शास्त्रींच्या आश्रमात त्याच्यावर उपचार होतात गणेश शास्त्री , गुप्ताजी किंवा सुप्रिया हे सगळे आदिवासीसाठीच काम करणारे असतात. गणेश शास्त्रीशी इथला धर्म,संस्कृती ,परंपरा रीतिरिवाज ह्या विषयांवर भरपूर चर्चा होते. शास्त्रीजी त्याला समजावून सांगतात तुला इथे काम करायचे असेल , इथल्या लोकांच्या चुकीच्या समजुती बदलायच्या असतील, त्यांना काही नवं द्यायचं असेल तर आधी तुला त्यांना समजून घ्यावं लागेल, त्यांच्याशी मैत्री करावी लागेल, हळूहळू नायकाच्या विचारात परिवर्तन होऊ लागतं तो बदलू लागतो, त्याला ह्या लोकांबद्दल आत्मीयता वाटायला लागते, स्वयंसेवकांच्या मदतीनी तो इथे शाळा, मधुमक्षिका पालन असे छोटे उद्योग सुरु करतो. अतिशय साध्या वाटणाऱ्या ह्या आदिवासींची क्रूर बाजू सुद्धा पुरियाच्या निमित्ताने त्याच्या समोर येते तेव्हा तो हबकतो, अल्लड निरागस पुरीयाला काही कारणानी `डाकिण` ठरवलं जातं आणि मग अशी डाकीण नको म्हणून सगळे आदिवासी तिला ठार मारायला निघतात अशावेळी `साठसाली` ह्या आदिवासी जमातीची प्रमुख `कालेवाली माँ ` तिथे पोहचते आणि हकनाक बळी जाणारी पुरीया वाचते, तेव्हापासून हे `साठसाली` कोण आणि हि नखशिखांत बुरख्यात वावरणारी ` कालेवली माँ` काय प्रकरण आहे ह्याबद्दल नायकाला उत्सुकता वाटायला लागते . आदिवासींच्या सांगण्यानुसार साठसाली हि जंगलातल्या आतल्या भागात राहणारी अतिशय कट्टर अशी आदिवासी जमात आहे आणि त्यांच्या भागात कोणालाही सहज प्रवेश मिळत नाही, `कालेवली माँ ` चा रहस्यभेद मात्र लगेच होत नाही. नायकाला आता ह्या भागात येऊन 2,3 वर्ष झालेली असतात, उन्हाळ्याच्या दिवसांमधे रखरखीत निष्पर्ण झालेल्या ह्या जंगलात आग लागते आणि ही आग हा हा म्हणता पसरत जाते, हा वणवा विझवण्याच्या कामी सरकार, तिथे काम करणारे स्वयंसेवक, आदिवासी सगळे एकत्र येतात, त्यात येणारी छोटी खेडी, आदिवासी पाडे रिकामी करायला लागतात, नायकाला हे संकट नवं असतं पण आता तो इथे सरावलेला असतो, ह्या प्रसंगामुळेच इथल्या प्राथमिक शाळेच्या ध्येयवेड्या शिक्षकाची आणि त्याची मैत्री होते. दरम्यानच्या काळात ह्या सगळ्या घटनांची माहिती, त्याचं निरीक्षण, अनुमानं हे सगळं तो जमेल तसं प्रो. रुडॉल्फ आणि ल्युसी ह्यांना पाठवत असतो, आपल्या अभ्यासाचा एक भाग म्हणून ल्युसी इथे येते, ह्या भागात फिरते तिला हवी ती माहिती गोळा करते, तिच्यासोबत फिरताना नायकाला कालेवाली माँ ला भेटण्याचा योग येतो ही कालेवाली माँ म्हणजे दुसरीतिसरी कोणी नसून सुपरियाची आई असते, ह्याच प्रवासात ` जिंदा सागबान ` चे सुद्धा नायकाला दर्शन होते. दैवी भासणारा हा सागचा सदाहरित वृक्ष म्हणजे जणू ह्या संपूर्ण जंगलाचा पुराणपुरुष असतो, अवघ्या चराचर प्राणिसृष्टीचा पोशिंदा असतो. तुम्ही जर कुठल्याही प्रकारचं वाईट काम कधीही केलं नसेल तर तुम्हाला इथे कुठलाही धोका नाही उलट तुम्ही ह्या वृक्षाच्या छत्रछायेत अगदी सुरक्षित आहात अशी आदिवासींची समजूत असते. ल्युसी ह्या सगळ्याच प्रकरणाकडे खूप तार्किक,वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहत असते अर्थात नायकाचा सुरवातीचा दृष्टीकोन काही फारसा वेगळा नसतो पण आता इथे राहून तो ह्या सगळ्याबद्दल जास्त खोलात जाऊन विचार करू लागतो आणि त्यामुळेच ल्युसी जेव्हा त्याला इथून परतण्याबद्दल, स्वतःच्या नात्याबद्दल विचारते तेव्हा तो तिच्याकडे ह्या सगळ्यासाठी वेळ मागतो. नर्मदा ही निव्वळ नदी नाही तर ती एक जिवंत अनुभूती आहे हे इथल्या लोकांचा मानणं त्यानं सुरवातीला नाकारलेलं असतं पण त्याला आलेल्या काही अनुभवांवरून , अचानकपणे घडलेल्या परिक्रमेवरून तो गोंधळून जातो. शूलपाणीच्या जंगलात येणाऱ्या नायकाला तिथले आदिवासी लुटतात, त्याच्याजवळचं होतं नव्हतं ते सारं काढून घेतात आणि वरून हा नर्मदा मैय्याचा आदेश आहे असं सांगतात, नायक म्हणतो का असा आदेश देत असेल मैय्या ? आधीच निष्कांचंन, थकलेल्या जीवाकडून त्यांना काय मिळणार? पण जिवंत राहण्यासाठी तडफडणारा हा उपाशीतापाशी वस्त्रविहीन प्रवासी जेव्हा इथून बाहेर येईल तेव्हा `अहं ब्रह्मस्मि। ` हा त्याचा अहंकार पूर्णपणे नष्ट होईल आणि `तत् त्वं असि।` अर्थात ` ते तू आहेस` ह्या सृष्टीत जे काही दैवी आहे ते अंशरूपाने तुझ्यात आहे आणि जे तुझं आहे, तू प्राप्त केलं आहेस तेच ह्या सृष्टीत परत जाणार आहेस हे ज्ञान त्याला प्राप्त होईल. आपल्या प्रवासाच्या शेवटच्या टप्प्यात नायकाच्या मनातल्या ह्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं त्याला मिळतात, आपलं हरवलेलं मुल परत आल्यावर आई जसे त्याचे सगळे हट्ट पुरवेल तसंच त्याची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी नर्मदा मैय्या सुद्धा त्याला स्वतःच नाव सांगून दर्शन देते आणि इथे कादंबरी संपते . ही कादंबरी वाचतांना आपल्याला सुद्धा अनेक प्रश्न पडतात, इतके विविध धर्म, समाज ,पंथ, जाती ,उपजाती त्यांचे आचारविचार असणाऱ्या आपल्या देशात असं काय आहे की जे भारतीय म्हणून आपल्याला इतकी शतकं एकत्र ठेवतय, हो अगदी एक देश म्हणून अस्तित्वात येण्याच्या अधीही आपण कुठल्यातरी सुत्राने बांधलेलो होतोच ते सूत्र वरीलपैकी काहीच नव्हतं तर कादंबरीत म्हटल्याप्रमाणे ते सुत्र होतं निसर्गाचं, त्यानं सुरु केलेल्या परंपरांचं, त्यानं रुजवलेल्या संस्कृतीचं, त्यानं दिलेल्या क्षमा, दान , परतफेड ह्या संस्कारांचं, धर्म हा कधीच इथल्या लोकांसाठी महत्वाचा नव्हता धर्म म्हणजे जीवन चांगल्या तऱ्हेने जगण्यासाठी सांगितले गेलेले नियम. इतका सरळ अर्थ सांगून कादंबरीचा शेवट होतो अर्थात आपल्या मनात मात्र ती सुरुच राहते कारण चिंतन , विचार ही एक प्रक्रिया आहे आणि तेच आपल्या जीवंतपणाचं लक्षण आहे . © अश्विनी गोरे ...Read more

DECEPTION POINT
DECEPTION POINT by DAN BROWN Rating Star
Nitin Patil

एक नंबर पुस्तक आहे,त्यात एकाचा पाण्यात बर्फाच्या बुडुन मृत्यू होताना नेमकं काय होत असेल त्याचा जबरदस्त वर्णन आहे...must read, Dan brown always rocks