* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: RUCHIRA BHAG -1
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177666434
  • Edition : 54
  • Publishing Year : MARCH 1970
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 376
  • Language : MARATHI
  • Category : COOKERY, FOOD & DRINK
  • Available in Combos :RECIPES COMBO SET - 4 BOOKS
    RUCHIRA COMBO SET - 2 BOOKS
Quantity
Buying Options:
  • Ebooks:
  • Print Books:
WHEN RUCHIRA WAS PUBLISHED THERE WERE MANY WHO HAD SENT THEIR VIEWS ABOUT THIS BOOK; ONE OF THE BOOK HAD DESCRIBED KAMALABAI AS THE MOTHER INLAW WITH 1,25,000 DAUGTERSINLAW, THIS IS TRUE AS ALREADY SO MANY COPIES OF RUCHIRA HAVE BEEN SOLD. THROUGH THIS BOOK, SHE HAS TURNED THE NEWLY MARRIED GIRLS INTO EXPERT COOKS. THIS IS THE ONLY BOOK WHICH HAVE BEEN SOLD IN LAC. KAMLABAI WAS BORN AND BROUGHT UP IN VILLAGE KUNDAL IN DANDEKAR FAMILY. SHE STUDIED TILL 4TH STANDARD. SHE WAS MARRIED INTO OGALE FAMILY AT SANGLI. SHE STARTED TAKING LESSONS IN COOKERY UNDER THE ABLE GUIDANCE OF HER MOTHERIN LAW. SHE ALWAYS NURTURED THE ATTITUDE TO BE A PERFECTIONIST WHILE LEARNING A NEW DISH. SHE NEVER ALLOWED HER MORALE TO BE DOWN DURING THE PROCESS OF COOKING AND MASTERING A FOOD ITEM. SHE DID NOT JUST CONCENTRATE ON COOKING, SHE GAVE EQUAL IMPORTANCE TO PRESENTING THE ITEM WITH STYLE. HER HUSBAND`S JOB TOOK HER TO MUMBAI WHERE SHE SETTLED DOWN. MUMBAI GAVE A WIDE SCOPE TO HER COOKING SKILLS. SHE PARTICIPATED IN MANY COMPETITIONS AND WON MANY AWARDS FOR BEST DISHES AND BEST PRESENTATION. THIS GAVE HER A BOOST. SHE STARTED COOKERY CLASSES. SHE CONDUCTED CLASSES AT VARIOUS PLACES IN MAHARASTHRA. MANY LADIES WERE BENEFITTED BY HER CLASSES. SHE WAS A GUIDE AT THE S.N.D.T. UNIVERSITY IN MUMBAI. SHE CROSSED THE BOUNDARIES OF THIS NATION, SHE REACHED AUSTRALIA, THERE ALSO SHE CONDUCTED HER CLASSES. SHE WAS FELICITATED AT `ONE ARTIST: ONE EVENING` IN MUMBAI, ALONG WITH OTHER 100 UNIQUE PERSONALITIES. SHE HAS COME INTO DIRECT CONTACT THROUGH RADIO AND TELEVISION WITH MANY HOUSEWIVES. `RUCHIRA` HAS MADE HER FAMILIAR IN EVERY HOUSEHOLD. THE MARATHI PUSTAK PARISHAD HAS FELICITATED HER FOR THE TREMENDOUS SALE OF THIS BOOK. RUCHIRA IS THE HIGHEST PEAK OF HER EXPERIENCE, KNOWLEDGE AND STUDIES.
`रुचिरा` या पुस्तकावर प्रसिद्ध झालेल्या एका अभिप्रायामध्ये श्रीमती कमलाबाईंचे वर्णन ` सव्वा लाख सुनांची सासू` असे केलेले होते आणि ते सार्थही आहे. १,२५,००० पेक्षा अधिक प्रतींचा विक्रमी खप झालेल्या या एकमेव मराठी ग्रंथाच्या लेखिका यांनी खरोखरीच सव्वा लाख महिलांना सुगरण बनवलेले आहे, हे आता प्रकट सत्य आहे. कमलाबाईंचे बालपण दांडेकर घराण्यात कुंडलसारख्या खेडेगावात गेले. त्यांचे शिक्षण जेमतेम प्राथमिक इयत्ता चौथीपर्यंत झाले. विवाह होऊन त्या सांगलीच्या ओगले यांच्या घरात आल्या. आपल्या पाककलानिपुण सासूबाईकडून त्यांनी पाककलेचे धडे घेण्यास सुरुवात केली. नवनवीन पदार्थ शिकवावेत, एखादा पदार्थ बिघडला, मनाजोगता झाला नाही, तर खंत करत न बसता पुन्हापुन्हा तो अधिक चांगल्या रीतीने करून पाहावा, अशी वृत्ती कमलाबाईनी बाळगली पाककलेच्या आवडीबरोबरच त्यांना इतर कला अवगत होत्या. त्यामुळे चवदार पदार्थाना रंगतदार सजावटीची आणि कलात्मक मांडणीची जोड मिळाली.

No Records Found
No Records Found
Keywords
#MEHTAPUBLISHINGHOUSE #MARATHIBOOKS #TRANSLATEDBOOKS #ONLINEBOOKS #MARATHI RECIPE BOOK #KAMALABAIOGALE
Customer Reviews
  • Rating StarShweta Tadphale

    रुचिरा हे पाककला शास्त्राचे पुस्तक माहीत नाही असा कोणी महाराष्ट्रात तरी नसेल. स्वयंपाकाचे अगदी प्राथमिक धडे इथूनच सुरू करायचे.पहिला गुरु आई ,जिच्या हाताखाली वरकामे करून बघून आपण शिकतो.आणि नंतर साक्षात अन्नपूर्णा,कमलाबाई ओगले. प्रत्येक मराठी घरात रुचरा हे पुस्तक असते. मला आठवतंय मी वाचायला काहीच नाही म्हणून आईनी नवीनच आणलेलं हे पुस्तक टाईमपास जाणून वाचायला घेतले होते.सहज आणि सोपे पदार्थ, पारंपरिक पदार्थ अगदीच सध्या भाषेतही वरण भात ते केक पर्यंत,मस्त गाईड .सध्या घरातील वाटीचे आणि चमचा हे प्रमाण. ह्या पद्धतीने पदार्थ खूप परफेक्ट व्हायचा. मी तर लग्नात मुलींना हेच भेट द्यायचे . आज त्यांची आठवण येतेय कारण त्यांचे पुण्यस्मरण दिवस आज आहे.त्यावेळी असे धाडसी पुस्तक आणि त्याच्या अनेक वेळा झालेल्या आवृत्त्या हेच त्यांचे यश सांगतात. मी व माझ्यासारख्या अनेक जणींना सुगरण बनवल्याबद्दल खूप खूप धन्यवाद. ...Read more

  • Rating StarRama Khatavkar

    या दोनही पुस्तकांचा परिचय द्यायची खरंतर काही गरजच नाहीये. छापिल स्वरुपात आहेत, म्हणून पुस्तकं म्हणायचं, नाही तर स्वयंपाकघरात प्रयोग करणार्या प्रत्येकाला आपली आई, आजी, किंवा जवळचं कुणीतरी आधाराचं असल्यासारखं वाटतं, ही पुस्तकं घरात असली की. २८ ्या वर आवृत्या निघाल्यात. कै. कमलाबाईंची प्रस्तावना पण खूप छान आहे. त्यांनी आपल्या सासूबाईंकडून हे सगळं शिकून घेतलं. प्रत्येक पदार्थ स्वतः बनवून, चविष्ट आणि आरोग्यपूर्ण होण्यासाठी त्यात बदल करून प्रमाणं ठरवून, मगच पुस्तकात समाविष्ट केला आहे. विशेषतः पहिला भाग जास्त उपयोगी वाटतो. रोजच्या वापरातले खास मराठी वळणाचे पदार्थ , यात साध्या भाताच्या प्रकारांपासून वरण, आमट्या, भाज्या, असं सगळं आहे. जसं सांगीतलंय, अगदी तसंच करत गेलं , तर हमखास यशाची खात्रीच. स्वयंपाकघरात वावरण्याची सवय नसलेल्या नवविवाहितांना याचा उपयोग होतोच, पण अनुभवी सुगरणींना देखील यात दरवेळी काहीतरी नवीन सापडतेच. अगदी स्वयंपाकघराची नव्याने ओळख झालेल्या पुरुषांनाही यांचा आधार वाटेल. साठवणीचे पदार्थ, मधल्या वेळचे पदार्थ, मुरांबे, लोणची, अन्य प्रादेशिक पदार्थ , पक्वान्ने, उपासाचे पदार्थ असे वेगवेगळे विभाग यात आहेत. भाषा साधी, सोपी, सहज कळेल अशी. मापासाठी वाटी आणि चमचा ही व्यावहारिक साधनेच आहेत. त्यामुळे दीड इंच आलं, किंवा इतके ग्रॕम रवा,असला काटेकोरपणा नाही. हे पुस्तक मी फाटेपर्यंत वापरलं, नंतर बाईंडिंग करुन वापरलं. माझ्या आईला पण यातले खूप संदर्भ उपयोगी पडले. आता माझ्या सुनांना पण कमलाबाईंचा आधार आहे. बाजारात पाककलेची असंख्य पुस्तके उपलब्ध आहेत, पण यासम हेच. ...Read more

  • Rating StarZee Marathi

    आणि काय हवं ... प्रिया बापट `रूचिरा` बघून पुरणपोळ्या करते ... २९/०४/२०२० 👇

  • Rating StarEKATA - APRIL 2019

    स्वयंपाक घरातील नंदादीप : रुचिरा... जातीच्या सुंदरींना काहीही शोभते. पण मूळच्या सौंदर्याबरोबरच चांगल्या वस्त्रप्रावरणांची आणि अलंकाराची जोड मिळाली तर सौंदर्यात अधिक भर पडते. हे जसं खरं आहे. त्याचप्रमाणे ‘स्वयंपाकघर’ महिलेचं हक्काचं स्थान तेही शास्त्शुद्ध असलं पाहिजे. ‘सगळ्या पदार्थांनी, सोयींनी युक्त असावं.’ ही वाक्य वाचताना मनाशी म्हटलं की देवघराप्रमाणेच स्वयंपाकघराचं स्थान आहे. ही वरील वाक्य ‘रुचिरा’च्या लेखिका कमलाताई ओगले यांच्या प्रस्तावनेतील आहेत. जीवनातील आवश्यक अशा घटकातील महत्त्व जाणून ‘रुचिरा’ हे पुस्तक कमलाताईंनी लिहिलं १९७० पासून २०१४ पर्यंत त्याच्या ४२ आवृत्त्या निघाल्या. लाखो प्रतींच्या खपानंतर आजही त्याला तेवढीच मागणी आहे. सतत प्रती संपतात आणि प्रकाशकांना फोन येतात. पाककला ही नवीन नाही पण वाचनाची आवड असणाऱ्यांना कोरंकरकरीत रुचिरा दिसल्यास पूर्ण वाचून बाजूला ठेवण्याव्यतिरिक्त गत्यंतर नाही. असे वाटते. नुकतेच खूप वर्षांनी हे पुस्तक ग्रंथच म्हणा हवंतर. माझ्या नजरेसमोर आला आणि पूर्ण फडशा पाडून बाजूला ठेवला. चिंतन करावे असाच विषय वाटला. तसं हे पुस्तक आणि कमलाताई ओगले कोणालाच नवीन नाहीत, पण ट्रंकेतील पैठणी किंवा लग्नातील शालू दिसला तर पटकन बाजूला ठेवला जात नाही. ४०-५० वर्षांपूर्वी नव्या सुनांना परदेशी जाणाऱ्या मुला-मुलींना हे पुस्तक म्हणजे वरदान होते. फोडणी कशी करावी? इथपासून मसाल्याची ओळख, भाज्या, कोशिंबिरी-चटण्या, वडे, फराळाचे पदार्थ वाटी चमच्याच्या अंदाजाने तसेच विविध मापाने कसे घ्यायचे हे विस्तारितपणे त्यात लिहिले आहे. सासूबाईंच्या शिकवणीमुळे मार्गदशनामुळे बाराव्या वर्षी लग्न करून आलेल्या कमलाताईंनी स्वयंपाकाच्या विषयात खूप प्रगती केली. हाताला चव असल्याने प्रत्येक पदार्थाची गोडी रुचकर असे. लाखो सुनांनी सासू म्हणून त्यांना गौरविले आहे. चौथी शिकलेल्या कुंडल (किर्लोस्करवाडी) येथून आलेल्या या महिलेने अतोनात प्रगती केली. नवीन सुनांना सुखी स्वयंपाकाचा कानमंत्र दिला आणि कुटुंब सुखी समाधानी झाले. आपले पाककलेतील ज्ञान पुस्तक रूपाने प्रसिद्ध केल्यास आपल्या अनुभवाची शिदोरी सर्वांनाच देता येईल हा विचार करून पुस्तकप्रपंच केला, असं त्यांनी लिहिलंय आणि त्यांच्या एवढ्या आवृत्त्या, लाखोंवर गेलेला खप हे काही त्यावेळी ध्यानी नव्हते. सांगली, बेळगांव, जळगांव, मुंबई, पुणे अशा विविध ठिकाणी पतीच्या बदलीमुळे राहावे लागले. त्यामुळे विविध ठिकाणी त्यांना प्रोत्साहन मिळत होते. मुंबईच्या वनिता समाजमध्ये दरवर्षी बक्षिसे मिळवत त्याच ठिकाणी कार्यकारिणीवर सुद्धा त्यांनी पद गाजविले. सासऱ्यांच्या आग्रहामुळं सांगलीच्या राणीबरोबर बॅडमिंटन ब्रिज खेळण्याची संधी मिळाली. धडाडीचा स्वभाव असल्यामुळे सतत काहीतरी नवीन करावे असा ध्यास होता. महिलांना स्वयंपाकाचे धडे देत क्लासेस घेणे, परदेशात क्लासेस घेणे, व्याख्याने देणे, असे करीत त्यातून मिळालेला पैसा स्वा. सावरकरांच्या निधीला त्या देत असत. टीव्हीवर पहिली मुलाखत देताना कुटुंबात सगळ्यांना वाटत होते त्या काय बोलतील? पहिलीच मुलाखत यशस्वी झाली. ऑस्ट्रेलियातील त्यांचे चिरंजीव श्री. अरुण ओगले व सून रोहिणी ओगले यांच्याकडून त्यांची बरीच माहिती मिळाली. सिडनी येथे त्यांनी महिलांना पाककलेबाबत खूप छान व्याख्यान दिले, की महिला आजही त्यांनी सांगितल्याप्रमाणे पदार्थ तयार करतात. आईच्या हाताला प्रचंड चव होती. त्यामुळे काही केले तरी आम्हा सगळ्यांना ते खूप आवडायचे असे श्री. ओगले सांगतात. पुस्तक प्रपंच करताना सामाजिक भानही त्यांना होते. विविध संस्थांना त्या मदत करीत होत्या. घरातून पती, थोरले चिरंजीव विश्वनाथ आणि दोन्ही सुना त्यांच्या सासूबाई या सगळ्यांचे माझ्या यशात खूप मोठे स्थान आहे. असंही कमलाताईंनी प्रस्तावनेत नमूद केलेले आहे. भाषेचं शुद्धीकरण त्याची व्यवस्था कुटुंबातील प्रत्येकाने केली आहे. हे त्या आग्रहपूर्वक सांगतात. किर्लोस्कर प्रकाशनातर्फे प्रथम बऱ्याच आवृत्त्या प्रकाशित झाल्यानंतर आता बरीच वर्षे पुण्यातील नामवंत अशा ‘मेहता पब्लिशिंग हाऊस’कडे ही प्रकाशनाची धुरा आहे आणि आजही यशस्वीरीत्या त्याचे काम आनंदपूर्वक होत आहे. मसाले - फोडणीपासून विविध प्रकारच्या विविध पद्धतीने भाज्या, उसळी, कोशिंबिरी, पोळ्या, वड्या, लाडू यांची प्राथमिक तयारीपासून यात माहिती दिली आहे. महाराष्ट्रीय बंगाली, पंजाबी, कर्नाटकी, कोकणी या सर्व प्रांतांच्या पदार्थांची माहिती दिली आहे. पान वाढताना कसे वाढावे? पदार्थांचे सुशोभिकरण कसे करावे? विडा कसा बांधवा? किती प्रकारची पाने करता येतात. खमंग सुपारी-मसाला सुपारी-मुखशुद्धी ही साधी दिसणारी पण महत्त्वाची गोष्ट याबाबत खुलासेवार माहिती आहे. कृतीची माहिती खुलासेवर दिली आहे. संसार सुखी व्हावा अशी प्रत्येकाचीच इच्छा असते. खवय्या असलेल्या नवऱ्याला, मुलांना चांगला स्वयंपाक करून सुखी करण्यासाठी ‘रुचिरा’ हे मार्गदर्शक आहे. ट्विटर, फेसबुक, व्हाट्सअप या सगळ्या आधुनिक तंत्रज्ञानाने लोकांना माहिती मिळते पण ज्ञानेश्वरी, श्यामची आई, गड आला पण सिंह गेला, या ग्रंथाच्या लाखो प्रतींच्या खपांप्रमाणेच हे ‘रुचिरा’ त्याच रांगेत असावे ही वैशिष्ट्यपूर्ण बाब आहे. – मनिषा लोणकर ...Read more

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review
PLEASE SEND YOUR AUDIO REVIEW ON editorial@mehtapublishinghouse.com

Related Books

People Who Bought This Item Also Bought

Latest Reviews

ASHI MANASA : ASHI SAHASA
ASHI MANASA : ASHI SAHASA by VYANKATESH MADGULKAR Rating Star
Krishna Diwate

सुलभा प्रभुणे कोवळे दिवस, सत्तांतर, करूणाष्टके अशी अनेक पुस्तके लिहिणारे, जंगल वाटांबद्दल अतिशय आत्मीयतेने लिहिणारे व्यंकटेश माडगूळकर यांची वेगळी ओळख करुन द्यायला पाहिजे असे अजिबात नाही. कॉलजच्या त्या अधाशासारख्या वाचण्याच्या वयात माडगूळकर एकदा हातातपडल्यावर आपण त्यांच्या लेखनाच्या प्रेमात कधी पडलो हे समजतच नाही. अतिशय बारकाईने केलेले निरिक्षण, प्रत्येक अनुभव अतिशय मनापासून घेतलेला, अतिशय साधी सरळ पण थेट हृदयाला हात घालणारी त्यांची भाषा, ह्या त्यांच्या सगळ्याच गोष्टी अतिशय सुरेख आहेत. त्यांनीच लिहिलेले हे आणखी एक पुस्तक म्हणजे अशी माणसे : अशी साहसं. माडगूळकर स्वतः कायमच वेगळ्या वाटांनी चालत राहिले. त्यामुळे स्वतःच्या पावलांनी नव्या वाटा पाडणारे, कितीही कष्टदायक प्रवास असला तरी आपल्याला हवे ते मिळविण्याचा ध्यास घेतलेली माणसे हा त्यांच्या आवडीचा भाग. अशा अनेक लोकांची पुस्तके त्यांच्या संग्रहात असल्याने त्यांच्या वर वेळोवेळी लेख लिहिले. ते वाचकांना अतिशय भावले. त्यामुळे ही पुस्तके कुठे मिळतील? लेखकांबद्दल अधिक माहिती विचारणारे प्रश्न वाचक करत असत. तेव्हा श्री. ह.मो. मराठे हे किर्लोस्कर मासिकाचे संपादन करत होते. त्यांनी माडगूळकरांना अशा साहसी संशोधकांवर लेख लिहिण्याची विनंती केली. त्यानुसार सामान्य वाचक, वन्य प्राण्यांवर प्रेम करणार्‍या, वेगळेच साहस करण्याची आवड असणार्‍यांना ओळख व्हावी म्हणून हे लेख लिहिले आहेत. ह्या पुस्तकात एकूण 8 लेख आहेत. जिम कॉर्बेट, सलीम अली, जेन गुडाल, फर्ले मोवॅट, मारूती चितमपल्ली वगैरे नावे आपल्या सर्वांच्याच परिचयाची आहेत. पण तरीही सगळेच फक्त जंगलात हिंडणारे नाहीत. तर नाईल नदी एकट्यानेच पार करणारा कूनो स्टुबेन आहे, सिंदबादसारखा सात सफरी करणारा टिम सेव्हरिन आहे. प्रत्येकाची गोष्ट वेगळी, प्रत्येकाचे त्यामागची कारणे वेगळी पण झपाटलेपण हे सगळ्यांमध्ये सारखॆच आहे. आपण एखादी अत्यंत अवघड गोष्ट ठरविणे आणि मग त्याचा न कंटाळा करता पाठपुरावा करणे हे सोपे नाही. ते ‘येरा गबाळ्याचे काम’ नाही. पहिला लेख टिम सेव्हरिनवरचा आहे. स्वतः आयरिश. भूगोल विषयाचा अभ्यासक, त्याने सिंदबादच्या सात सफरी वाचल्यावर ह्या गोष्टी खर्‍या आहेत का हे शोधण्यासाठी वयाच्या बेचाळीसव्या वर्षी आपणही असा प्रवास करू या हे ठरविले. त्याप्रमाणे तयारीला लागला. त्यासाठी त्याने नवव्या शतकातील जहाजे कशी असत, अरबी व्यापाराचे स्वरुप काय होते हे सर्व अभ्यासायला सुरुवात केली.बरीच शोधाशोध केल्यावर त्याला सोळाव्या शतकाच्या सुरुवातीचा नकाश मिळाला. एकही खिळा ना वपरता अरबी जहाजे तयार होत असत ही माहीती मिळल्यावर तो त्याच्या शॊधासाठी ओमानला गेला. बरेच निरिक्षण केले. या मध्ये बहुधा त्याची इच्छाशक्ती फार जबर असणार त्यामुळे ओमानच्या सुलतानाने ह्या त्याच्या संपूर्ण सफरीचा खर्च करण्याची तयारी दाखवली. मग तिथंपासून ते जुन्या पध्दतीने जहाज बांधणे व ते प्रत्यक्ष पाण्यात उतरवणे हा अतिशय रोमहर्षक प्रवास पुस्तकातूनच वाचायला हवा. नंतर त्या सोहर जहाजातून पुढचा केलेला प्रवास हा खरोखरच सिंदबादच्या सफरीइतकाच विलक्षण आहे. 3 नोव्हेंबर 1980 ला निघालेले जहाज 1 जुलैला 1981 ला चीनला पोहचले. ‘द सिंदबाद व्हॉयेज’ हे प्रवासवृत्तावर लिहिलेले टिम सेव्हरिनचे पुस्तक 1982 मध्ये प्रसिध्द झाले. ते मोठ्या आकाराचे व 20 पानांचे आहे. त्याचा संक्षिप्त अनुवाद म्हणजे हा पहिला लेख आहे. त्यानंतरचा लेख चिंपाझींचा अभ्यास करून पीएच.डी मिळवलेल्या जेन गुडाल बद्दल आहे. पण तिने पुढे ह्युगो ह्या छायाचित्रकाराशी लग्न केल्यावर दोघांनी मिळून टांझानियातील गोरोंगारो इथे राहून रानकुत्री, तरस, कोल्ही यांचा अभ्यास केला. त्यावर ‘इनोसंट किलर्स’ हे पुस्तक लिहिले त्याची ओळख ह्या लेखातून करून दिली आहे. त्यांनी बरोबर आपला नऊ महिन्यांचा मुलगा नेला होता. हे वाचताना आपल्याच छातीत धडधडायला लागते. दोघांनी केलेले निरिक्षण, न कंटाळता तासनतास बारकाईने पहाण्यात घालवलेले दिवस हे वाचताना तर थक्कच व्हायला होते. इतक्या लहान मुलाला सोबत घॆऊन जंगलात राह्यचे हे सुध्दा आपल्या सारख्यांना किती कठीण वाटते मग अशा कोणत्या प्रेरणांमुळे असे साहस करावेसे वाटते हे कळत नाही. पुढचा लेख ‘हरिण पारधी’ नावाचा असून तो फर्ले मोवॅट बद्दल आहे. त्याने उत्तरध्रुवाकडील ओसाड प्रदेशात केलेला प्रवास ही एक अदभूत वाटावी अशी कथा आहे. मूळ पुस्तक 1952 मधले आहे. 1935 मध्ये फर्ले जेव्हा पंधरा वर्षांचा होता तेव्हा आपल्या काका बरोबर त्याने आर्क्टिकचा पहिला प्रवास केला होता. तेव्हा त्याने रेल्वेने जाताना अर्धामैल रुंदी असलेला आणि सुमारे तासभर संथ गतीने रेल्वे रूळ ओलांडून पलिकडे जाणारा कॅरिबू हरिणांचा कळप पाहिला. त्याची आठवण त्याच्या मनातून कधीच पुसली गेली नाही. पण त्यानंतर 1946 मध्ये सक्तीने सैनिक म्हणून महायुध्दात सामिल व्हावे लागले, त्यामध्ये भयंकर संहार पाहिल्यावर युध्द संपल्यावर आता कुठेतरी शांत ठिकाणी जावे म्हणून तो परत 1947 मध्ये अगदी जुजबी तयारी करून हडसन बे च्या किनार्‍यावरच्या चर्चील बंदरावर रेल्वेने गेला. नंतर तिथून तो बॅरन्स येथे संशोधनासाठी गेला. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थित तो तिथे काही काळ राहून एस्किमो लोकांचा इतिहास शिकला,त्यांची भाषा शिकला, त्यांच्या देवदेवता त्यांच्या ष्रध्दा , सुख-दुःख, त्यांच्या समस्या याबद्दल त्याने आपल्या पुस्तकात अतिशय प्रभावी वर्णन केले आहे. ते पुस्तक म्हणजे The country of the people of the deer. पुस्तकाविषयी माडगूळकरांनी अतिशय रसाळ भाषेत, प्रेमाने लिहिले आहे. खरंतर यावर आपण ही ते मूळ पुस्तकच वाचलं पाहिजे अगदीच शक्य नसेल तर निदान व्यंकटेश माडगूळकारांनी सविस्तरपणे करून दिलेला हा परिचय तरी वाचलाच पाहिजे. ह्याच फर्ले मोवॅट बद्दल अजून दोन दिवसांनी आपण परत वाचणार आहोत. ‘हत्तींच्या कळपात’ ह्या लेखात ओरिया या विलक्षण तरूणीची कहाणी आहे. ती आफ्रिकेतील जंगली हत्तींच्या कळपात चार-पाच वर्षे राहिली. टांझानियातील मन्यारा नॅशनल पार्कमध्ये जिथे 450 हत्ती, सिंह, मस्तवाल रानरेडे, म्हशी होत्या विषारी सर्प होते अशा ठिकाणी राहिली तिथेच जोडीदार मिळाला, ती आईही झाली. ह्या सगळ्या जगावेगळ्या अनुभवांचे चित्रण तिने आपल्या वाचकांसाठी केले आहे. तिचे अनुभव वाचता वाचताना आपल्या तोंडाचा विस्फारलेला ‘आ’ खरोखरच मिटत नाही. कशी ही जगावेगळी माणसे असतील!! दोन तीन महिन्याच्या लहान बाळाला पाठीला बांधून हिंडणारी, अनेक प्राणी सहजपणे पाळणारी, हत्तींबद्दल अतिशय प्रेम असणारी, त्यांच्यांशी मैत्री करणारी अशी तिची विलक्षण रुपे म्हणजे थक्क करणारी आहेत. हे जोडपे तिथे पाच वर्षे हत्ती सोबत राहिले. हत्तींचा सखॊल अभ्यास केला, शंभरहून अधिक हत्तींशी मैत्री केली. अनेक चित्तथरारक अनुभवांना सामोरे गेले. वाचताना तो थरार आपल्याला केवळ शब्दांतून ही जाणवतो. जिम कॉर्बेट् या धाडशी शिकार्‍यावर माडगूळकरांनी लिहिलेला लेख तर अप्रतिम आहे. जिम कॉर्बेट् च्या पुस्तकातून म्हणजे मॅन इटर्स ऑफ कुमाऊं, मॅन इटींग लेपर्ड ऑफ रुद्रप्रयाग, माय इंडीया अशा अनेक पुस्तकातून आपल्याला त्याचा परिचय तर झालेला आहेच. जिम कॉर्बेट् हा निष्णात शिकारी असूनही सहृदय होता. शेवटपर्यंत तो एकटाच राहिला, तो कधीच पोशाखी बनला नाही, तो अक्षरशः आदिवासींसारखेच आयुष्य जगला. अतिशय काटक असलेला जिम निरिक्षण करण्यात निष्णात होता, तो जंगलात असताना कोणत्याही डबक्यातील पाणी न शंका बाळगता पीत असे. लेखक म्हणून जागतिक कीर्ती मिळवून दिलेली त्याची पुस्तके त्याने केवळ स्मरणावर लिहिली आहेत. त्याने कधीच त्याच्यासाठी डायरी ठेवून त्याच्या नोंदी केल्या नाहीत. आपल्या हयातीत त्याने एकूण पंचेचाळीस नरभक्षक वाघ मारल्याची नोंद आहे. कुमाऊ आणि गढवाल इथल्य़ा लाखो लोकांची त्याने मरणाच्या भयानक भीतीपासून सुटका केली. पण असे असले तरी जंगलाला आग लावणे, पाण्यावर बसून शिकार करणे, कारण नसताना जनावर मारणे या गोष्टीचा त्याला अतिशय राग होता. तो शिकारी असला तरीही निसर्गाचा समतोल बिघडणार नाही इतकीच शिकार करणारा, नियम पाळणारा शिकारी होता. शाळा, कॉलेज, हॉस्पिटल अशा ठिकाणी तो जंगलावर व्याख्याने देत असे. त्यामध्ये तो जंगलातील जनावरे कोणता आवाज काढून एकमेकांशी बोलतात, वाघ उठला की पाखरं कसे इशारे देतात ह्याचे प्रात्यक्षिक तो दाखवे. वाघ झाडाझुडूपात दिसेनासा होताना त्याचे आवाज कसे बदलत जातात हे तो दाखवत असे. पण व्याख्यानाच्या शॆवटी वने, आणि त्यातील जीव यांचा संभाळ करणे आपल्या सगळ्याच्या हिताचे आहे हे तो आवर्जून सांगत असे. तराईतील प्राण्यांची, पक्ष्यांची छायाचित्रे त्याने काढली आहेत. तोंडाने आवाज काढून वाघाला जवळ बोलावायचे विलक्षण कसब त्याच्याकडॆ होते. 1955 मध्ये प्रसिध्द झालेले ‘ट्री टॉप्स’ हे त्याचे शेवटचे पुस्तक. पुस्तकाच्या शेवटी पक्षीतज्ञ डॉ. सलीम अली आणि मारूती चितमपल्ली यांच्या वरचे दोन छोटे लेख आहेत. सगळेच लेख आपल्याला भारावून टाकणारे. कोणत्या मूशीतून अशी माणसे जन्माला येत असतील. अशी कोणती प्रेरणा असेल की ज्यामुळे ती असे आपल्या दृष्टीने वेडे साहस करायला धजत असतात, आपल्या सारख्यांना हे कळणं ही कठीण आहे आणि जरी कळले तरी आपली रोजची रुळलेली वाट सोडून आपण अशा अनवट वाटांवर जायला तयार तरी होऊ का? असे अनेक प्रश्न आपल्या मनात नक्कीच तयार होतात हीच त्या पुस्तकाची ताकद आहे असे मला वाटते. ...Read more

MAHASAMRAT ZANZAVAT
MAHASAMRAT ZANZAVAT by VISHWAS PATIL Rating Star
वाचक

🚩शिवजयंतीच्या हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा🚩 महासम्राट या सिरीज मधील खंड पहिला झंजावात आज वाचून पूर्ण झाला. विश्वास पाटील यांचे संभाजी वाचले होते तेव्हा मला वाटून गेले होते की याच लेखकांनी शिवरायांबद्दल पण लिहिले पाहिजे. मध्यंतरी ही जेव्हा बातमी कळली तव्हा खूप आनंद झाला. छत्रपती शिवरायांवरील अशा मालिकेची मराठीत नितांत आवश्यकता होतीच. पुस्तक सुरू होते ते थोरले महाराज शहाजीराजे यांच्या घोडदौडीपासून. अधे-मध्ये भोसले परिवाराचा इतिहास सुद्धा अनुभवायला मिळतो. दख्खन मध्ये वावरत असणाऱ्या जुलमी परकीय सत्ता त्यांनी ,माजवलेला हल्लकल्लोळ शहाजी महाराज यांची धावपळ येणारे कठीण प्रसंग यानंतर वाचक प्रवेश करतो तो छत्रपती शिवरायांच्या आयुष्यात. प्रतिकूल परिस्थितीत झालेला जन्म बंगलोर मधील दिवस पुण्यातील दिवस स्वराज्य स्थापना लोकप्रशासन. उत्तम करव्यवस्था सैनिकांचे प्रशिक्षण या बाबी हायलाईट केलेल्या आहेतच शिवाय पाठ्यपुस्तकातून वगळलेले अनेक प्रसंग संदर्भ या पुस्तकात वाचायला मिळतात पुरंदर बद्दलचे वेगळे संदर्भ त्यांचे महत्त्व जावळीचे प्रकरण आणि पुस्तकाचा शेवट होतो तो अफजलखानाचा वध या प्रकरणाशी. यानंतर आता याच सिरीजचा दुसरा खंड Rankhaindal वाचणार आहे. ऐतिहासिक पात्रे त्यांचे वर्णन आजूबाजूचा परिसर आणि घटना लेखकांनी जिवंत केल्या आहेत. त्यामुळे इतिहासाचा रियल आस्वाद घ्यायची संधी मिळते ...Read more