* Front & back cover images are for illustration purposes only and the price of book is sold separately.
  • Original Book Title: NATH HA MAZA
  • Availability : Available
  • ISBN : 9788177665635
  • Edition : 10
  • Weight : 0.00 gms
  • Pages : 440
  • Language : MARATHI
  • Category : AUTOBIOGRAPHY
  • Available in Combos :KANCHAN GHANEKAR 2 BOOKS COMBO
Quantity
`Nath Haa Mazha` is one of the very few, thoroughly engaging biographies that also qualifies as a memoir. A transparent account of a fantastic dentist-turned-actor Dr.Kashinath Ghanekar, lovingly penned by his wife Kanchan Ghanekar nee` Chavan. Daughter of Sulochana, the grand dame of Marathi cinema, Kanchan was a mere girl of 15 when she fell head-over-heels in love with Dr. Ghanekar, who was then in his 30s. A mesmerising narration of the joys and pains of unconventional love, the book is not just a soliloquy of what transpired in Kanchan and Ghanekar`s love life in those two decades. Kanchan has stayed true to a biographer`s responsibility by also laying out the career trajectory of her lover-turned-husband who remained a superstar of Marathi theatre and cinema till his last breath. It gives a riveting glimpse into what made this actor extraordinaire cum enfant terrible of the Marathi theatre sphere, such an irresistible persona. This mesmerising story of Kachan Ghanekar has also been adopted as a major film in Marathi titled as ‘Ani Dr.Kashinath Ghanekar’which was a blockbuster of 2018. Prominent actor Subodh Bhave portrait Dr.Kashinath Ghanekar in the film.
नाथ हा माझा हे व्यक्तिचरित्राच्या धाटणीत लिहिलं गेलेलं विलक्षण आत्मकथन आहे. एका डॉक्टरचं वैद्यकीय पेशाला बगल देत सिनेमाच्या रूपेरी पडद्याला आपलंसं करणं आणि त्यासाठीचा त्याचा संघर्ष यांचं पारदर्शी चित्रण कांचन घाणेकर यांनी मांडलं आहे. तीस वर्षीय डॉ.काशिनाथ घाणेकर आणि त्यांच्या प्रेमात आकंठ बुडालेली पंधरा वर्षीय कांचन यांची ही प्रीतीगाथा आहे. कांचन आणि डॉ. घाणेकर यांच्यात दोन दशकं फुललेल्या प्रेमाच्या अंकुराची ही गोष्ट बहुआयामी स्त्री-पुरुष नातेसंबंध आणि तथाकथित चौकटीबाहेरच्या नात्यांबाबतची सामाजिक मानसिकता यावरही प्रकाश टाकते.एका नायकाच्या जडणघडणीचा काळ ते उतरणीचा काळ, त्यातली घालमेल, तडफड यांचं हृदयस्पर्शी चित्रण यात अनुभवायला मिळतं. डॉ. घाणेकर यांचं हे चरित्र मराठी सिनेसृष्टीलाही प्रेरणादायी ठरलं. या पुस्तकावर आधारित ‘आणि डॉ. काशिनाथ घाणेकर’ हा चित्रपट प्रदर्शित झाला असून 2018 सालचा हा सर्वाधिक लोकप्रिय चित्रपट ठरला आहे.
Keywords
#KASHINATH GHANEKAR #KANCHAN GHANEKAR#SULOCHANA DIDI#PRABHAKAR PANSHIKAR#BHALJI PENDHARKAR#VAIRKAR#VASANT KANETKAR #RAYGADALA JENVHA JAG YETE #ASHRUNCHI ZALI FULE #HA KHEL SAVALYANCHA #MARATHA TITUKA MELAVAVA#GARAMBICHA BAPU #MADHUCHANDRA#ANANDI GOPAL #SRIRAM LAGOO#ANI DR KASHINATH GHANEKAR# #काशिनाथ घाणेकर#कांचन घाणेकर#सुलोचना दीदी#प्रभाकर पणशीकर#भालजी पेंढारकर #वाईरकर#वसंत कानेटकर#रायगडाला जेव्हा जाग येते#अश्रूंची झाली फुले#हा खेळ सावल्यांचा#मराठा तितुका मेळवावा#गारंबीचा बापू #मधुचंद्र#आनंदी गोपाळ#श्रीराम लागू#आणि डॉ काशिनाथ घाणेकर#
Customer Reviews
  • Rating StarManisha Sanndip

    शब्द अपुरे पडावे अशी बुद्धिमत्ता, सौंदर्याने लाजावे असे राजबिंडे रूप, कलेने पायाशी लोळण घ्यावी अशी अभिनय क्षमता..भारदस्त आवाजाची देणगी लाभलेले नाव एव्हाना आपल्या लक्षात आलेच असेन डॉ. काशिनाथ घाणेकर... निळ्या डोळ्यांची जादू कशी झाली ते सांगत आहेत त्याच्या पत्नी कांचन काशिनाथ घाणेकर... तर आजचा अभिप्राय "नाथ हा माझा.. या पुस्तकासाठी... खूप दिवसांपासून डॉ. काशिनाथ घाणेकरांबद्दल चर्चा सुरु होतीचं त्यांच्या जीवनपटावर आधारित चित्रपटामुळे....पण त्यांना अधिक जाणून घेण्यासाठी"नाथ हा माझा " उत्तम पर्याय आहे... डॉ. काशिनाथ घाणेकर एक असा अभिनेता ज्याने अभिनय स्वतःच्या अंगाअंगात मुरवून घेतला होता..पहिली पत्नी इरावती या निष्णात स्त्री रोग तज्ञ होत्या पण तरीही मातृत्वा पासून वंचित.. घाणेकरांना लहान मुलांची प्रचंड आवड पण इरावती बाईनंचा दत्तक मुलाला विरोध...घाणेकरांनी मग स्वतः ला अभिनयात झोकून दिले.. रायगडाला जाग येते यात त्यांनी केलेली संभाजी महाराजांची भूमिका लोकांनी अक्षरशः डोक्यावर घेतली..याच नाटकाच्या निमित्ताने सुलोचना चव्हाण यांची एकुलती एक कन्या कांचन यांच्याशी ओळख झाली... कांचन याना घाणेकरांबद्दल ओढ निर्माण झाली... घाणेकरणाचा अभिनय,सौन्दर्य, निळे डोळे अन भारदस्त आवाज यामुळे त्या प्रभावित झाल्या.. सततच्या भेटीचे रूपांतर प्रेमात झाले, त्यावेळी त्या अवघ्या चौदा वर्षांच्या होत्या..घाणेकरांहून पंधरा वर्षांनी लहान...हळु हळु ही बातमी सुलोचना बाई पर्यंत पोचली, कोवळ्या वयातील प्रेम म्हणून घरच्यांकडून त्याला विरोध होताच त्यानंतर मात्र त्यांना घाणेकरांना भेटणे, बोलणे, त्यांची नाटकें पाहणे यावर बंदी घालण्यात आली.. यश अपयश पचवत घाणेकरांचा प्रवास सुरु होता त्यात त्यांना असलेली व्यसने अधिक प्रमाणात उफाळून येऊ लागली.. दारू मुळे त्यांच्या आवाजावर परिणाम होऊ लागला त्यामुळे त्यांना नाटकात काम करणे ही जमेनासे होऊ लागले चांगल्या भूमिका त्यांना दुरावत चालल्या... अनेक स्रियांसोबत असलेले प्रेमसंबंध आणि दारू यामुळे इरावती बाईंनी त्यांच्यापासून घटस्फोट घेतला.. या घटनेने ते अजूनच कोलमडून पडले..तरीही कांचन यांचे प्रेम तसूभरही कमी झाले नसल्या कारणामुळे शेवटी घरातून त्यांच्या लग्नाला संमती मिळाली अन त्या छत्तीस वर्षाच्या आणि घाणेकर एकावन्न वर्षाचे असताना त्यांचे लग्न झाले.. वाढत्या वयाचा विचार करून त्यांनी मुलं न होऊ देण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांचे स्वप्न सत्यात उतरू शकले नाही... लग्नाच्या दहा दिवसातच कांचन याना त्यांच्या अतिरेकी दारू, लोकांसोबत उद्धट वागणे, राग चिडचिड याचा प्रत्यय येऊ लागला अन त्यांनी सुलोचनाबाईनं कडे जाण्याचा निर्णय घेतला..हे पुस्तकं फक्त जिवन चरित्र नसून एक शिकवण आहे.कुठल्याही गोष्टीचा अतिरेक माणसाला शेवटी नेस्तनाबूत करू शकतो... कोणत्याही गोष्टीत टोकाची भूमिका घेणारा स्वभाव आणि व्यसन या दोन गोष्टीनी घाणेकरांना असामान्यातून सामान्य लोकात आणून बसवले ही गोष्ट ही त्यांच्या पचनी पडली नाही.. सतत यशाच्या शिखरावर असणाऱ्या कलाकाराला अपयश पचवता आले नाही...पु. ल. यांनीसुद्धा यां पुस्तकात डॉ. घाणेकर यांच्या बद्दल विलक्षण मत नोंदवले आहे पुस्तकं वाचताना तुमच्या लक्षात येईनचं ते... कांचन घाणेकरांचे प्रेम,संसार कथा,व्यथा आणि काशिनाथ घाणेकरणाचा रंगभूमी प्रवास ते शेवट जाणून घेण्यासाठी हे पुस्तकं नक्की वाचा...मी वाचत असलेली ही पुस्तकाची तिसरी आवृत्ती असून याचे प्रकाशन मेहता पब्लिकेशन ने केले आहे.. पुन्हा नवीन पुस्तकासह आपल्याला लवकरच भेटेन... धन्यवाद.. ...Read more

  • Rating StarAbhay Kulkarni

    मस्त पुस्तक आहे. एखाद्या व्यक्तीला आहे तशी संपूर्णपणे स्विकारणे याचे उत्तम उदाहरण.

  • Rating StarJayashri Pol

    मी खूप वेळा वाचलं ..चरित्र नसून शिकवण आहे.

  • Rating StarManisha Sandip

    शब्द अपुरे पडावे अशी बुद्धिमत्ता, सौंदर्याने लाजावे असे राजबिंडे रूप, कलेने पायाशी लोळण घ्यावी अशी अभिनय क्षमता..भारदस्त आवाजाची देणगी लाभलेले नाव एव्हाना आपल्या लक्षात आलेच असेन डॉ. काशिनाथ घाणेकर... निळ्या डोळ्यांची जादू कशी झाली ते सांगत आहेत त्याच्या पत्नी कांचन काशिनाथ घाणेकर... तर आजचा अभिप्राय "नाथ हा माझा.. या पुस्तकासाठी... खूप दिवसांपासून डॉ. काशिनाथ घाणेकरांबद्दल चर्चा सुरु होतीचं त्यांच्या जीवनपटावर आधारित चित्रपटामुळे....पण त्यांना अधिक जाणून घेण्यासाठी"नाथ हा माझा " उत्तम पर्याय आहे... डॉ. काशिनाथ घाणेकर एक असा अभिनेता ज्याने अभिनय स्वतःच्या अंगाअंगात मुरवून घेतला होता..पहिली पत्नी इरावती या निष्णात स्त्री रोग तज्ञ होत्या पण तरीही मातृत्वा पासून वंचित.. घाणेकरांना लहान मुलांची प्रचंड आवड पण इरावती बाईनंचा दत्तक मुलाला विरोध...घाणेकरांनी मग स्वतः ला अभिनयात झोकून दिले.. रायगडाला जेंव्हा जाग येते यात त्यांनी केलेली संभाजी महाराजांची भूमिका लोकांनी अक्षरशः डोक्यावर घेतली..याच नाटकाच्या निमित्ताने सुलोचना लाटकर चव्हाण यांची एकुलती एक कन्या कांचन यांच्याशी ओळख झाली... कांचन याना घाणेकरांबद्दल ओढ निर्माण झाली... घाणेकरणाचा अभिनय,सौन्दर्य, निळे डोळे अन भारदस्त आवाज यामुळे त्या प्रभावित झाल्या.. सततच्या भेटीचे रूपांतर प्रेमात झाले, त्यावेळी त्या अवघ्या चौदा वर्षांच्या होत्या..घाणेकरांहून पंधरा वर्षांनी लहान...हळु हळु ही बातमी सुलोचना बाई पर्यंत पोचली, कोवळ्या वयातील प्रेम म्हणून घरच्यांकडून त्याला विरोध होताच त्यानंतर मात्र त्यांना घाणेकरांना भेटणे, बोलणे, त्यांची नाटकें पाहणे यावर बंदी घालण्यात आली.. यश अपयश पचवत घाणेकरांचा प्रवास सुरु होता त्यात त्यांना असलेली व्यसने अधिक प्रमाणात उफाळून येऊ लागली.. दारू मुळे त्यांच्या आवाजावर परिणाम होऊ लागला त्यामुळे त्यांना नाटकात काम करणे ही जमेनासे होऊ लागले चांगल्या भूमिका त्यांना दुरावत चालल्या... अनेक स्रियांसोबत असलेले प्रेमसंबंध आणि दारू यामुळे इरावती बाईंनी त्यांच्यापासून घटस्फोट घेतला.. या घटनेने ते अजूनच कोलमडून पडले..तरीही कांचन यांचे प्रेम तसूभरही कमी झाले नसल्या कारणामुळे शेवटी घरातून त्यांच्या लग्नाला संमती मिळाली अन त्या छत्तीस वर्षाच्या आणि घाणेकर एकावन्न वर्षाचे असताना त्यांचे लग्न झाले.. वाढत्या वयाचा विचार करून त्यांनी मुलं न होऊ देण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांचे स्वप्न सत्यात उतरू शकले नाही... लग्नाच्या दहा दिवसातच कांचन याना त्यांच्या अतिरेकी दारू, लोकांसोबत उद्धट वागणे, राग चिडचिड याचा प्रत्यय येऊ लागला अन त्यांनी सुलोचनाबाईनं कडे जाण्याचा निर्णय घेतला..हे पुस्तकं फक्त जिवन चरित्र नसून एक शिकवण आहे.कुठल्याही गोष्टीचा अतिरेक माणसाला शेवटी नेस्तनाबूत करू शकतो... कोणत्याही गोष्टीत टोकाची भूमिका घेणारा स्वभाव आणि व्यसन या दोन गोष्टीनी घाणेकरांना असामान्यातून सामान्य लोकात आणून बसवले ही गोष्ट ही त्यांच्या पचनी पडली नाही.. सतत यशाच्या शिखरावर असणाऱ्या कलाकाराला अपयश पचवता आले नाही...पु. ल. यांनीसुद्धा या पुस्तकात डॉ. घाणेकर यांच्या बद्दल विलक्षण मत नोंदवले आहे पुस्तकं वाचताना तुमच्या लक्षात येईनचं ते... कांचन घाणेकरांचे प्रेम,संसार कथा,व्यथा आणि काशिनाथ घाणेकरणाचा रंगभूमी प्रवास ते शेवट जाणून घेण्यासाठी हे पुस्तकं नक्की वाचा...मी वाचत असलेली ही पुस्तकाची तिसरी आवृत्ती असून याचे प्रकाशन मेहता पब्लिकेशन ने केले आहे.. पुन्हा नवीन पुस्तकासह आपल्याला लवकरच भेटेन... धन्यवाद.. ...Read more

  • Read more reviews
Write Your Own Review
  • Default typing language is Marathi. To type in English press Ctrl+G key combination
Submit Review

Latest Reviews

PARYAY SHABDKOSH
PARYAY SHABDKOSH by V.S THAKAR Rating Star
Usha N Koudinya

Just out of a vernacular medium of up to your neck in translation or in deep conversation? Are you stammering stuttering searching for the right word then here is a book to rescue you from those tongue-tied situations? The first ever Marathi-MarathiEnglish Thesaurus is the answer. It hit the stands in January 2000 and the first edition has been sold out already. The thesaurus is the brain-child of Mr V. S. Thakaar and is his single handed effort. He took the Datte and Karve Marathi dictionary and the Roget`s Thesaurus as the two foundation stones, Thakaar has written this 830 page comprehensive book in six months. The words are arranged in alphabetical order like the Roget`s thesaurus. However, Marathi like othe Indian Languages encompasses the `barakhadis` in addition to the regular vowels and consonants. You could pick up a word and look up for synonyms in Marathi and in English through this book. It contains 1900 main words. ...Read more

PARYAY SHABDKOSH
PARYAY SHABDKOSH by V.S THAKAR Rating Star
MAHARASHTRA TIMES 19-11-2000

ग्रंथजगत समृद्ध करणारा ग्रंथ... काय गंमत असते पाहा. मला सर्वस्वी अपरिचित अशा वि. शं. ठकार यांनी तयार केलेला मराठी पर्याय शब्दकोश खरेदी करून मी परतत होतो. बसमध्ये साहजिकच तो चाळत होतो. तेव्हा काही एक आगापिछा नसताना मला विनोबा भावे यांचं स्मरण झालं निवाटलं, त्यांना हा कोश फार आवडला असता. काही आगापिछा नसलेले, मनात उनाडक्या करणारे विचार तसे अर्थहीनच. शब्दकोशांचं परिशीलन करण्यात विनोबा रंगून जात, ही वाचलेली किंवा ऐकलेली आख्यायिका याच्या मुळाशी असणार, हे उघड आहे. परंतु गेले काही दिवस हा कोश चाळल्यानंतर लक्षात आलं, तो विचार सार्थच होता. या कोशाची गुणवत्ता तशीच मोठी आहे. वेगळेपण सर्वसाधारण शब्दकोशापेक्षा पर्याय शब्दकोश भिन्न असतो. शब्दकोशात शब्दांचा अर्थ नेमकेपणे देण्यात येतो. शब्दांच्या वाच्यर्थाबरोबर लक्षणेने शब्दांना प्राप्त झालेले अर्थही त्यात द्यावे लागतात. पर्याय शब्दकोशात किंवा थोडक्यात ‘प. श. कोशात’ एकेका शब्दाला पर्याय म्हणून वापरता येणारे सारे शब्द देण्यात येतात, तसेच शब्द पूर्णपणे समानअर्थी असतात असे नव्हे. तर त्या शब्दाला विविध अर्थछटा असलेले शब्दही ‘पर्याय’ शब्द म्हणून संग्रहित करण्यात येतात. साहजिकच या पर्याय शब्दांत संस्कृत, संस्कृतोद्भव शब्दांबरोबर अगदी माठमोळे शब्द येतात, त्याचप्रमाणे मराठीनं आत्मसात केलेले अन्य देशी भाषांतील शब्दांचा व परदेशी भाषांतील शब्दांचाही त्यात अंतर्भाव होतो. उदाहरण म्हणून ‘अन्न’ हा शब्द पाहावा. डॉ. प्र. न. जोशी यांच्या आदर्श मराठी शब्दकोशात अन्न या शब्दाचा अर्थ दिला आहे. ‘धान्य वगैरेचा खाद्यपदार्थ, आहार, भक्ष्य’. ज्या दृष्टीने ‘आदर्श शब्दकोश’ तयार केला आहे. त्या दृष्टीनं एवढा अर्थ पुरेसा आहे. प.श. कोशात ‘अन्न’ यापुढे देण्यात आलेल्या शब्दात ‘खाद्य, भक्ष्य’पासून ‘भंडारा दाणागोटा, खुराक’ हे पर्याय येतात. शिवाय अन्नाशी संबंधित ‘वनभोजन’ तसेच सूपशास्त्र यांचाही यात अंतर्भाव होतो. हे सारे शब्द १३० आहेत. अन्नाशी संबंधित ‘रांधणे’ वगैरे सहा क्रियापदे आणि माकडमेवा, च्याऊम्याऊसारखे ३५ वाकप्रचारही दिलेले आहेत. आपल्या भाषेतील शब्दांच्या या श्रीमंतीनं जीव लोभावतो या प.श. कोशात एका शब्दाच्या विविध अर्थछटा असलेले शब्द दिले आहेत. त्याचबरोबर या शब्दाशी संबंधित शब्दही दिले आहेत. ‘अंत्येष्टि’ शब्दाच्या पर्याय शब्दांत या शब्दाशी संलग्न असे ‘स्मशान’, ‘कबरस्थान’, ते ‘शववाहिनी’, नि ‘देहदान’ असे शब्दही आले आहेत. आज इंग्रजी भाषेला जे स्थान प्राप्त झाले आहे. ते लक्षात घेऊन मराठी शब्दांचे इंग्रजी पर्याय पर्याप्त प्रमाणात दिले आहेत, त्यामुळे या कोशाच्या गुणवत्तेत व उपयुक्ततेत मोलाची भर पडली आहे. येरा गबाळ्याचे काम नोहे वर दिलेली ‘अन्न’ व ‘अंत्येष्टि’ ही शलाका परीक्षेनं दिलेली भाषेच्या श्रीमंतीचे दर्शन हा कोश कसा करतो, ते लक्षात येतं. त्याचप्रमाणे कोणत्याही भाषेतून मराठीत अनुवाद करणाऱ्यांना हा पं.श. कोश किती उपयुक्त ठरणारा आहे. याचीही जाणीव होते. मराठीच्या विविध स्तरांवरील अभ्यासकांना हा प.शं. कोश संग्रही असणं अपरिहार्य वाटावं व इतरजनांना हा ग्रंथ आपल्यापाशी असल्याचा अभिमान वाटावा. वरील दोन उदाहरणांनीच आणखी एक गोष्ट लक्षात यावी. ती ही की प.श. कोशाची निर्मिती हे येरा गबाळ्याचे काम नव्हे. निरनिराळे शब्दकोश अभ्यासणे, महत्त्वाच्या ग्रांथिक साहित्याचे परिशीलन करणे, शब्द निश्चित करणे, त्यांच्या याद्या बनवणे, त्या पडताळून पाहणे, त्यांची उजळणी-फेरउजळणी वगैरे कामं वेळ खाणारी, डोकं चक्रावणारी नि चिकाटीचं टोक गाठायला लावणारी आहेत. श्री. ठकारांनी हे काम एकहाती केलंय, असं त्यांनी प्रारंभी दिलेल्या त्रोटक निवेदनावरून वाटतं. त्या निवेदनात बऱ्याचजणांनी प्रोत्साहन दिल्याचा त्यांनं साभार उल्लेख केलाय. ते प्रोत्साहन त्यांना महत्त्वाचं वाटलंही असेल, परंतु त्या ज्ञानशाखेबद्दल अतूट ओढ नि हृदयाच्या देठापासूनचा जिव्हाळा नसेल, त्याच्या जोडीला चिवट चिकाटी नसेल, तर दहा-पाच जणांच्या प्रोत्साहनानं अशी कामं सिद्ध होत नाहीत. हे अपवादस्वरूप गुण ठकारांपाशी आहेत, म्हणून हा ग्रंथ सिद्ध झाला. इंग्रजी थॅसॉरस इंग्रजीतील Rojet a Thesaurus of Synonyms and Antanyms प.श. कोश त्याच्या अनेक आणि अनेक प्रकारच्या आवृत्त्या निघाल्या आहेत. मोजकेच पर्यायी शब्द देणारी संक्षिप्त आवृत्तीही निघालीय. त्यात अमूर्त संकल्पना, वस्तुमान आदि प्रकारांत शब्दांचे वर्गीकरणे केले आहे. त्या वर्गीकरणानुसार क्रमांक देऊन शब्दांच्या नोंदी केल्या आहेत. पुढच्याच क्रमांकात त्याच्या विरुद्ध अर्थी शब्दाची नोंद. उदा. त्यातील क्र. १ची नोंद आहे. Existence तर क्रमांक २ची नोंद Non-existence परिशिष्टात इंग्रजी वर्णमालेनुसार सर्व शब्द दिले असून त्या शब्दांचे पर्याय कोणत्या (किंवा कोणकोणत्या) नोंदीत आहेत, ते क्रमांक दिले आहेत. ठकारांनी मराठी प.श. कोशात ही पद्धत अवलंबिली नाही. यात त्यांनी सर्व शब्द अकारविल्हे दिले आहेत. त्यामुळे पुष्कळ शब्दांच्या पुढं त्यांचा उल्लेख आधीच्या अथवा नंतरच्या ज्या नोंदीत आला आहे. त्या शब्दाकडे निर्देश करण्यात आला आहे. सहज उघडलेल्या पू. ३१४ वर डझनभर शब्दांपुढं असे निर्देश आढळतात. उदा. टाकलेली : पाहा : परित्यक्ता. टाकाऊ : पाहा : कुचकामी कोणती पद्धत अधिक चांगली, याबद्दल मतभेद होऊ शकतील. त्याचप्रमाणं कोशातील अधिक-उण्याबद्दल लिहिण्याचा अधिकार या विशिष्ट ज्ञानशाखेच्या अभ्यासकांना जाणाकारांनाच आहे. तो माझ्यापाशी नाही. कोशांना पूर्णविराम नाही शब्दकोश अथवा प.श. कोश यांचं काम कायम संपलं. असं कधी होत नाही. विविध ज्ञानशाखांत पडणारी भर, नव्या ज्ञानशाखांचा उगम आणि विकास, इतर भाषांशी वाढणारा संबंध अशा अनेकविध कारणांनी अशा कोशांना पूर्ण विराम संभवत नाही. हे जेवढं खरं, तेवढंच हेही खरं की कालौघाच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर त्यांची निर्मिती आवश्यक असते. असे कोश म्हणजे केवळ ग्रंथ नव्हेत, असे कोश म्हणजे ग्रंथसंपदा होय. म्हणूनच विसाव्या शतकाच्या अखेरीस मराठीत अशा ग्रंथसंपदेची भर घालणाऱ्या ठकारांचं मन:पूर्वक अभिनंदन करावंसं वाटतं. माझा स्वत:चा ग्रंथसंग्रह अगदीच छोटा. परंतु बऱ्याच वर्षांपूर्वी ‘श्री तुकाराम बाबांच्या अभंगाची गाथा’ घेतल्यावर तो छोटा संग्रहच मला समृद्ध वाटला. ‘गाथे’हून सर्वस्वी भिन्न अशा ‘विश्रब्ध शारदे’च्या खंडाची भर पडली. तेव्हाही तसाच अनुभव मला आला. ‘गाथा’ व ‘विश्रब्ध शारदा’ यांच्यापेक्षा हा कोश अगदीच वेगळा. परंतु या कोशानं माझा छोटा संग्रह खूपच समृद्ध झाला, असं मला वाटलं. अर्थात असा अनुभव या कोशानं इतर काहीजणांना दिला असेल व यापुढंही अनेकांना तो देईल, यात शंका नाही. – वसंत फेणे ...Read more